Om middernacht is de allerlaatste Ariane 5-raket naar de ruimte gelanceerd. Daarmee komt er een einde aan een belangrijk tijdperk in de Europese ruimtevaartgeschiedenis. De Ariane 5 was 27 jaar lang één van de meest betrouwbare en succesvolle raketten. De opvolger is nog niet klaar en het is niet zeker of die in de voetsporen kan treden van Ariane 5.
Einde van een tijdperk: na 27 jaar neemt Europa afscheid van zijn betrouwbaarste ruimteraket
Om middernacht Belgische tijd is de allerlaatste Ariane 5-raket opgestegen vanaf de Europese lanceerbasis in Frans-Guyana, aan de noordkust van Zuid-Amerika. De raket moet twee communicatiesatellieten, eentje voor de Franse en eentje voor de Duitse overheid, in een baan om de aarde brengen.
Na 27 jaar moet Europa daarmee afscheid nemen van wellicht zijn belangrijkste ruimteraket. Met 117 lanceringen, waarvan er maar vijf gedeeltelijk of volledig mislukten, wordt de Ariane 5 beschouwd als hét werkpaard van de Europese ruimtevaart en één van de meest betrouwbare raketten ter wereld.
"De Ariane 5 was een zeer belangrijke raket voor Europa", zegt ruimtevaartingenieur Stijn Ilsen. "Bijna alle grote Europese missies zijn gelanceerd met een Ariane 5. Maar ook de James Webb-ruimtetelescoop, die voor een groot stuk Amerikaans is, is twee jaar geleden gelanceerd met een Ariane 5. Dat de Amerikaanse ruimtevaartorganisatie NASA voor deze Europese raket koos om haar telescoop van tien miljard dollar te lanceren, zegt toch wel iets."
Jammer dat Ariane 5 verdwijnt, maar na 30 jaar is het ook wel tijd
Stijn Ilsen, ruimtevaartingenieur
"Het is heel jammer dat de Ariane 5 verdwijnt, maar na bijna 30 jaar te hebben gevlogen, is het ook wel tijd", zegt Ilsen. "De Ariane 5 is haar commerciële voordeel intussen volledig kwijtgespeeld aan SpaceX (het ruimtebedrijf van Elon Musk, red.) dat herbruikbare raketten maakt. De raketten van SpaceX zijn daardoor een pak goedkoper en vliegen veel vaker."
Belgen duimen mee
De laatste lancering is ook vanuit ons land met spanning gevolgd, onder meer bij Sabca. Het Belgische lucht- en ruimtevaartbedrijf maakt al van bij het begin belangrijke onderdelen van de Ariane 5-raket, zoals het besturingssysteem dat ervoor zorgt dat de raket tijdens de lancering stabiel en in de juiste richting vliegt.
"Eigenlijk hebben we een jaar geleden al afscheid genomen, toen we de onderdelen voor deze laatste Ariane 5 hebben afgeleverd", zegt space program manager Tillo Vanthuyne van Sabca. "Veel mensen zijn al bezig met wat hierna komt."
Sabca bouwt ook mee aan de opvolger: de Ariane 6. Kort gezegd: een grotere, verbeterde versie met een lagere kostprijs. Maar de eerste lancering laat al enkele jaren op zich wachten. Momenteel wordt de eerste vlucht ten vroegste pas begin volgend jaar verwacht.
De opvolger van Ariane 5 is eigenlijk al voorbijgestoken nog voor ze een eerste keer gevlogen heeft
Stijn Ilsen, ruimtevaartingenieur
"Dat betekent eigenlijk dat Europa tijdelijk over geen enkele krachtige raket beschikt om grote satellieten te lanceren", zegt Stijn Ilsen. "Het is ook nog maar de vraag in hoeverre de Ariane 6 in de voetsporen kan treden van haar voorganger."
"De Ariane 6 is niet herbruikbaar, wat toch wel een gemiste kans is en eigenlijk niet meer van deze tijd is. Puur commercieel gaat die bijna niet kunnen concurreren met de raketten die wél terug op aarde kunnen landen en herbruikbaar zijn. De Ariane 6 is eigenlijk al voorbijgestoken nog voor ze een eerste keer gelanceerd is", zegt Ilsen.
Als Europa toegang wil blijven hebben tot de ruimte, dan heb je Europese raketten nodig
Tillo Vanthuyne, space program manager Sabca
"De eerste vlucht van Ariane 6 is inderdaad laat", zegt Vanthuyne. "Maar wat vaststaat, is dat als Europa toegang wil blijven hebben tot de ruimte, zonder afhankelijk te zijn van andere landen, je Europese raketten nodig hebt. Of die dan wél of niet herbruikbaar zijn, is een andere discussie."
De Europese ruimtevaartorganisatie ESA is intussen wel volop bezig met de ontwikkeling van een generatie herbruikbare raketten.
Belangrijke lanceringen van Ariane 5:
4 juni 1996, de eerste (test)vlucht. 37 seconden na de lancering begint de raket af te wijken van haar route en wordt ze tot ontploffing gebracht. Oorzaak: fouten in de software. De mislukte lancering wordt sindsdien gezien als één van de meest beruchte en duurste computerfouten in de geschiedenis (meer dan 370 miljoen dollar)
21 oktober 1998: eerste volledig geslaagde vlucht
2 maart 2004: ruimtesonde Rosetta naar een baan rond een komeet
14 mei 2009: ruimtetelescoop Herschel
2016 - 2018: vier Galileo-navigatiesatellieten
20 oktober 2018: ruimtesonde BepiColombo naar Mercurius
25 december 2021: James Webb-ruimtetelescoop
14 april 2023: ruimtesonde JUICE naar de ijsmanen van Jupiter
