"Hoe kan je iemand vergeven die geen spijt toont?" Friedel en Justine overleefden terreuraanslag in New York, maar verloren zus Ann-Laure

Op 31 oktober 2017, de middag van Halloween, zaait Sayfullo Saipov terreur in de New Yorkse wijk Manhattan. De toen 29-jarige Oezbeek, die zeven jaar eerder naar de Verenigde Staten was geëmigreerd, rijdt met een pick-uptruck opzettelijk in op voetgangers en fietsers. De geradicaliseerde IS-sympathisant verklaart achteraf dat hij handelde in naam van de terreurorganisatie. Bij de dodelijke raid komen uiteindelijk 8 mensen om. Het is de dodelijkste terroristische aanslag in New York sinds 11 september 2001.

Een van de dodelijke slachtoffers is Ann-Laure Decadt, een 31-jarige vrouw uit Staden in West-Vlaanderen. De jonge moeder heeft twee kleine kinderen, een zoontje van 3 en een baby van 3 maanden. Ze is samen met haar zussen, Friedel en Justine, en haar mama Lieve op citytrip in de Amerikaanse stad New York. Wat een leuke meidenuitstap moest worden, eindigt in een nachtmerrie. 

Ann-Laure wordt tijdens de raid door Saipov aangereden op haar fiets. Ze is op slag dood. Haar twee zussen en mama fietsen iets verderop en herinneren zich nog seconde voor seconde wat er die fatale dag gebeurde. "Ik werd zelf in de struiken gekatapulteerd en had niet onmiddellijk door dat er nog slachtoffers waren. Je kan op dat moment ook niet geloven dat iemand opzettelijk zoveel mensen wil aanrijden", getuigt Justine, de jongste zus van Ann-Laure, in "De zevende dag".

Toen Justine het luide geschreeuw van haar andere zus Friedel hoorde, wist ze dat er iets verschrikkelijks gebeurd was. "Ik was heel luid aan het schreeuwen omdat ik onmiddellijk zag hoe erg het was met Ann-Laure", vertelt Friedel. Er volgen enkele beklijvende momenten. "Iemand kwam tegen mij zeggen: it's over. Je kan dat niet vatten, een minuut eerder zaten we nog samen op de fiets. Dat is zo ongeloofwaardig". 

Toch wordt Ann-Laure nog overgebracht naar een ziekenhuis. Achteraf is Friedel daar ook blij om. "We hebben nog even in de hoop geleefd dat ze het wel zou overleven. Ann-Laure is op die manier ook niet op het fietspad moeten blijven liggen tot het volledige onderzoek ter plekke afgerond was."

Naast de familie Decadt raakt ook nog een ander Vlaams gezin betrokken bij het bloedblad. Marion Van Reeth is samen met haar echtgenoot Aristide Melissas, zoon Daryl en neefje Timothy op vakantie in New York. Ze staan nietsvermoedend en zonder elkaar te kennen, naast het andere Vlaamse gezin op het fietspad in Manhattan. Ook zij worden aangereden door de pick-uptruck. 

Aristide loopt een open schedelbreuk op, zijn vrouw Marion is er nog erger aan toe. Ze ligt twee weken in coma. Haar beide benen worden geamputeerd. "Twee weken na de aanslag ben ik wakker geworden. Er werd mij verteld dat mijn benen geamputeerd waren. Dat was moeilijk, maar ik was blij dat het mijn benen waren en niet die van de jongens. Dat was mijn enige troost."

Afgelopen woensdag werd dader Sayfullo Saipov veroordeeld tot acht keer levenslange opsluiting: levenslang voor elk dodelijk slachtoffer. Daarbovenop kreeg hij nog een extra veroordeling van 260 jaar.

Beide families waren op verschillende momenten aanwezig op het terreurproces, dat sinds januari met tussenpauzes in New York aan de gang was. Ze namen ook verschillende keren zelf het woord. Dat was niet altijd eenvoudig. "Het was voor mij belangrijk om de dader in de ogen te kunnen kijken. Maar hij keek heel weinig op. Het was frustrerend dat hij zijn slachtoffers nooit aankeek", vertelt Marion.

Ook Justine blikt met gemengde gevoelens terug. Na de aanslag en de dood van haar zus, zaten zij en haar familie met heel wat technische en praktische vragen. "Die eerste weken waren we obsessief bezig met het leggen van de puzzel, maar we hadden niet alle puzzelstukken." Die puzzelstukken heeft ze na het proces nog altijd niet allemaal gevonden. "Sommige vragen zullen altijd onbeantwoord blijven, maar ergens zijn we wel blij dat we zoveel mogelijk antwoorden gekregen hebben."

Op het proces voelden Justine en haar familie ook een sterke verbondenheid met de andere slachtoffers. "De verbondenheid is echt helend geweest. Hoe vreemd het ook mag klinken, we blijven op een bepaalde manier ook wel met een positief gevoel achter."

Ondanks dat positieve gevoel is het voor Justine moeilijk om de dader te vergeven. "Mocht hij echt spijt hebben, zou ik daar misschien over nadenken. Maar hij toont zelf geen vergiffenis, geen spijt. Integendeel, hij heeft waarschijnlijk alleen spijt om het feit dat hij niet nog meer slachtoffers gemaakt heeft". Ook Justines zus Friedel en Marion, die haar beide benen verloor, kunnen de dader moeilijk vergeven. 

Voor Aristide, de man van Marion, is vergeven wel mogelijk. "Toen ik in het ziekenhuis besefte welke ongelooflijke opdracht het ging worden om te overleven, zei ik tegen mezelf: val niet in haat, val niet in wraak. Het leidt tot niets." Aristide wil terrorist Sayfullo Saipov, zelf vader van drie kinderen, vergeven om verder te kunnen met zijn eigen leven en dat van zijn gezin. "We zitten vandaag in een tv-studio, maar straks gaan onze levens wel verder met de beperkingen, met het verlies. En dat zal voor de rest van ons leven zo zijn."

Ook Justine wil na het zware verlies en het emotionele proces toch nog een postieve boodschap uitdragen voor de toekomst. Het is voor haar lastig om de dader te vergeven, maar de verbondenheid tussen de slachtoffers heeft haar de kracht van mensen en de kracht van liefde doen inzien. "Ik wil een boodschap van liefde vragen en uitdragen in de maatschappij. Mocht die man niet zo eenzaam geweest zijn, mocht hij meer liefde gehad hebben, zou het misschien allemaal niet gebeurd zijn."

In verband met de toekomst gaf Justines zus Friedel trouwens nog mee dat de twee kinderen van de overleden Ann-Laure het goed stellen. "Ze zijn nog jong en zullen alles in de loop van hun leven moeten begrijpen en inzien. Er staan hen natuurlijk ook nog heel wat moeilijke dingen te wachten. Er zullen nog zo veel vragen komen." Om die vragen te kunnen beantwoorden, heeft hun grootmoeder Lieve tijdens het proces een dagboek bijgehouden met tekeningen en notities.