De wetgeving rond gedwongen opnames krijgt naar alle waarschijnlijkheid voor het eerst sinds 1990 enkele grote hervormingen. De ministerraad keurde een voorontwerp van het nieuwe wetsvoorstel goed. De vraag kwam vanuit de sector zelf: de afgelopen 12 jaar zijn gedwongen opnames in de psychiatrie met 60 procent toegenomen.
Regering keurt nieuwe regels rond gedwongen opname goed: 48 uur bedenktijd en duidelijker verslag
Lore Bryssinck
Gepubliceerd:
Eén op de zeven mensen komt door een gedwongen opname in de psychiatrie terecht. In vergelijking met het aantal klinische opnames zijn de gedwongen opnames de afgelopen jaren aanzienlijk toegenomen, niet alleen bij volwassenen maar ook bij kinderen en jongeren.
Om die reden werd al in 2015 vanuit de sector voorgesteld om aanpassingen door te voeren. Daarop werd een werkgroep opgericht die met voorstellen moest komen. Nu, acht jaar verder, zijn de opnames onder dwang nog meer gestegen en is volgens de sector pijnlijk duidelijk hoe groot de nood aan een wetsaanpassing is.
Strengere voorwaarden
Die aanpassing lijkt er nu toch te komen. Het voorontwerp bevat strengere voorwaarden voordat er overgegaan mag worden tot een gedwongen opname. Zo staat in het voorontwerp te lezen dat er een evaluatieperiode van 48 uur in de spoedprocedure wordt ingevoerd. "Als iemand ernstig onder invloed is door druggebruik of alcohol heb je tijd nodig om een goed beeld te krijgen. Dat kan pas als die persoon ontnuchterd is", legt Hella Demunter uit. Ze is psychiater in het UPC KU Leuven en lid van de werkgroep van experten om de wet aan te passen. Een goede inschatting van de situatie kan volgens hen alleen met die evaluatieperiode.
Daarnaast wordt voorgesteld om de kwaliteit van het geneeskundig verslag te garanderen. Daarvoor is een standaardmodel uitgewerkt dat door iedereen gebruikt kan worden. Zo is er meer transparantie voor alle partijen.
Een gedwongen opname mag dan een beschermende maatregel zijn, het ontneemt wel je vrijheid. "Dat is vreselijk", vindt Demunter. Daarom biedt het nieuwe wetsontwerp ook dat er een vrijwillige behandeling onder voorwaarden ingevoerd kan worden. In samenspraak met de patiënt kan voor deze optie gekozen worden. Welke voorwaarden dat zijn, en of dat voor iedereen van toepassing zal zijn, is niet helemaal duidelijk. De kans is groot dat dat in de praktijk pas beslist zal worden.
Een advocaat vanaf dag één
De persoon die gedwongen opgenomen wordt, heeft volgens het nieuwe voorstel, ook al vanaf het begin van de evaluatieperiode recht op een advocaat. Volgens de werkgroep van experten zou die beslissing een positief effect moeten hebben op de gecolloqueerden en op de hulpverleners.
Daarnaast is er in het nieuwe voorstel ook meer ruimte voor de andere betrokken partijen. Bij een gedwongen opname moet er volgens specialisten niet enkel aandacht zijn voor de noden van de patiënt. Het voorontwerp van de wet wijzigt daarom de manier waarop er omgegaan wordt met de omgeving van de patiënten. Hoe dat concreet in zijn werk zal gaan, is nog niet duidelijk.
Het voorontwerp van de wet is nu door minister van Volksgezondheid Frank Vandenbroucke (Vooruit) en minister van Justitie Vincent Van Quickenborne (Open VLD) aan de Raad van State voorgelegd ter advies. Wanneer de nieuwe wet dus officieel zal intreden, is nog niet duidelijk.