"De eerste voorwaarde voor een onafhankelijk Vlaanderen is dat je daarvoor een meerderheid bij de bevolking hebt. Maar met 20 procent is dat een avontuur dat je niet kan aangaan." Dat zegt N-VA-kopstuk Jan Jambon in "De afspraak op vrijdag". Jambon reageert daarmee op het stappenplan dat oppositiepartij Vlaams Belang onlangs voorstelde richting Vlaamse onafhankelijkheid na de verkiezingen van 2024.
Jan Jambon (N-VA) over Vlaamse onafhankelijkheid: "Zonder draagvlak bij bevolking is dat een politiek avontuur dat je niet kan aangaan"
Gianni Paelinck
Gepubliceerd:
Met de wind van de goede peilingen in de zeilen heeft Vlaams Belang een plan klaar om na de verkiezingen van volgend jaar werk te maken van een onafhankelijk Vlaanderen. Een proces dat zou starten met een Vlaamse soevereiniteitsverklaring. Oppositiepartij Vlaams Belang kijkt daarvoor in de eerste plaats naar de N-VA, de partij die momenteel de Vlaamse regering leidt en volgens haar statuten streeft naar een onafhankelijk Vlaanderen.
"Maar het moet eerst nog blijken dat we samen een meerderheid zullen hebben", reageert Vlaams minister-president Jambon. "Un petit detail", klinkt het ironisch. Mocht er namelijk nog een andere partij nodig zijn om tot een meerderheid te komen in Vlaanderen, lijkt een soevereiniteitsverklaring sowieso al uitgesloten.
Over de Vlaamse onafhankelijkheid op zich wil Jambon op persoonlijke titel reageren, dus niet in zijn functie van regeringsleider. "Het idee ben ik genegen", zegt hij. "Maar de eerste voorwaarde om dat te kunnen doen, is dat je ook een meerderheid in je volk hebt, dat dat een gedragen idee bij je volk is. Maar elke studie die daarover gemaakt is, brengt dat - ik ga heel optimistisch zijn - op 20 procent. Met dat percentage is dat een avontuur dat je niet kan aangaan."
"Ik betreur dat. Ik zou willen dat 60 à 70 procent van de Vlamingen het idee genegen is. Maar in die context waar een grote meerderheid van de Vlamingen zegt dat ze die volledige onafhankelijkheid niet willen, dan kan je niet in zo'n politiek avontuur stappen."
Koffie met Theo
Wat kan er dan wel volgens Jambon? "Ik denk dat de architectuurfouten in de huidige grondwet duidelijk zijn. We moeten die oplossen. Na (de verkiezingen van, red.) 2024 moeten we aan tafel gaan zitten", klinkt het. Waarover moet dan gesproken worden? "De bevoegdheden bij de deelstaten brengen en ook de Financieringswet", luidt het antwoord van Jambon. "Ik denk dat het draagvlak bij de publieke opinie daarvoor veel groter is."
Een politiek draagvlak voor dat confederalistische model dat de N-VA voorstelt, is minder evident, beseft ook Jambon. "Dat moeten we de dag na de verkiezingen zien, hoe de kaarten gelegd worden." Politicoloog Carl Devos heeft in elk geval zijn twijfels over de mogelijkheden van een echte staatshervorming na de volgende verkiezingen.
"Het zou wel eens kunnen dat we in 2024 niet de luxe gaan hebben om de traditionele manier van staatshervorming te organiseren", stelt Devos. "Wij koppelen dat altijd aan de regeringsvorming. Wij eisen dat er een groot staatshervormingsakkoord is vooraleer de federale regering van start gaat. Als we dat gaan doen in 2024 en we koppelen daar de vorming van de Vlaamse regering aan, dan gaan we verschrikkelijk lang zonder regeringen zitten."
N-VA-Kamerlid Theo Francken stelt nochtans net dat voor. Namelijk om eerst op federaal niveau te onderhandelen over confederalisme en pas daarna de Vlaamse regering te vormen. Zo wordt de druk op de andere Vlaamse partijen opgevoerd. Jan Jambon vindt dat geen goed idee. "Ik moet het met mijn vriend Theo niet over alles eens zijn. Ik denk dat we er alle belang bij hebben om de Vlaamse regering snel te vormen en om aan te tonen dat we goed besturen. Ik zal met Theo wel nog eens een koffie gaan drinken."
