De Zuid-Afrikaanse president Cyril Ramaphosa benadrukt dat zijn land onpartijdig blijft en Rusland niet bevoordeelt boven andere staten. Ramaphosa herhaalde zijn oproep tot een vreedzame oplossing van het conflict in Oekraïne. De reactie van de Zuid-Afrikaanse president volgt op de beschuldiging van de Verenigde Staten vorige week. Volgens de VS zou het Afrikaanse land wapens geleverd hebben aan Rusland.
Zuid-Afrikaanse president na beschuldiging wapenlevering aan Rusland: "We blijven onpartijdig en bevoordelen Rusland niet"
Leslie Hodge
Gepubliceerd:
"Zuid-Afrika blijft een onpartijdige positie behouden en bevoordeelt Rusland niet boven andere staten", dat heeft de Zuid-Afrikaanse president Cyril Ramaphosa geschreven in een wekelijkse nieuwsbrief. "Evenmin accepteren we dat het onze relaties met andere landen in gevaar brengt". Ramaphosa schrijft ook dat het land zich zal houden aan eerder gemaakte internationale overeenkomsten en verdragen.
De bal ging vorige week donderdag aan het rollen toen de VS-ambassadeur in Zuid-Afrika, Reuben Brigety, in de lokale media beweerde dat Zuid-Afrika tussen 6 en 8 december wapens aan Rusland had geleverd. Dat zou gebeurd zijn met het Russische vrachtschip Lady R vanop de marinebasis in Simon’s Town, ten zuiden van Kaapstad. Hij zei voorts dat hij zich "diepe zorgen" maakte over het "beleid van Zuid-Afrika van neutraliteit over de oorlog van Rusland in Oekraïne".
Diplomatieke storm
De beweringen van de ambassadeur veroorzaakten een diplomatieke storm. Zuid-Afrikaanse functionarissen waren er als de kippen bij om de beschuldigingen van de Brigety te verwerpen.
Ramaphosa reageerde voorzichtiger en zei dat er geen concreet bewijs was om de beweringen van de ambassadeur te ondersteunen. Hij zei ook dat er een onderzoek werd opgestart naar de beschuldigingen.
De Amerikaanse ambassadeur werd op het matje geroepen en had een gesprek met de Zuid-Afrikaanse minister van Buitenlandse Zaken Naledi Pandor. Volgens een verklaring van het ministerie van Buitenlandse Zaken verontschuldigde Brigety zich "onvoorwaardelijk" bij de regering en de bevolking van Zuid-Afrika.
Op Twitter klonk het iets anders bij de ambassadeur. "Ik was dankbaar voor de gelegenheid om met de minister van Buitenlandse Zaken Pandor te spreken (...) en eventuele verkeerde indrukken van mijn openbare opmerkingen te corrigeren", klonk het. Uit de tweet werd niet duidelijk of Brigety zijn excuses had aangeboden.
Kremlin gooit olie op het vuur
Het Kremlin gooide nog wat olie op het vuur en kondigde vrijdag aan dat Poetin en Ramaphosa hadden overgelegd. Beide leiders hebben "de intentie uitgesproken om de wederzijdse gunstige betrekkingen verder te intensiveren", klonk het. Poetin had bovendien "de destructieve lijn van het regime in Kiev" nog eens geschetst, zei het Kremlin nog.
Een dag later nam Ramaphosa het initiatief om de Oekraïense president Volodimir Zelenski te bellen. In zijn dagelijkse publieke boodschap zei Zelenski daarover dat hij Ramaphosa had gewaarschuwd "dat elk land dat wapens levert aan Rusland medeplichtig is en daarvan de gevolgen zal dragen". De Oekraïense president vroeg verder aan Ramaphosa om zijn vredesplan voor een einde aan de oorlog in Oekraïne te steunen. Wat de reactie was van de Zuid-Afrikaanse president is niet duidelijk.
Onpartijdige positie Zuid-Afrika
Zuid-Afrika zegt een neutrale houding aan te nemen in het conflict tussen Rusland en Oekraïne. Maar verschillende Westerse landen zien Zuid-Afrika als een bondgenoot van Rusland in Afrika. Zo heeft het land zich onthouden in de verschillende resoluties van de Verenigde Naties om Rusland te veroordelen voor de inval in Oekraïne.
In januari werd de Russische minister van Buitenlandse Zaken Sergej Lavrov ontvangen door zijn Zuid-Afrikaanse collega Pandor. In februari hielden beide landen samen met China militaire oefeningen.
Daarnaast heeft Zuid-Afrika ook een historische band met Rusland. Het Kremlin hielp de regerende partij ANC in de strijd tegen de apartheid. Zuid-Afrika maakt ook deel uit van de BRICS-landen (Brazilië, Rusland, India, China en Zuid-Afrika), de vijf "opkomende economieën". Al deze BRICS-landen (Rusland niet meegerekend) proberen een neutrale houding aan te nemen in het conflict en laten na om Rusland te veroordelen. In augustus organiseert Zuid-Afrika een top voor deze BRICS-landen. Maar het Internationaal Strafhof heeft in maart een arrestatiebevel tegen Poetin uitgevaardigd. Als Poetin naar de top afreist, zou de Zuid-Afrikaanse regering hem moeten arresteren.
De beschuldigingen leidden tot politieke onrust in Zuid-Afrika, zo eist onder meer de oppositie meer uitleg van de president. Er zijn ook gevolgen op de financiële markten. De Zuid-Afrikaanse munt zakte afgelopen weekend tot een historisch dieptepunt. En ook de diplomatieke relaties tussen de VS en Zuid-Afrika kenden een ferme knauw.
