Kunstencentrum STUK in Leuven heropent met geestverruimende expo: "Laat je meenemen op een trip"

Bozar in Brussel toonde onlangs in “Swedish Ecstasy” de psychedelische kunst van Hilma Af Klint en nu gaat STUK in Leuven dezelfde toer op met de hedendaagsekunstexpo “The ecstatic being”. Vervoering, visioenen, uit-jezelf-treden, een andere wereld verkennen: we associëren het vaak met de jaren zestig en de hippies, met schrijver Aldous Huxley en zijn boek “The doors of perception”, deuren naar een andere werkelijkheid. De groep The Doors haalde er haar naam vandaan.  

Extase is van alle tijden en beleeft een nieuwe revival. “Sommigen spreken zelfs van een nieuwe psychedelische revolutie,” vindt Karen Verschooren, curator van de expo in STUK. Ze onderzocht hoe en waar extase een plaats krijgt in onze samenleving: soms nog in een religieuze context, maar vaker heeft het te maken met seks, drugs, feestjes en festivals. 

Ook (en zeker) in de kunst gaan creatieve geesten op zoek naar manieren om het bewustzijn te veranderen, uit te breiden, een duik te nemen in het onbekende. Door middelen te gebruiken, door hypnose, door te mediteren, door uitzinnig te dansen... "Allerlei manieren waarop zij ons meenemen door hun "doors of perception", zegt Karen Verschooren.  

Wat kun je als bezoeker verwachten? Karen Verschooren: "Dit is een breed spectrum. Ik kan je geen extatische ervaring beloven, maar deze tentoonstelling kan op een bepaalde manier wel geestverruimend werken. Je kan je laten meenemen op andermans trip."

Bijvoorbeeld de trips van de Belgisch-Franse schrijver en kunstenaar Henri Michaux. Hij proefde een eeuw geleden al van alle verboden vruchten, van mescaline over opium tot ether. Michaux hield nauwkeurig bij wat hij onder invloed schreef en tekende. De uitvergrote chemische structuur van ether hangt trouwens als een Atomium-achtige discobal in het STUK-café, een werk van de Franse Jeanne Susplugas. 

Drugs zijn ook het thema van de Amerikaanse fotografe en activiste Nan Goldin. In de video met de veelzeggende titel “Sirens” brengt ze een ode aan Donyale Luna, het eerste zwarte supermodel, helaas bezweken aan een overdosis. 

Nan Goldin is vooral bekend van de recente biografische docu “All the beauty and the bloodshed”, die de Gouden Leeuw won op het filmfestival van Venetië en genomineerd was voor een Oscar. Goldin voert campagne tegen de Sackler-familie, die met haar farmabedrijven verantwoordelijk wordt gesteld voor de verwoestende invloed van zeer verslavende pijnstillers.  De film is gratis te zien in het STUK op 14 juni.

Het is bevreemdend om naar mensen te kijken die in "een andere wereld" vertoeven. De Amerikaanse artiest Matt Mullican zien we op video in performances die hij onder hypnose uitvoert. Ben Russell toont een vrouw tijdens een lsd-trip, met allerlei minieme veranderingen in haar gezichtsuitdrukking.

Maar ook muziek kan een drug zijn. Fascinerend is de video van Fia Cielen waar je een jonge gabber ziet "hakken" op hardcoremuziek met een hoog beats-per-minutegehalte, midden in een open weide. De repetitieve muziek en bewegingen brengen hem in trance, net zoals bij de draaiende derwisjen in de soefi-traditie.

De kracht van klank kan je in Leuven zelf ervaren in de geluidsinstallatie “Endolphins” van de Amerikaanse Hanne Lippard waar je omringd en doordrenkt wordt door eindeloos herhaalde woorden. Of in de zone van zenboeddhist Tom Hannes, waar je op meditatiekussens kunt zitten voor een audio-installatie van de beroemde minimal-music-componist John Cage. Je hoort er de lang uitgerekte klanken van een anarchistisch manifest van Henry David Thoreau.

En dan zijn er de kunstenaars die de grens tussen mens, dier of plant  proberen uit te wissen, ook een manier om je ego te laten opgaan in een groter geheel: Warre Mulder die bizarre beelden maakt, die zowel aan de antieke oudheid als aan de mandrake-plant uit Harry Potter doen denken of Laure Prouvost met een organisch wandtapijt dat een serre toont, “Grand mas laboratory”, het lab van grootmoeder natuur. De Française Laurie Dall'ava creëerde zelfs een nieuw pigment uit chlorofyl - bladgroen - en bacteriën voor een schilderij dat zindert van leven. 

Het STUK in Leuven was anderhalf jaar dicht voor renovatie. De gebouwen zijn vooral toegankelijker en energiezuiniger gemaakt. In de kelderverdieping wacht de nieuwe ruimte STEK op nieuwe artistieke experimenten van jonge makers.