Het gevoel dat het nieuws partijdig is, ondermijnt het vertrouwen in de traditionele media in Vlaanderen. Dat is de conclusie van een nieuwe studie van de Universiteit Antwerpen. 75 procent van de politici en 67 procent van de burgers beoordelen nieuwsmedia als vooringenomen. Nochtans is daar weinig bewijs voor. "Maar de perceptie is belangrijker dan de realiteit. Als mensen het nieuws als partijdig zien, beïnvloedt dat hun handelen", waarschuwt onderzoeker Kathleen Beckers.
Gevoel dat nieuws partijdig is, ondermijnt vertrouwen in traditionele Vlaamse media: "Maar perceptie is onterecht"
Valerie Vanhelden
Gepubliceerd:
De onderzoekers aan de Universiteit Antwerpen vroegen Vlaamse burgers, politici en journalisten naar de partijdigheid van Vlaamse nieuwsmedia. Dat toetsten ze af aan de daadwerkelijke vooringenomenheid van het traditionele kranten- en televisienieuws in Vlaanderen. De resultaten zijn duidelijk: 75 procent van de politici en 67 procent van de burgers heeft het gevoel dat de traditionele nieuwsmedia partijdig zijn, al is daar weinig bewijs voor.
Werkwijze
De onderzoekers gingen aan de hand van vragenlijsten na hoe Vlaamse burgers, politici en journalisten kijken naar de partijdigheid van het nieuws. Die percepties legden ze naast een grootschalige inhoudsanalyse van kranten, televisienieuws en berichten op Twitter om te onderzoeken hoeveel aandacht verschillende partijen effectief krijgen.
Het volledige onderzoek kan je hier raadplegen.
"Aan politici hebben we gevraagd in welke mate ze vonden dat verschillende nieuwsmedia hen benadeelden of bevoordeelden", vertelt onderzoeker Kathleen Beckers in "De ochtend" op Radio 1. "Als we hen vragen wat die partijdigheid precies inhoudt, zeggen ze voornamelijk dat ze niet genoeg aan bod komen in het nieuws en dat, als ze aan bod komen, ze kritischer worden bejegend of negatiever worden behandeld."
Vooral rechtse partijen als N-VA en Vlaams Belang hebben dat gevoel, maar ook linkse partijen geven het aan. "En opvallend: ze gebruiken hetzelfde argument. Aan de rechterzijde zegt men: "journalisten zijn te links en daarom komen wij negatiever in beeld". Linkse partijen stellen dan weer dat "journalisten beschuldigd worden links te zijn en ze daardoor gaan overcompenseren door ons negatiever in beeld te brengen"."
3 op 4 politici voelen zich benadeeld door journalisten in de Vlaamse media: "Vooral de rechtse partijen"
Kritiek op sociale media
Is dat gevoel terecht? "We zien dat het best meevalt met de partijdigheid", stelt Beckers. "Centrumpartijen komen wel meer aan bod, al kan dat bijna volledig worden verklaard door het feit dat ze deel uitmaken van de regering. Als je de ministers weglaat uit de steekproef, zie je dat de oppositie bijna gelijkaardig aan bod komt. In niet-verkiezingstijden zullen journalisten voornamelijk de bevoegde ministers interviewen, wat niet onlogisch is. Als we naar verkiezingstijden kijken, wordt het nieuws meer gebalanceerd tussen meerderheid en oppositie."
Toch zijn er regelmatig politici die hun ongenoegen over partijdigheid uiten. "Over het algemeen valt mediakritiek in Vlaanderen nog mee, maar we zien wel een toename. En opnieuw: voornamelijk aan de rechterzijde van het politieke spectrum. Dat kan enerzijds omdat ze oprecht geloven dat ze benadeeld worden of dat de media een fout maken. Anderzijds kan het ook strategisch zijn: als je je stempubliek kan doen geloven dat de media jouw partij benadelen, kan je daarnaar teruggrijpen als je negatief in het nieuws komt."
Gevoel belangrijker dan realiteit
Die uitingen van ongenoegen hebben dan weer een invloed op de perceptie van de burgers. 67 procent is ervan overtuigd dat de traditionele nieuwsmedia vooringenomen zijn. "We hebben een experiment gedaan waarbij we kijken naar de invloed van mediakritiek op burgers. Daar zien we dat wanneer politici op Twitter de media beschuldigen van partijdigheid, hun kiespubliek dat ook effectief gaat geloven."
Vlamingen zouden over het algemeen het gevoel hebben dat hun favoriete partij wordt benadeeld door de media, terwijl de partij waar ze niet voor zouden stemmen, juist bevoordeeld wordt. Dat kan nefast zijn voor het vertrouwen in de traditionele media. "Het gevoel is in dit geval belangrijker dan de realiteit. Als mensen het nieuws als partijdig zien, beïnvloedt dat hun handelen: ze zullen de media minder vertrouwen en ervan wegkeren."
Als mensen het nieuws als partijdig zien, beïnvloedt dat hun handelen: ze zullen de media minder vertrouwen en ervan wegkeren
Kathleen Beckers - professor politieke communicatie en journalistiek (Universiteit Amsterdam)
Opmerkelijk: ook journalisten zelf hebben het gevoel niet altijd even onpartijdig te zijn in hun berichtgeving. Ze geven aan dat ze centrumrechtse partijen voortrekken. "Misschien omdat N-VA veel bestuursfuncties heeft", meent onderzoeker Karin Soontjens. "Maar die verklaring volstaat eigenlijk niet. N-VA is mogelijk vocaler in mediakritiek en dat gaan journalisten overcompenseren in vergelijking met Open VLD en CD&V."
Oplossingen?
Volgens Beckers moeten nieuwsmedia dan ook zo transparant mogelijk zijn over hun keuzes. "Je moet duidelijk communiceren naar de burgers waarom bepaalde politici werden geïnterviewd en daarover in dialoog gaan. Ik denk dat dat in zekere mate wel al gebeurt in Vlaanderen, maar soms kan je naderhand reflecteren: waarom hebben we er niet voor gekozen de oppositie aan het woord te laten?"
Politici moeten bovendien in eigen boezem kijken, vindt Beckers. "Omdat we zien dat die mediakritiek aan het toenemen is, denk ik dat het belangrijk is dat politici beseffen wat die kritiek doet. Met de verkiezingen in het vooruitzicht, moeten politici zich bewust zijn dat we geïnformeerde burgers en dus de media nodig hebben. De media bekritiseren, zeker als dat strategisch gebeurt, kan best wel problematisch zijn."
