7.000 tot 8.000 jaar geleden al beitelden jagers in het Midden-Oosten plattegronden van grote woestijnvallen in rotsgesteente. Tot die conclusie komen onderzoekers die verschillende tekeningen hebben onderzocht in het huidige Jordanië en het Arabisch schiereiland. Het zou gaan om de oudste architecturale plannen die ooit gevonden zijn: "Een sterk staaltje van ruimtelijk inzicht, ongezien zo vroeg in de geschiedenis."
8.000 jaar oude rotstekeningen stellen grote "woestijnval" voor: "Sterk staaltje van ruimtelijk inzicht in de steentijd"
Michaël Torfs
Gepubliceerd:
De onderzoekers bestudeerden onder meer rotstekeningen op de Zebel az-Zilliya-site in Saudi-Arabië en Jibal al-Khasabiyeh in Jordanië. In Jordanië (foto's onder) meet de gebeitelde steen 80 bij 32 centimeter. Hij is ongeveer 7.000 jaar oud. In Saudi-Arabië is de tekening enkele meters groot: 382 op 235 centimeter. De ouderdom werd vastgelegd op 8.000 jaar. Beide sites tellen verschillende woestijnvallen in de buurt.
"Woestijnvallen"?
De woestijnvallen waarvan sprake zijn grote stukken grond (soms tot enkele hectare groot) waarrond een muur werd gebouwd. Op diverse plekken in die omheinde structuur werden diepe putten gemaakt. Jagers probeerden tijdens de steentijd potentiële prooien zoals gazelles via een smalle ingang in het omheinde gebied te drijven.
Ze verhoogden daarmee drastisch hun kans om de prooi effectief te pakken te krijgen, want de dieren hadden amper nog een kans om te ontsnappen.
Er zijn duizenden van die structuren teruggevonden in het Midden-Oosten, de Kaukasus en Centraal-Azië, onder meer in het huidige Jordanië en Saudi-Arabië. De oudste gevonden "mega-vallen" zijn 9.000 jaar oud. Pas toen de mens waarnemingen vanuit de lucht begon te doen, bleek hoeveel van die "jachtterreinen" er effectief wel bestaan.
Op deze foto's en tekeningen die de onderzoekers vrijgaven in PLOS One-magazine, is de site in Jordanië te zien in een luchtbeeld (A) met in het rood de plaats waar de opgravingen plaatsvonden. De zuil zelf (B) is voor de foto rechtop geplaatst. Op (C) en (D) is de tekening duidelijker zichtbaar. Hieronder zijn de tekeningen in meer detail te bekijken.
Waarom is dit uitzonderlijk?
De tekeningen in rotsgesteente zijn door onderzoekers nauwgezet bestudeerd. In hun studie die net is gepubliceerd in het wetenschapsmagazine PLOS One , hebben ze het over "een uitzonderlijke ontdekking" van de "tot nu toe oudste in steen gebeitelde realistische plannen die ooit zijn ontdekt."
De onderzoekers hebben wiskundige berekeningen gemaakt om de gebeitelde diagrammen in de rots te vergelijken met de vorm en grootte van de structuren. Ze zijn vooral onder de indruk over de precisie van de tekeningen.
Dit is een sterk staaltje van ruimtelijk inzicht, ongezien zo vroeg in de geschiedenis
Ze vormen een gedetailleerde, vrij correcte plattegrond van enkele van de constructies die in de buurt staan. "Een sterk staaltje van ruimtelijk inzicht", rapporteren de onderzoekers, "we hebben dit met deze precisie tot nu toe nog nooit gezien zo vroeg in de geschiedenis. Dit betekent een mijlpaal in het ontdekken van intelligent gedrag."
Het aanbrengen van de tekeningen gebeurde met verschillende technieken. Het is onduidelijk of de plattegronden het werk zijn van één persoon of van meerdere, zegt hoofdauteur Rémy Crassard van het Nationale Centrum voor Wetenschappelijk Onderzoek in Frankrijk (CNRS).
Onderstaande foto's en tekeningen uit de studie tonen de ontdekkingsplaats in Saudi-Arabië. Onderaan de schetsen in meer detail.
