Peilingen -en dat geeft iedereen in de Wetstraat toe- construeren politieke realiteiten, die dan plotseling werkelijkheid worden en waaraan partijen zich moeten aanpassen. Het is ook de reden waarom politieke partijen zo nerveus worden van peilingen, plotseling worden ze geconfronteerd met een nieuwe realiteit. En voor Open VLD ziet die nieuwe realiteit er na het slechtste peilingsresultaat ooit niet zo goed uit.
1. Zieltogende Open VLD
De eerste vraag is: welke liberaal durfde te reageren? Want voorzitter Egbert Lachaert mag dan dit weekend een digitaal partijbestuur hebben bijeengeroepen, hij gaf geen enkel interview. Het Vlaams Parlementslid Els Ampe stuurde daarop een videoboodschap de wereld rond waarin ze hekelde dat de partij niet eens fysiek bij elkaar kwam: 'Je zou bij de ergste peiling ooit toch verwachten dat de partijkopstukken fysiek zouden bijeenkomen', zegt ze. "Maar nee, het partijbestuur gaat online door. Erg. Daarom kom ik hier wat stampij maken.' Ampe had haar boodschap opgenomen voor een leeg partijhoofdkwartier.
De Brusselse minister Sven Gatz gaf in 'De afspraak op vrijdag' toe dat de partij al lang aan het besturen is; versta, zich misschien wel kapotgeregeerd heeft; en Vlaams minister Bart Somers wees in 'De ochtend' op een collectieve verantwoordelijkheid van ‘partijbestuur, parlementsleden en ministers’; versta, niet alleen van de voorzitter. Maar de boeiendste reactie kwam er van de ondervoorzitter Stéphanie D'Hose die in Het Laatste Nieuws de 'bescheten commissie' kreeg om als eerste op de peiling te reageren.
D'hose zei dat ze 'geen inhoudelijke redenen zag' voor nóg eens een verlies in de peilingen. Ze argumenteerde dat de partij in de regeringen toch wel wat successen heeft geboekt de afgelopen weken. Zoals de vrijlating van Olivier Vandecasteele of de rente op de spaarboekjes. Alsof kiezers een keuze voor een partij laten afhangen van één of twee maatregelen vlak voor de peiling. Daarvoor is er nu toch wel sprake van een tendens op langere termijn, geeft ook Sven Gatz toe: "Als je drie peilingen op rij in één richting gaat, is het niet goed."
En met de moed der wanhoop zei, in 'De zevende dag', de laatst bijgekomen Open VLD'er, staatssecretaris Alexia Bertrand, die haar huidige job aan de partij dankt: "Open VLD is een fantastische partij, en ik zal de mensen daarvan overtuigen." En de liberale premier De Croo heeft twee crisissen zeer goed beheerd, voegde ze eraan toen.
Maar de voormalige Britse premier Winston Churchill heeft al eerder ervaren dat een kiezer daar niet altijd veel rekening mee houdt. Nadat hij de Britten door de oorlog had geloodst, werd hij bij de eerste naoorlogse verkiezingen weggestemd. Vandaar dat de Open VLD zich nu los probeert te maken van de Vivaldiregering. Als laatste redmiddel. Hashtag #nietmijnregeringmeer.
2. Vlaams Belang rekent zich al rijk
Peilingen creëren dus een nieuwe werkelijkheid en niet alleen voor een zieltogende Open VLD. Bij Vlaams Belang wordt nu al heel erg nagedacht over wat de partij met haar verkiezingsoverwinning kan doen. Vlaams Belang probeert te bouwen aan een nieuwe realiteit, die gestoeld is op het initiatiefrecht als grootste partij in het Vlaams Parlement. Een eventuele verkiezingsoverwinning beschouwen ze als een 'momentum' om besprekingen op te starten over het einde van België.
Al hebben op dit moment Vlaams Belang en de N-VA, de enige partij die eventueel zou kunnen samenwerken - als ze voldoen aan de voorwaarden die Bart De Wever gisteren in VTM Nieuws nog eens herhaalde - nog altijd geen meerderheid in het Vlaams Parlement. Volgens de berekeningen van de Franstalige politicoloog Pascal Delwit halen de twee partijen 58 gewestzetels binnen op de 118, nog altijd 2 zetels te kort.
De N-VA vecht natuurlijk ook voor dat initiatiefrecht, want dan mag zij de besprekingen starten voor een nieuwe Vlaamse regering, en vanuit die positie ook de andere Vlaamse partijen onder druk zetten voor hun houding bij de vorming van een federale regering. Want de uiteindelijke doelstelling van Bart De Wever is vermijden dat er een heruitgave komt van de Vivaldiregering die hij zo bestrijdt op het federale niveau. En dat kan hij alleen doen als hij de andere Vlaamse partijen zoals Vooruit, CD&V, en Open VLD onder druk kan zetten met een deelname aan de Vlaamse regering. Al dreigen die twee laatste zo klein te worden dat ze nog weinig zetels kunnen aanbrengen. Bovendien moet hij eerst weer de grootste partij worden. En voorlopig is dat (in de peilingen) nog altijd Vlaams Belang.
3. De socialisten worden de grootste politieke familie
We horen weinig van de socialisten, hoewel de peiling ook voor hen een nieuwe realiteit creëert. In Wallonië zit de PS bijna weer op het niveau van de verkiezingen van 2019, en samen met de Vlaamse socialisten van Vooruit, zouden ze in het federale parlement veruit de grootste politieke familie vormen. Dat betekent dat ook zij een nieuwe realiteit naar voren schuiven: een regering onder leiding van de socialisten, waarbij zij daar het initiatief kunnen nemen, en zelfs kunnen kiezen met wie ze zo'n regering vormen. En dat zou dan via die weg toch weer Vivaldi 2 kunnen worden. Want peilingen creëren nu eenmaal politieke realiteiten.
En dan nog een leuk detail: gisteren weigerde de voorzitter van de PS, Paul Magnette, deel te nemen aan een voorzittersdebat bij de Franstalige zender RTL, omdat Magnette bij zo'n debat voortaan evenveel mannen als vrouwen aan de tafel wil, waarbij de lege plaats werd ingevuld door een vertegenwoordiger van alle mensen die bij de vorige verkiezingen niet kwamen opdagen, of blanco of ongeldig stemden. Op die manier krijgen zij voor één keer ook een plaats aan de debattafel. De boze burger heeft een plaats gekregen.
