"Oerklokkenluider" van Pentagon Papers Daniel Ellsberg (92) overleden

De Pentagon Papers zijn een geheime studie die het Amerikaanse ministerie van Defensie in 1967 bestelde en waarin de Amerikaanse inmenging in Vietnam tussen 1945 en 1971 uit de doeken werd gedaan.

Uit de studie bleek dat de regering wist dat de oorlog in Vietnam niet kon worden gewonnen en dat er veel meer slachtoffers waren dan er openlijk werd toegegeven, maar dat daarover werd gelogen, zowel in de media als in het Congres.

Daniel Ellsberg had als defensieanalist bij het Pentagon toegang tot die documenten en vond dat het Amerikaanse volk het recht had om de waarheid te kennen. Hij kopieerde stiekem het rapport van 7.000 pagina's en speelde het onder andere door aan The New York Times en The Washington Post. Ellsberg werd daarom gezien als "oerklokkenluider"; volgens het volk een held, volgens politici dan weer "de gevaarlijkste man van het land".

De Amerikaanse regering opende daarop de jacht op Ellsberg en probeerde hem achter de tralies te krijgen. Aan de rechter die zich over de zaak moest buigen, werd zelfs een functie als FBI-directeur aangeboden. Uiteindelijk werden de beschuldigingen van spionage, samenzwering en het stelen van overheidsdocumenten, waarvoor hij 115 jaar celstraf riskeerde, geseponeerd wegens "grof gedrag van de overheid".  

In 2016 kreeg Ellsberg in het Duitse Dresden nog een vredesprijs. Hij verklaarde toen dat hij spijt had dat hij destijds niet eerder met de documenten had uitgepakt. Hij benadrukte ook dat huidige klokkenluiders als Edward Snowden en Julian Assange niet als verraders mogen worden aanzien, maar als "patriotten met idealen" die daarvoor een hoge prijs betalen.

Ellsberg kondigde in februari dit jaar aan dat hij ongeneeslijke pancreaskanker had en nog drie tot zes maanden te leven had. Hij koos ervoor om geen chemotherapie te ondergaan. "Hij heeft niet geleden en werd omringd door zijn geliefde familie", klinkt het vrijdag bij zijn vrouw en kinderen in een persbericht. Hij werd 92.