Dan toch geen apart centraal meldpunt voor grensoverschrijdend gedrag in hoger onderwijs

In de "Pano"-uitzending vorig jaar schetsten tientallen doctoraatsstudenten het beeld van vernederingen, pesterijen en machtsmisbruik aan universiteiten. Meldingen daarover leverden amper iets op. Na de uitzending wilde minister van Onderwijs Ben Weyts (N-VA) dat er een "centraal, onafhankelijk en neutraal meldpunt, extern aan de instellingen" opgericht werd, een idee dat ook zijn voorganger Hilde Crevits (CD&V) al had. 

Maar dat idee stootte op verzet. Sommige universiteiten wilden geen centraal meldpunt oprichten. Herman Van Goethem, rector van de UAntwerpen zei in mei vorig jaar nog: "Je moet dat niet centraliseren in één grote boite ergens in Brussel. Als elke universiteit met een externe werkt, zoals wij bijvoorbeeld met Mensura, werkt dat goed."

Een apart, extern meldpunt voor het onderwijs komt er dus niet. Maar wie grensoverschrijdend gedrag binnen een hogeschool of universiteit wil melden, kan daarvoor terecht bij het Vlaamse mensenrechteninstituut (VMRI), dat in maart opgericht werd als Vlaams alternatief voor het interfederale Unia. Daar kan je - online - terecht met klachten over mensenrechtenschendingen of discriminatie. Alle sectoren kunnen bij het VMRI terecht, dat is dus niet enkel voorbehouden voor het hoger onderwijs. 

Het VMRI kan dan in samenspraak met het slachtoffer de zaak doorverwijzen naar het juiste meldpunt binnen een hogeschool of universiteit, maar ze kan ook zelf een uitspraak doen. Op basis daarvan kan er dan verder bemiddeld worden of kan er beslist worden om naar de rechter te stappen.

Het Vlaams mensenrechteninstituut is wel gehouden aan beroepsgeheim en ook na uitspraken zullen de namen van private personen worden geanonimiseerd, klinkt het bij het kabinet van minister Bart Somers (Open VLD). Een apart centraal register zou daarentegen wel kunnen bijhouden tegen wie er meldingen en klachten binnenkomen, over de verschillende instellingen heen. Maar dat komt er vooralsnog niet. 

Op dit moment zijn de instellingen dan ook niet op de hoogte van klachten aan andere instellingen, terwijl de betrokken academici soms op verschillende plaatsen werken. 

Dat toonde het geval van een pedagoog aan de KU Leuven aan, die veroordeeld en ontslagen werd na de verkrachting van een studente tijdens een studiereis naar Barcelona. Sinds 2018 had de man een verbod van de KU Leuven om in contact te komen met studenten. Toch kon hij in Nederland nog starten aan de universiteit van Tilburg zonder dat ze daar op de hoogte waren.

Minister Weyts heeft wel eerder al de informatiedoorstroming van meldingen binnen dezelfde instelling gestroomlijnd, waardoor een hogeschool of universiteit nu dus in principe altijd zicht heeft op alle meldingen in de hele instelling