Vredesakkoorden die mislukken, burgeroorlogen die weer oplaaien. We hebben dringend nood aan meer vrede en meer stabiliteit. Om dat te bereiken zijn er nieuwe strategieën nodig. Is er een grotere kans op slagen als (meer) vrouwen mee aan de onderhandelingstafel zitten? Ja, zo blijkt al jaren uit onderzoek. En toch moeten vrouwen nog altijd strijden voor een plaats aan die tafel. Met de Internationale Vredesconferentie in Ieper Women at the Peace Table roepen 200 vrouwen uit de hele wereld – ook uit oorlogsgebied – op om daarin verandering te brengen.
(Meer) vrouwen aan de vredestafel: Internationale Vredesconferentie in Ieper vindt het tijd voor een nieuwe strategie
Gepubliceerd:
Verwoestende conflicten razen over onze aardbol. Dat is geen nieuws. Meer vrede en stabiliteit zijn niet alleen wenselijk maar heel erg nodig. Het zou veel problemen kunnen verminderen of oplossen. Naast het immense lijden, ook armoede en migratie, om maar twee grote wereldkopzorgen te noemen. Vrouwen zijn bijna uitgesloten van de vredesonderhandelingstafel. En daarmee wordt de stem van de halve bevolking van die landen genegeerd.
Een pijnlijk opvallend voorbeeld was de foto van de onderhandelingstafel in Wenen in 2015, bij pogingen tot vredesgesprekken over Syrië: 18 mannen en 1 vrouw praatten toen mee.
Internationale Vredesconferentie Ieper
In Vredesstad Ieper komen vandaag 200 vrouwen samen, uit Rusland en Oekraïne, uit Afghanistan, Congo, uit Israël en Palestina. Sima Samar was 20 jaar geleden minister in Afghanistan. Annie Matundu Mbambi is actief in Oost-Congo als experte conflictbemiddeling. De Russische Svetlana Utkina probeert met haar beweging "De Zachte Kracht" weerwerk te bieden tegen het gemilitariseerde denken in de Russische samenleving. De Oekraïense Olena Turchenko maakte de Russische invasie en 200 dagen bezetting mee in haar thuisstad Charkiv.
Ze willen vrede in hun land. En ze willen dat vrouwen - gemiddeld de helft van de bevolking - die vrede mee tot stand kunnen brengen. Jarenlang al is dat de strijd van Sima Samar in Afghanistan en daarbuiten. Maar ze ziet weinig vooruitgang.
Er komt geen vrede zonder vrouwen, dat is duidelijk. Ze moeten aanvaarden dat we bestaan en dat we gelijke rechten en waardigheid verdienen volgens de Koran en de Sharia
Sima Samar, voormalig minister Afghanistan
Nochtans zou vrouwelijke aanwezigheid bij conflictpreventie en -oplossing de resultaten voor, tijdens en na een conflict verbeteren. Een vredesakkoord heeft 20 procent meer kans om ten minste twee jaar stand te houden als vrouwen betrokken zijn bij het uitwerken van dat akkoord. Toch blijft de betrokkenheid van vrouwen in formele vredesprocessen erg laag.
Een vredesakkoord heeft 20 procent meer kans om stand te houden als vrouwen betrokken zijn bij de uitwerking
Tussen 1992 en 2019 maakten vrouwen gemiddeld 13 procent uit van de vredesonderhandelaars, 6 procent van de bemiddelaars en 6 procent van de ondertekenaars van belangrijke vredesakkoorden in de wereld. 70 procent van de vredesakkoorden komt tot stand zonder dat vrouwen daarbij betrokken zijn.
Vrouwen worden het hardst getroffen door oorlog. De impact van oorlog op vrouwen gaat veel verder dan bommen en kogels alleen: er is geen openbare orde meer en dat brengt ook andere vormen van geweld met zich mee zoals seksueel en huiselijk geweld. Vrouwen moeten verder lopen – met alle gevolgen van dien – op zoek naar eten en water voor de familie. Vrouwen krijgen meer dan hun deel in het lijden, maar worden genegeerd bij (het zoeken naar) oplossingen.
In 2022 waren er 33 actieve gewapende conflicten. Er is natuurlijk de oorlog na de Russische inval in Oekraïne. Maar er is ook - nog altijd - Syrië, Jemen, Afghanistan en Irak. Er zijn veel landen die lijden onder terreurgroepen op het Afrikaanse continent. In Soedan is het geweld opnieuw opgelaaid. Er is de drugsoorlog in Mexico en het bredere conflict in Colombia. Er is Myanmar.
VN-resolutie 1325
Nochtans is er politieke wil. Althans op papier. In oktober 2000 keurde de VN-Veiligheidsraad Resolutie 1325 goed, die "erop aandringt bij de lidstaten om een hogere vertegenwoordiging van vrouwen te verzekeren op alle beslissingsniveaus in nationale, regionale en internationale instituten en mechanismen voor de preventie, het management en de oplossing van conflict".
Die resolutie kwam er omdat er bewijzen zijn dat meer gendergelijkheid rechtstreeks gelinkt is aan meer veiligheid en stabiliteit. Landen met meer gendergelijkheid zullen conflicten eerder oplossen zonder geweld en ze zullen minder snel militair geweld gebruiken om internationale conflicten op te lossen. Omgekeerd zijn landen met een grotere genderkloof eerder betrokken bij conflicten tussen en binnen staten.
Hoe meer gendergelijkheid, hoe meer veiligheid en stabiliteit
In Ieper is vandaag een Vredesverklaring ondertekend. Daarin worden politici en burgers opgeroepen "om zich te verzetten tegen de valse logica dat geschillen alleen met wapens kunnen worden opgelost". De ondertekenaars willen "een gelijke en volwaardige deelname van vrouwen aan de politieke, sociale en economische besluitvorming… en de uitvoering van onder meer VN-resolutie 1325".
In 2023 worden veel strijden gestreden. Sommige moéten gestreden worden.
