"Ze zoeken naar zwakke plekken in Russische verdediging": hoe verloopt het Oekraïense tegenoffensief?

Het grote tegenoffensief van Oekraïne is nu een aantal dagen aan de gang, maar veel informatie over de situatie aan het front is nog niet doorgesijpeld. Vandaag communiceren de Oekraïners wel. Ze delen beelden op sociale media van militairen die de blauw-gele vlag hijsen en spreken van zeven dorpen die heroverd zijn op de Russen. Het is duidelijk: de eerste successen in het tegenoffensief zijn geboekt.

"We weten dat de Oekraïners oprukken volgens drie assen", stelt Kris Quanten in "De wereld vandaag". Hij is professor militaire geschiedenis aan de Koninklijke Militaire School. "Hier gaat het over de centrale as in het westen van Donetsk, waarbij Oekraïne erin geslaagd is om een aantal kleinere dorpen te heroveren. Strategisch zijn die niet zo belangrijk, maar het toont aan dat ze door de eerste linies hebben kunnen breken."

"Het zijn zeer kleine dorpjes van tussen de 8 en de 15 woningen", vult oud-kolonel en defensiespecialist Roger Housen aan in "De afspraak". "In totaal zou het gaan om een 60-tal vierkante kilometer, wat eigenlijk ongeveer 0,06 procent is van het door Rusland bezette gebied in Oekraïne."

"Het is geen al te grote doorbraak, maar het zijn natuurlijk beelden die heel mooi zijn om te zien voor de Oekraïners hier", vertelt journalist Marijn Trio die in Oekraïne is. "Het is heel goed voor hun moreel om te zien dat die vlag daar wordt geplant in die heroverde dorpjes. Maar ja, het zijn bijna spookdorpjes en het is niet helemaal duidelijk of ze voorbij de eerste verdedigingslinie van de Russen of in de marge van het bezet gebied lagen."

Een klein succes dus, maar over het algemeen loopt het tegenoffensief "zeer moeizaam en langzaam", zegt Quanten. Dat geeft ook de Oekraïense president Zelenski vandaag toe. "Het verloopt moeilijk, maar het vordert wel", zegt hij. "Eigenlijk is dit heel normaal", duidt Quanten. "Wat we nu zien, is dat de Oekraïners het front aftasten. Ze gaan op zoek naar de zwakke plekken van de Russische verdediging, ze houden verkenningsoperaties om die linies te kunnen doorbreken. Daarvoor gaan de Oekraïners niet het gros van hun middelen inzetten."

"Dit is nog maar de beginfase van het grote tegenoffensief", weet ook Housen. "Op dit moment hebben de Oekraïners ongeveer 15 procent van hun aanvalsmacht ingezet. Eenmaal ze één of meerdere zwakke plekken in de verdedigingslinies gedetecteerd hebben, zullen ze hun reserves met de hoofdaanvalsmacht zo snel mogelijk inzetten om bressen te realiseren en die aanvalsmacht daar doorheen te duwen."

"Dit is een zeer moeilijke fase om twee redenen", verduidelijkt Quanten. "Ten eerste hebben de Russen alle tijd gehad om hun defensieve stellingen goed uit te bouwen. En ten tweede hebben zij ter hoogte van Zaporizja hun beste eenheden geplaatst omdat dat de verwachte aanvalsrichting van de Oekraïners was. Met andere woorden: de operaties situeren zich in het hart van de Russen, aan de verdedigingslijn, en dat vertaalt zich natuurlijk in heel wat verliezen aan Oekraïense zijde."

"Om de 3 à 8 kilometer is er een nieuwe verdedigende linie uitgebouwd, bestaande uit een combinatie van loopgraven, antitankgrachten, mijnenvelden en drakentanden om pantservoertuigen tegen te houden", aldus Housen. "Het is een heel complex van lijnen achter elkaar. De Oekraïners staan voor een grote uitdaging om ergens in die lijn telkens een bres te maken, goed wetende dat elke linie ook door vuur beschermd wordt. Er zit daar mankracht, er staan daar antitankwapens opgericht en tussen de lijnen gebruiken de Russen hun tanks om tegenaanvallen te doen."

Toch is het geen onmogelijke opgave. "Wat in het voordeel van de Oekraïners speelt, is dat zij de plaats en het tijdstip van de hoofdaanval kunnen kiezen. Ze gaan de zwakke plekken zoeken en die zijn er omdat er op bepaalde plaatsen toch te weinig tijd was om het voor te bereiden of omdat ze minder bemand zijn. Het is een kwestie om die plaatsen te ontdekken."

"Bovendien buiten de Oekraïners de Russische zwakheden uit, in die zin dat ze voornamelijk bij nacht proberen aan te vallen. Ze vallen ook aan op de naden. Dat zijn de limieten tussen twee eenheden waar er zwakheden zitten. Daarnaast maken ze gebruik van de inlichtingen van het Westen. Het aspect verrassing gaan ze de komende weken nog uitspelen."