CHECK - Neen, VDAB heeft het woord "vrouw" niet verboden in vacatures

Op Twitter maakt een anoniem profiel zich boos op VDAB, met een opmerkelijke klacht. "Bij de VDAB kan je als school dus geen vacature meer uitschrijven wanneer er ‘vrouw’ in je schoolnaam staat, zoals bijvoorbeeld “Onze-Lieve-Vrouw-…”, want dan komt er foutmelding “Ontoelaatbaar taalgebruik: -vrouw” te staan.” Het profiel tagde ook minister van onderwijs Ben Weyts en voegde de hashtag #woke toe.  

Ook op Facebook circuleren screenshots van de tweet. Heel wat mensen menen dat het verhaal zou te maken hebben met "woke", LGBTQ, genderfluïde of trans personen. P-Magazine schreef een lang artikel in die trant. 

Het bericht over VDAB kreeg veel aandacht toen voormalig politicus en kerkjurist Rik Torfs, die meer dan 180.000 Twittervolgers heeft, verschillende tweets over de kwestie schreef: "Voor de VDAB kun je geen vacature meer uitschrijven als je school 'Onze-Lieve-Vrouw...' heet. Vacatures worden gecontroleerd op discriminerend taalgebruik ('vrouw'). [...] Welkom in het 'Onze-Lieve-Menscollege'."

Nochtans blijkt uit een eenvoudige zoekopdracht in de VDAB-vacaturedatabank dat er tientallen recente vacatures terug te vinden zijn bij scholen en zorginstellingen met "Onze-Lieve-Vrouw" in hun naam. Ook voor bijvoorbeeld vroedvrouwen zijn er verschillende openstaande jobs terug te vinden.

Wat is er aan de hand? En waar komt dit verhaal precies vandaan?

(Lees verder onder de afbeelding.)

We contacteren een woordvoerder van VDAB. Die bevestigt dat vacatures op de VDAB-site - die zelf kunnen ingevoerd worden door werkgevers - inderdaad automatisch gescreend worden op het woord "vrouw". 

De reden daarvoor is dat vacatures genderneutraal moeten opgesteld zijn. Dat is geen recente "woke trend": het heeft te maken met de antidiscriminatiewetgeving in ons land, die tot stand kwam vanaf 2003. Die wettelijke verplichtingen hebben geleid tot regels voor het correct opstellen van vacatures, die staan uiteengezet in de kwaliteitsrichtlijnen  van de VDAB.

Doorheen de jaren heeft VDAB een lange lijst opgesteld van woorden die kunnen wijzen op mogelijke discriminatie op basis van geslacht, leeftijd, afkomst, overtuiging of andere gronden. Werkgevers die een van die woorden gebruiken in de jobomschrijving of de tekst van een vacature, krijgen automatisch een waarschuwing te zien.

Bij "vrouw" of "man" is dat bijvoorbeeld een pop-upmelding met de vraag om de functienaam genderneutraal te omschrijven. Zo wil VDAB vermijden dat op de website vacatures verschijnen die inbreuken bevatten op de antidiscriminatiewetgeving.

Wie schoonmaakpersoneel zoekt, mag in een vacature daarom niet enkel "poetsvrouw" schrijven: vanzelfsprekend kunnen ook mannen schoonmaken en moeten ook zij kunnen solliciteren voor zo'n functie. De term "vroedvrouw" kan overigens wel, want in België is dat een genderneutrale term  die ook de mannelijke beroepsbeoefenaars omvat.

Wanneer een Onze-Lieve-Vrouwcollege in Vlaanderen een leraar wiskunde zoekt, dan kan de naam van de school wel degelijk probleemloos vermeld worden in het vakje "werkgever". Maar wanneer "Onze-Lieve-Vrouw" ook toegevoegd wordt aan de functieomschrijving, activeert dat een automatische trigger om mogelijk discriminerend taalgebruik te vermijden. 

"In dit geval geeft de automatische screening een onterechte melding", legt de VDAB-woordvoerder. "Als de werkgever verder gaat tot de laatste stap 'publiceren', dan krijgt die de suggestie om contact op te nemen met VDAB. Dan komen ze in contact met één van onze vacaturebemiddelaars die samen met hen de vacature zal bekijken. In dit geval zou het duidelijk zijn dat het niet om discriminatie gaat, en zou de vacature dus gepubliceerd worden."

Het is dus niet zo dat VDAB specifiek het woord "vrouw" op zichzelf discriminerend vindt of verboden heeft, noch dat werkgevers met dat woord in hun naam geen vacatures meer kunnen publiceren. De automatische waarschuwing is een veiligheidsmechanisme om te vermijden dat VDAB, als officieel extern verzelfstandigd agentschap van de Vlaamse overheid, vacatures publiceert die indruisen tegen de antidiscriminatiewetgeving.

Waarom is zo'n automatische screening nodig? Kan dat niet geval per geval bekeken worden? 

Praktisch gezien niet, stelt de VDAB: "Werkgevers publiceerden vorig jaar meer dan 400.000 vacatures op vdab.be. Als we kijken naar alle vacatures, inclusief die voor uitzendarbeid, studentenjobs, vacatures van wervings- en selectiekantoren, dan komen we op 2.413.000 vacatures uit. Het is niet haalbaar om die manueel te screenen op discriminerend taalgebruik. Daarom doen we een eerste automatische screening."

"Voor alle duidelijkheid: de automatische screening is een eerste filter. Het is uiteindelijk in contact met VDAB dat bepaald wordt of bepaald woordgebruik al dan niet discriminerend is. Als de vacature openstaat voor iedereen en niet discrimineert, kan deze altijd gepubliceerd worden", besluit VDAB.