Opstand in Russische grensregio voorbij? Rusland claimt einde gevechten: "Meer dan 70 aanvallers gedood"

Een hele dag en nacht was het onrustig in Belgorod, een Russische provincie aan de grens met Oekraïne. Oekraïens-gezinde milities waren naar eigen zeggen de Oekraïens-Russische grens overgestoken en voerden op Russisch grondgebied verschillende aanvallen uit in gemeenten dicht bij de grens.

Grensposten werden aangevallen, er vonden vuurgevechten plaats en helikopters vlogen laag over het gebied. De milities claimden ook dat ze een volledig dorp "bevrijd" hadden. Ook in de nacht van maandag op dinsdag bleef het onrustig. Volgens de plaatselijke autoriteiten werden twee huizen en een administratief gebouw geraakt door drones. En vanmorgen haalde het Russische luchtafweersysteem in de regio twee drones uit de lucht.

De opstand zou het werk zijn van het "Vrijheid voor Rusland-legioen" en het "Russische vrijwilligerskorps." De eerste groep bestaat vooral uit overgelopen Russische militairen. De tweede groep is zeer Russisch-nationalistisch, met neo-nazistische kenmerken. De Russische president Vladimir Poetin is hun gemeenschappelijke vijand. Met de aanvallen van gisteren en vannacht wilden ze naar eigen zeggen de dictatuur van het Kremlin stoppen en Rusland bevrijden.

Rusland reageerde door een terreuralarm af te kondigen in de regio, en het leger en de veiligheidsdiensten startten met een antiterreuroperatie. Die zou in de loop van vandaag tot een goed einde zijn gebracht, dat claimt tenminste het Russische ministerie van Defensie.

In de dagelijkse briefing beweerde het ministerie dat meer dan 70 aanvallers gedood zijn en dat de rest van de opstandelingen - "Oekraïense nationalisten", zoals Rusland ze noemt - terug naar Oekraïens grondgebied zijn gedreven. Volgens het leger heeft Rusland artillerie en gevechtsvliegtuigen ingezet om de milities terug te drijven. Naast de gedode opstandelingen zouden volgens het ministerie ook vier pantservoertuigen en vijf terreinwagens zijn vernietigd.

Later op de dag verklaarde ook de gouverneur van de regio Belgorod dat de opstandelingen verdreven waren. De antiterreuroperatie die gisteren was gestart, werd volgens de gouverneur in de loop van de dag stopgezet. Onafhankelijke bevestiging van de Russische claims is er niet, niet van het aantal slachtoffers en de materiële verliezen, noch van het definitief neerslaan van de opstand. Een van de twee milities lijkt de terugtocht wel enigszins toe te geven in een bericht op sociale media. "Op een dag komen we terug om er te blijven", klinkt het.

Bij de onrust in Belgorod zouden geen burgers zijn gedood. Volgens de opstandelingen zou wel zeker één Russische militair zijn gedood. De Russische autoriteiten zeggen dan weer dat er tijdens de evacuatie van verschillende dorpen één vrouw om het leven zou zijn gekomen. Voorlopig is het onduidelijk of en wanneer die geëvacueerde burgers weer naar hun huizen kunnen terugkeren. De gouverneur van de regio droeg hen eerder op de dag op om te wachten op officiële communicatie daarover.

Of de opstand echt volledig voorbij is, zoals het ministerie beweert, valt dus nog af te wachten. Wel duidelijk is dat die zo goed als zeker bedoeld was om het Kremlin nerveus te maken, op te jagen. Dat zei Kris Quanten, professor militaire geschiedenis aan de Koninklijke Militaire School gisteravond in "Terzake".

Dat Rusland reageerde door troepen te sturen, is net wat die milities wilden, meent Quanten. "De eenheden die zij naar het grensgebied moeten sturen, verliezen ze aan het front. Dat is alleen maar positief voor het Oekraïense tegenoffensief." Het Kremlin gaf ook zelf toe dat het de situatie in Belgorod als "zorgwekkend" beschouwde.

Rusland blijft overigens ontkennen dat het om een Russische opstand gaat, maar spreekt van "spionage en sabotage" door "Oekraïense militanten". Ook al zouden het etnische Russen zijn, ze kwamen uit Oekraïne, is de Russische argumentatie.

Oekraïne van zijn kant distantieert zich volledig van de milities. "Een klassieke reactie vanuit Kiev", zegt Quanten. "Hoe dan ook moeten we erkennen dat er altijd een link is met Oekraïne. Het land heeft er alle belang bij dat al die brandjes worden gestart en blijven smeulen. Zo moeten de Russen wel reageren en dat verzwakt hun situatie aan het front."

Hoe klein deze aanval ook was, ze heeft zeker onrust veroorzaakt in het Kremlin, denkt VRT NWS-journalist en Oost-Europakenner Jan Balliauw. "Deze groepen hebben aangetoond dat Rusland niet goed verdedigd wordt en dat toont de kwetsbaarheid van Rusland aan", zegt Balliauw in "De wereld vandaag". Door de oorlog in Oekraïne heeft Rusland namelijk minder middelen om aan de grenzen in te zetten en die te verdedigen.

Hun opzet was volgens Balliauw om de oorlog naar Rusland te brengen. "Want dat is een van de frustraties van Oekraïne, dat Rusland Oekraïne wel kan aanvallen, maar Oekraïne Rusland veel minder kan aanvallen. Deze groepen wilden de oorlog nu dichter bij Rusland brengen."