Steeds meer uitheemse vissoorten in Maas, maar ook nog plaats voor grote meervallen 

Het team van INBO doet al sinds 2013 jaarlijks onderzoek aan de oevers van de Maas naar de vissoorten die er leven. Ze trekken van Kinrooi tot Meeswijk in Maasmechelen en tellen, meten en wegen de verschillende vissen. Ze onderzochten 8 verschillende oevers over een afstand van 250 meter aan de Belgische zijde van de oever en voor het eerst deden ze hetzelfde aan de Nederlandse kant van de Maas.  

Jarenlang werkt INBO met elektrovisserij. "We veroorzaken een lichte elektrische shock in het water en daardoor zijn de vissen verdoofd en raken ze bijna automatisch in ons net", zegt onderzoeker Hugo Verreycken. "95 procent van de vissen houdt daar geen blijvende schade aan over. De vissen hebben nu wel minder zuurstof in het water door de hitte en raken sneller gestresseerd, dus af en toe overleeft die het niet." 

Met die elektrovisserij vangen ze vissen van maximaal 60 centimeter en daarom gebruiken ze dit jaar voor het eerst ook een andere aanpak. "We plaatsen 's nachts fuiken en daar raken de grotere vissen in verstrengeld", gaat Verreycken verder. "Het is een net met een grote opening, maar naarmate de vis verder zwemt in het net, wordt de opening steeds kleiner en raken ze er niet meer uit."

Die nieuwe werkwijze heeft ervoor gezorgd dat INBO - in tegenstelling tot afgelopen jaren - enkele kanjers te pakken kregen. "We hebben op 4 diepere punten fuiken geplaatst en daar hebben we toch een meerval van 1,6 meter gevangen en eentje van 1,5 meter. We vonden daar ook enkele palingen." 

Toch is dat aantal verwaarloosbaar als je het vergelijkt met het aantal exoten dat INBO ook dit jaar trof. "Voor elke inheemse soort waar we er tientallen van vinden, vinden we exoten als de zwartbekgrondel in duizendtallen", zucht Verreycken. 

Voor Verreycken is het duidelijk: de zwartbekgrondel heeft de Maas overgenomen. "Waar we in 2013 nog drie zwartbekgrondels vingen over de hele grensmaas, vangen we er nu drie per meter. Dat zijn er honderden als je begint te meten over een zone van 250 meter."

De Maasoever aan de Nederlandse kant werd voor het eerst bekeken door INBO, in samenwerking met Rijkswaterstaat. "Globaal zien we daar dezelfde vissen in het water. Het is gewoon heel afhankelijk van de oeverstructuur. In bepaalde delen vind je meer of minder vissen, gewoon omdat daar andere stenen of planten zijn." 

Hoe komt dat die uitheemse soorten niet meer weg te denken zijn uit de Grensmaas? "Het zijn invasieve exoten. Ze passen zich zo makkelijk aan, ze hebben weinig eisen als het op eten aankomt, ze planten zich meermaals per jaar voort... genoeg redenen om het hier over te nemen." Andere dieren moeten dan plaatsmaken. Zo heeft INBO al enkele jaren geen donderpadden meer gevonden.

Is er een oplossing? "We zouden een heel stuk van de rivier kunnen vergiftigen, zoals ze in andere landen doen, maar dat is heel drastisch. Het enige wat nog kan is dat enkele roofvissen zich gaan specialiseren in het uitroeien en opeten van de uitheemse soorten. Ik vrees alleen dat de zwartbekgrondel vissen al te talrijk zijn daarvoor", sluit Verreycken af.