Architectuurparel Kursaal Oostende viert 70e verjaardag en zet in op meer kunst

Het Kursaal van Oostende, dat kennen de meeste mensen enkel van de buitenkant, zittend op de lange bank aan de zeedijk met een ijsje en de blik op zee. Je gaat er al eens naar een concert van een grote naam, of je waagt een gokje in het casino. De rest van het gebouw is voorlopig niet toegankelijk, maar er zijn nieuwe plannen om de kunst en de architectuur te herwaarderen. Het bijzondere Kursaal is 70 jaar jong. Op 20 juni 1953 werd het plechtig geopend.

Oostende is trots op zijn Kursaal. Schepen Björn Anseeuw (N-VA), bevoegd voor stadseigendommen, noemt het "een baken in de stad, centraal op de dijk, een prachtig toonbeeld van modernistische bouwkunst en een uniek Gesamtkunstwerk. Decoratie en beeldende kunstwerken vormen er één geheel met de architectuur." 

Els Degryse werkt al 20 jaar in het Kursaal en studeert dezer dagen af met een masterproef over de kunst in het gebouw. Daarvoor dook ze in 90 dozen Oostende-archief van architect Léon Stynen in het Vlaams Architectuur Instituut. 

“Architect Stynen is er nergens zo goed als in Oostende in geslaagd om kunst te integreren in een gebouw ,” zegt Els Degryse. Hij sprak de high-endkunstenaars van zijn tijd aan, “de Luc Tuymansen van toen”: Paul Delvaux maakte bijvoorbeeld zijn eerste en meteen gigantische muurschildering in het casino; Marc Mendelson pionierde met het verfpistool; Oscar Jespers creëerde een beeldengroep en er is natuurlijk “De zee”, beter bekend als “Dikke Matille” van George Grard vlakbij. Degryse ontdekte ook werk van twee vrouwelijke kunstenaars: glasramen van Emy De Cock en keramische sculpturen van Iris Jasinski. Een overzicht van de Kursaalkunst vind je hier . 

De kunst in en rond het Kursaal is de voorbije 70 jaar goed bewaard en gerestaureerd. Nu willen ze in Oostende een nieuwe schwung geven aan het kunstpatrimonium. Met een grote tentoonstelling over de kunstenaars, net zoals er in de jaren 50, 60 en 70 spraakmakende expo’s waren met hedendaagse kunst. Een ander plan is een beeldentuin op het dak, zoals architect Léon Stynen die voor ogen had. Of een sculptuur op een sokkel buiten, die tot nu toe altijd leeg bleef.  Om deze “architectuurparel met museale waarde” weer leven in te blazen, zeggen de initiatiefnemers.

Uit het archiefonderzoek blijkt dat Léon Stynen vijf jaar hard heeft gestreden om zijn ontwerp gerealiseerd te krijgen in Oostende. De stad was zwaar gehavend na de Tweede Wereldoorlog; het oude casino was verdwenen. Maar wat er in de plaats kwam, was “een shock” in 1953, zegt Els Degryse. Vergeleken met wat er vroeger stond was dit ontwerp “immens extreem en gedurfd”. Helemaal opgetrokken uit beton, bekleed met natuursteen, met reusachtige raampartijen en veel transparantie. “Stynen wilde dat je van overal in het 1 hectare groot gebouw de zee kon zien.”

Helaas werd het Kursaal doorheen de jaren mismeesterd en werd het door allerlei verbouwingen steeds minder aantrekkelijk of transparant. “De Oostendenaren hadden er een dubbel gevoel bij, het werd ook wel eens “de bunker van Oostende” genoemd. In de jaren 80 lagen er zelfs plannen van grote architecten op tafel voor een nieuw gebouw, en dus voor de sloop van het meesterwerk van Stynen. Uiteindelijk werd het Kursaalgebouw integraal beschermd in 1998, “tot de deurklinken en de RAL-kleuren van de verf toe.”

70 jaar Kursaal van Oostende: dat is ook 70 jaar levende geschiedenis. Zowat alles is er georganiseerd: legendarische concerten van Lou Reed, Patti Smith tot Adamo; Marvin Gaye die er de clip van “Sexual healing” opnam, jazzpianist Oscar Peterson die een uur akoestisch speelde toen de techniek het liet afweten, congressen van vakbonden en politieke partijen, vrouwendagen, tentoonstellingen, live-tv-uitzendingen. 

De komende vijf jaar, tot de 75e verjaardag van het Kursaal dus, gaat er veel aandacht naar kunst. Met steun van het stadsbestuur, eigenaar van de site. Schepen Björn Anseeuw: "Dit een mooi voorbeeld van hoe je tegelijk een monument kunt respecteren inzake architectuur en kunstwerken, en er toch jaarlijks meer dan een half miljoen mensen kunt laten passeren voor evenementen. Als schepen van stadseigendommen is het mijn taak om als een goede rentmeester zorg te dragen voor dit gebouw met museale waarde. Dat zijn we verschuldigd aan de toekomstige generaties Oostendenaars én bezoekers van onze stad."