Kiezen voor een product met kunstmatige zoetstoffen - zoals een cola zero of een koekje met stevia - is niet heilzaam, waarschuwt de Wereldgezondheidsorganisatie (WHO). Kunstmatige zoetstoffen en suikervervangers helpen niet bij gewichtsverlies en kunnen op lange termijn zelfs een gezondheidsrisico vormen. Zijn die suikervervangers echt schadelijker dan gedacht?
WHO waarschuwt voor gebruik van suikervervangers: waarom kunstmatige zoetstoffen niet zaligmakend zijn
Stien Schoofs
Gepubliceerd:
Kiezen voor een cola zero in plaats van een gewone cola: veel mensen vinden het een kleine stap om toch aan hun lijn te denken. Wat blijkt nu? Volgens de WHO levert het voor zowel volwassenen als kinderen geen voordeel op bij de vermindering van lichaamsvet. De keuze voor suikervervangers en kunstmatige zoetstoffen is op de langere termijn zelfs schadelijk voor de gezondheid, zo waarschuwt de WHO.
De meest gebruikte zoetstoffen zijn aspartaam, sacharine, sucralose, stevia en varianten daarvan. Zij kunnen - volgens resultaten van meer dan 280 studies die de WHO heeft verzameld - op langere termijn gelinkt worden aan een verhoogd risico op diabetes type 2 en hart- en vaatziekten.
Overgewicht op lange termijn ga je niet verminderen door enkel gesuikerde drankjes en koekjes te vervangen door suikervrije alternatieven. Je past best je hele voedingspatroon aan
Evelyne Mertens, diëtiste en onderzoeker faculteit Geneeskunde KU Leuven
"Die studies moeten wel met een korrel zout genomen worden", nuanceert Patrick Mullie, voedingsexpert aan de VUB. "Vaak worstelen mensen die voor suikervervangers kiezen al met overgewicht. Als een studie dan de kans op diabetes bekijkt bij die mensen, krijg je een vals verband."
Ook diëtiste en onderzoeker aan de faculteit Geneeskunde KU Leuven Evelyne Mertens wil de stellingen van de WHO wat bijstellen. "Vaak zijn de studies gebaseerd op enorme hoeveelheden suikers en kunnen ze geen rechtlijnig verband aantonen. Je moet ook rekening houden met andere factoren zoals erfelijkheid bijvoorbeeld."
Zijn Cola Zero en andere zero-producten ongezond? Diëtiste Evelyne Mertens nuanceert: "Het geeft een vals gevoel"
Overcompensatie
Toen er voor het eerst producten op de markt kwamen met suikervervangers, waren mensen ervan overtuigd dat het de oplossing was voor zwaarlijvigheid. "Dat idee moeten we bijstellen."
"Je krijgt nog steeds de zoete smaak op je tong, dus je lichaam blijft verlangen naar suiker. Vaak maken mensen dan de keuze om die suikers op een andere manier op te nemen. Een koffie met stevia, maar ook met een stuk taart bijvoorbeeld."
Je moet je gewoon bewust zijn dat suikervervangers geen wonderen gaan verrichten.
Evelyne Mertens, diëtiste en onderzoeker faculteit Geneeskunde KU Leuven
Kunstmatige zoetstoffen bevatten wel minder calorieën dan gewone suikers. "De redeneringsfout die vaak opduikt, is dat mensen denken dat ze meer kunnen eten of drinken van zaken met kunstmatige zoetstoffen, omdat het minder calorieën bevat", gaat Mertens verder. "Maar mensen vergeten dat er ook andere schadelijke stoffen in producten zitten."
"Als je vijf koeken eet die gemaakt zijn met stevia, heb je veel meer vetten binnen dan wanneer je een koek met gewone suiker eet. Je moet ook beseffen dat enkel een cola zero bestellen niet zal helpen als je daarbij ook een grote friet en verschillende frituursnacks eet. Het vraagt om een totale aanpak, dan kan een suikervervanger wel een beter alternatief zijn. Ze gaan gewoon geen wonderen verrichten."
Enkel een Cola Zero bestellen zal niet helpen als je daarbij ook een groot pak friet en verschillende frituursnacks eet.
Evelyne Mertens, diëtiste en onderzoeker faculteit Geneeskunde KU Leuven
"Mensen moeten andere manieren overwegen om de inname van vrije suikers te verminderen, zoals het consumeren van voedsel met natuurlijk voorkomende suikers. Denk aan fruit of ongezoete voedingsmiddelen en dranken," aldus Francesco Branca, directeur Voeding en Voedselveiligheid van de WHO.
Ook Patrick Mullie hamert op een aanpassing naar minder suikers, welke variant dan ook. "Om te vermageren moet je minder calorieën opnemen. Je kan niet overschakelen op kunstmatige suikers en dan niets veranderen aan je eetpatroon en niet sporten. Je moet van alles wat doen om resultaat te krijgen."
De aanbeveling van de WHO geldt voor alle mensen behalve voor personen met reeds bestaande diabetes. Voor producten voor persoonlijke verzorging en hygiëne die kunstmatige zoetstoffen bevatten, zoals tandpasta, huidcrème en geneesmiddelen, moeten mensen ook niet opletten.
