Van de Congo-rivier naar de Zenne: voetgangersbrug in Vilvoorde wordt "actief monument voor herstel en herinnering"

Om de Zenne over te steken, tussen het voormalige militaire domein Asiat in Vilvoorde en de Darse, het insteekdok van het kanaal, kun je vanaf 2025 een bijzondere brug over. Een opmerkelijk ontwerp van de Zuid-Afrikaanse studio Counterspace onder leiding van Sumayya Vally. Zij won een internationale architectuurwedstrijd.  

Sumayya Vally liet zich inspireren door de boten op het water van de Congo-rivier. "Daar liggen vaak vloten boomstamkano's naast elkaar aangemeerd. Samen vormen ze een gemeenschappelijk platform, een ontmoetingsplaats van waaruit handel kan worden gedreven. Ook de brug in Vilvoorde kan zo’n plek worden waar passanten samenkomen." De brug is opgebouwd uit een reeks boten die aan elkaar zijn vastgemaakt om de rivier over te steken en groengebieden met elkaar te verbinden doorheen de stad. 

Wat heeft de Zenne met de Congo-rivier te maken? De Congolese inspiratie komt van Paul Panda Farnana, tuinbouwkundige en de eerste Congolees die een hoger diploma behaalde in ons land. Meer bepaald in de tuinbouwschool van Vilvoorde. Hij was ook de eerste Congolese intellectueel die het kolonialisme openlijk bekritiseerde. Paul Panda Farnana werd onlangs  opgenomen in de Canon van Vlaanderen .  

Sumayya Vally: "Vilvoorde is een stad die gevierd wordt om haar diversiteit. Ze omvat meerdere culturen, identiteiten en verhalen. Ik was diep ontroerd toen ik tijdens ons onderzoek het verhaal van Paul Panda Farnana ontdekte, dat vervolgens de basis vormde voor ons antwoord op de vraag van de stad voor het ontwerp van de nieuwe voetgangersbrug.”

In navolging van Farnana’s botanische werk onderzocht Vally verschillende planten en grassoorten. Elke "boot" van de brug heeft een eigen zaaibed voor specifieke planten. "Hun zaden worden door de wind verspreid of gedragen op de lichamen van passanten die de brug oversteken."  

De Zuid-Afrikaanse architecte Vally ziet de brug als “een actief monument voor herstel en herinnering". "Dit proberen we zowel in het verhaal als de vorm van de brug tot uiting te laten komen, simpelweg door Farnana’s geschiedenis te omarmen. Het idee van herstel en herinnering komt ook terug in de vorm van kleine "boten" die de hele rivieroever zullen bestuiven."

"Aan de basis ligt een principe waar we in onze praktijk steeds aan vasthouden: elke projectopdracht, zelfs de meest eenvoudige, is een kans om onze historiek en identiteit tot uiting te brengen."  

Met de bouw van de brug wordt in april 2024 gestart; begin 2025 zou die klaar moeten zijn. Het is een project van de stad Vilvoorde, samen met het festival Horst Arts & Music. Curator Heidi Ballet, bekend van onder meer Beaufort aan zee, is artistiek adviseur. De brug wordt gefinancierd door de stad Vilvoorde, met subsidies van Kunst in Opdracht en het Agentschap voor Natuur en Bos van de Vlaamse Overheid. Het project kadert in het versterken van het groen netwerk in de rand rond Brussel.   

Sumayya Vally en haar studio Counterspace werken vaak rond Afrikaanse en islamitische identiteiten. Vally was in 2019 de jongste architecte die het Serpentine Pavillion mocht ontwerpen in Londen, een prestigieuze opdracht. Ze werkt ook aan de Ellen Johnson Sirleaf bibliotheek in Liberia, de eerste bibliotheek die aan een vrouwelijke president is gewijd. Sumayya Vally staat ook op verschillende lijsten van veelbelovende denkers, van het World Economic Forum of de TIME 100 Next.