Groen licht voor bovengrondse berging van radioactief afval in Dessel: wat zal er precies bewaard worden en hoe lang?

De nieuwe bergingsinstallatie in Dessel is bedoeld voor de opslag van laag- en middelactief radioactief afval. Concreet gaat het dan over gebruikte materialen die nog zo'n 300 jaar schadelijk kunnen blijven. Ter vergelijking, hoogradioactief afval zoals splijtstoffen, blijft nog duizenden jaren gevaarlijk. 

Op dit moment ligt er op de site in Dessel al nucleair afval opgeslagen. Maar aangezien het afval daar honderden jaren moet blijven liggen, voldeed de huidige infrastructuur niet. "De bestaande gebouwen hebben maar een beperkte levensduur", legt Sigrid Eeckhout van NIRAS uit in "De wereld vandaag" op Radio 1.

NIRAS is de nationale instelling die instaat voor de berging van het nucleair afval in ons land. "Er moest een oplossing komen als je dat afval nog 300 jaar wil weghouden van de mens en de natuur. En dat project is nu eindelijk helemaal rond." 

Maar wat moeten we ons voorstellen bij dat laagactief radioactief afval? "Dat gaat onder andere over stukken besmette beton, delen van motoren en leidingen, die zullen overblijven na de ontmanteling van de kerncentrales. En ook beschermingskledij dat nog gebruikt is door het personeel", zegt Sigrid Eeckhout. Maar niet alles wat in Dessel wordt opgeslagen, komt van de kerncentrales. "Ook de medische sector en de industrie hebben nucleair afval, na onderzoek bijvoorbeeld." 

De kosten voor het project worden dan ook door verschillende partners gedragen. "We volgen het principe dat de vervuiler betaalt. Afval dat van de kerncentrales komt, wordt betaald door uitbater Engie. Maar ook de federale overheid, de medische sector en de industrie betalen mee voor hun gedeelte van het afval." 

De installaties in Dessel zullen boven de grond worden gebouwd. "Er wordt eerst een verhoging gemaakt, zodat je zeker ver genoeg blijft van het opstijgend grondwater", benadrukt Eeckhout. "Daar bovenop worden dan betonnen modules gebouwd waarin het afval zal worden opgeborgen. Het afval zelf zit op zijn beurt ingekapseld in betonnen kisten, die opgevuld zijn met mortel."

Op lange termijn zal er over de bunkers nog een extra beschermingslaag komen, met zand, klei, stenen en biologisch materiaal. Zo zullen er uiteindelijk in Dessel twee heuvels ontstaan, die moeten opgaan in de natuur. De komende 350 jaar zal het afval ook nog actief gecontroleerd en gemonitord worden.

Een deel van het radioactief afval ligt dus al opgeslagen in Dessel. Dat zal binnen de site met een zelfrijdend treintje naar de nieuwe gebouwen worden vervoerd. Maar de komende jaren zal er bij de afbraak van de kerncentrales nóg een groot volume naar Dessel moeten worden overgebracht. Hoe doe je dat op een veilige manier? 

"Op vraag van de inwoners van Dessel gaan we het lokale vrachtverkeer zoveel mogelijk proberen te beperken", benadrukken ze bij NIRAS. "Een deel van het afval zal met vrachtwagens vervoerd worden, maar die gaan proberen de dorpskernen zoveel mogelijk te vermijden. Daarnaast is er ook een speciale kade aangelegd in de buurt van de site om het materiaal ook via het water te kunnen vervoeren."

Eeckhout benadrukt dat er ook voldoende rekening wordt gehouden met de risico's tijdens zo'n transport. "De verpakking waarin het afval wordt vervoerd, wordt op voorhand ook grondig getest en gecontroleerd."