Studenten getuigen over Rilatinegebruik: "Ik wou dat ik er nooit mee begonnen was, ik denk dat ik verslaafd ben"

Debby (26) is master-na-masterstudent Meertalige Bedrijfscommunicatie. Ze legt op dit moment de laatste hand aan haar thesis. Het is voor haar ondenkbaar om dat klaar te krijgen zonder haar dagelijkse pilletje Concerta, een langwerkende variant van Rilatine. 

Debby was 16 jaar toen ze voor het eerst een pilletje ontving van een vriend die wél de diagnose ADHD kreeg. "De eerste keer dat ik het nam, voelde ik na een kwartier dat ik veel meer energie had. Zowel mentaal als fysiek. Ik kon veel sneller leerstof verwerken en sneller linken leggen", vertelt Debby. Toch is het volgens haar geen wondermiddel. 

Debby neemt intussen dagelijks een pilletje, voorgeschreven door haar huisarts. Daarmee is ze eerder een uitzondering dan de regel in de studentenwereld.

Uit cijfers van de Vereniging voor Alcohol- en andere Drugproblemen (VAD) blijkt dat 7 procent van de studenten ooit stimulerende middelen innam om zijn studieprestaties te verbeteren. "Hoewel het eerder een kleine groep is die het neemt, is opvolging wel belangrijk", aldus Tom Evenepoel van VAD en De Druglijn. Maar liefst 80 procent van de studenten die het innemen, ervaren negatieve bijwerkingen. 

"Zelfmedicatie is gevaarlijk. Je neemt toch ook niet zomaar een pilletje van een hartpatiënt aan als je hartkloppingen hebt. Dit is hetzelfde", benadrukt Cleo Crunelle. Zij is professor Psychiatrie en Verslaving verbonden aan het UZ Brussel en is gespecialiseerd in ADHD. "Is de dosis niet juist? Dan kan je op korte termijn bijvoorbeeld last hebben van hartkloppingen of een verminderde eetlust. Neem je het te lang? Dan kan je net problemen met je geheugen of concentratie veroorzaken."

Lichamelijk raak je niet verslaafd aan Rilatine. Toch bestaat het gevaar dat je er, net zoals Debby, psychisch verslaafd aan geraakt. Rilatine bevat een stimulerende stof, methylfenidaat. Die zorgt voor een piek in concentratie. Als ze uitgewerkt is, kom je in een dal terecht. "Je zal geen lichamelijke ontwenningsverschijnselen hebben, maar als het pilletje uitgewerkt is, voel je je minder goed en bestaat het risico dat je terug naar zo'n pilletje grijpt om je beter te voelen. Dat is de grote valkuil", aldus Evenepoel.

Kamiel (23) zit in zijn tweede jaar Houttechnologie. Thuis bereidt hij zich voor op de examens. Sinds een jaar en een half gaat dat gepaard met het nemen van stimulerende medicatie. Net zoals Debby heeft hij nooit een officiële diagnose van ADHD gekregen. Toch raakte hij makkelijk aan een voorschrift. 

Kamiel kreeg een voorschrift van een arts zonder hem te zien. Een arts mag dat, maar het wordt toch sterk afgeraden. Mensen die ADHD hebben, hebben een tekort aan de neurotransmitter dopamine. Rilatine of een ander methylfenidaat vult dat tekort aan. "Slecht 5 procent van de bevolking heeft ADHD en dus baat bij Rilatine", aldus Cleo Crunelle. "Heb je een vermoeden dat je ADHD hebt, dan is het belangrijk om een traject te volgen om die diagnose te stellen."

Volgens Tom Evenepoel van VAD is het een gemiste kans van de huisarts om zijn patiënt niet door te verwijzen. "Het zit echt in onze cultuur ingebakken om medicatie voor te schrijven. Een patiënt zonder voorschrift naar huis sturen, gebeurt niet vaak."

Lucca (22) zit in de derde bachelor Wijsbegeerte aan de UGent. Het is nu de derde examenperiode dat hij Rilatine neemt. Hoewel hij op de middelbare school nooit problemen ervaarde met studeren, voelde hij de druk toenemen in het hoger onderwijs. Hij merkte dat hij moeite had om zich te concentreren bij het lezen van lange en moeilijke teksten. Ook hij kreeg makkelijk een voorschrift voor Rilatine van zijn arts. Zonder een diagnose ADHD. Lucca ziet er zelf geen graten in. In zijn omgeving is het absoluut geen taboe meer.

Perfectionisme, stress en faalangst vormen bij veel studenten de basis voor concentratie- en slaapproblemen. Studentenarts aan de UGent, Jullie Bossu, ziet de vraag naar stimulerende medicatie stijgen tijdens de blok- en examenperiodes. Samen met haar collega's besloot ze om, aan studenten zonder diagnose ADHD, geen voorschriften meer voor te schrijven van dit soort medicatie. "Anders zou een kwart van de Gentse studentenpopulatie hier bij ons aan de deur staan."

Zij probeert de studenten naar huis te sturen met andere tips: voldoende pauze nemen en goed slapen. "Studenten weten dat wel, maar toch zien we hier nog studenten die al meer dan 10 dagen niet buitengekomen zijn", besluit Bossu.

De studentenartsen van de UGent hebben dan wel besloten om hun gedrag aan te passen. Vele andere huisartsen, zoals die van onze getuigen, zien er geen graten in om Rilatine en andere methylfenidaten voor te schrijven aan patiënten die de diagnose ADHD niet kregen. Onder studenten bestaat er geen taboe meer rond het nemen van Rilatine. Hoewel experten toch oproepen tot voorzichtigheid.