Papieren doktersvoorschriften kunnen online besteld worden door personen die helemaal geen dokter zijn. Er lijkt geen controle te zijn op de bestellingen. Dat blijkt uit onderzoek van VRT NWS. De boekjes met lege voorschriften zijn gegeerd in het illegale circuit.
Papieren voorschriften zijn gegeerd in het illegale circuit: VRT NWS testte hoe makkelijk je eraan kan geraken
Elektronisch voorschrijven is voor dokters in principe al sinds begin 2020 verplicht, maar er zijn uitzonderingen. Zo moesten artsen die 64 jaar of ouder waren niet meer digitaliseren. Ook artsen die op huisbezoek gaan, en geen mogelijkheid hebben om het voorschrift elektronisch op te laden, mogen nog op de ouderwetse manier voorschrijven. En dus kijkt de apotheker niet meteen raar op wanneer er iemand met een papieren voorschrift voor zijn neus staat.
Is er dan geen identiteitskaart nodig?
Maar een papieren voorschrift alleen volstaat niet. Je moet daarnaast een rijksregisternummer geven aan de apotheker, dat te vinden is op je identiteitskaart. Uit het verhaal van collega Ward Bogaert blijkt echter dat heel wat apothekers ook genoegen nemen met een klevertje van het ziekenfonds of met een ander document waarop je rijksregisternummer staat.
In zijn geval werd een foto van een klevertje aanvaard waardoor iemand illegaal Rilatine kon kopen met de identiteit van zijn dochter. Dat niet altijd een identiteitskaart wordt gevraagd, maakt het voor mensen met slechte bedoelingen dus makkelijker om hun identiteit verborgen te houden.
Voorschriften laten drukken
In het verhaal van Ward werden bovendien voorschriften gestolen bij een arts. VRT NWS onderzocht of het ook mogelijk is om aan voorschriften te geraken zonder een diefstal te plegen. Artsen kunnen hun papieren voorschriften online bestellen bij een drukker. Die mogelijkheid wordt door het Rijksinstituut voor Ziekte- en Invaliditeitsverzekering, het RIZIV, expliciet voorzien.
We gaan niet in detail uit de doeken doen hoe we te werk zijn gegaan, maar na wat online zoekwerk hadden we binnen de week een Bpost-pakketje met voorschriftenboekjes in ons bezit. In dit geval hebben wij de arts van wie we het RIZIV-nummer gebruikt hebben, wel op de hoogte gebracht van ons onderzoek. De bestelde voorschriften hebben we voor alle duidelijkheid ook bezorgd aan de arts in kwestie.
De huisdokter van wie wij de naam gebruikten, kreeg van de drukker nooit een melding dat er op haar naam papieren voorschriften werden afgeleverd. Ons onderzoek toont aan dat er op dit moment geen controle is op wie de voorschriften bestelt en wat die ermee doet. Het beter afschermen van informatie die eigenlijk alleen maar voor artsen bedoeld is, zou dit soort misbruik alvast kunnen tegengaan.
RIZIV: "Barcode tegen fraude"
Het RIZIV verwijst in een reactie naar de barcode die op de voorschriften moet staan. "De vereiste vermelding van de barcode bemoeilijkt fraude", klinkt het. Maar ons onderzoek toont aan dat we toch de juiste barcode konden bemachtigen.
Verder zegt het RIZIV: "Het beschikbaar maken van de regelgeving en de voorwaarden waaraan een voorschrift moet voldoen via een website laat de zorgverstrekkers toe vlot te kunnen terugvinden waar een geldig geneesmiddelenvoorschrift aan moet voldoen". Dat daarmee deze info ook beschikbaar wordt voor mensen met eventueel minder goede bedoelingen is een argument waarop we geen antwoord krijgen.
Domus Medica: "Digitalisering en controle bij bestelling zijn nodig"
Huisartsenvereniging Domus Medica pleit voor verdere digitalisering en meer controle op de voorschriften. "Papieren voorschriften zijn een aflopende zaak", reageert woordvoerder Jeroen van den Brandt. "We moeten verder inzetten op digitalisering om de sluiproutes te dichten."
"Daarnaast zou het goed zijn dat als artsen papieren voorschriften bestellen, dit verbonden is met bijvoorbeeld Itsme (een app om de identiteit te controleren, red.). Zo kan je voorkomen dat andere mensen dit kunnen bestellen. En ook de apotheker moet steeds een goede identiteitscontrole doen."
