Veel laatstejaars verpleegkunde willen bijstuderen voor ze aan de slag gaan: "Ook dat speelt rol in personeelstekort" 

Nu het einde van het schooljaar in zicht is, hunkeren de ziekenhuizen naar een nieuwe lading studenten op de arbeidsmarkt. "Al haast niet iedereen zich naar het werkveld: volgens een studie van Hogeschool Vives studeert maar liefst 25 tot 30 procent van de studenten verpleegkunde voort", zegt zorgambassadeur Candice De Windt. 

"We merken dat studenten tijdens hun opleiding verpleegkunde getriggerd worden zich te verdiepen. In het laatste jaar komen ze in contact met intensieve zorg, brandwonden of ouderenzorg. Daar willen studenten dan vaak extra kennis over opdoen. In dat geval gaan ze kiezen voor een postgraduaat, masteropleiding of bachelor-na-bachelor bijvoorbeeld." 

De Windt gaat ervan uit dat het merendeel ook voluit voor die zorg zal blijven kiezen. "Dan gaat het vooral over aantrekkelijke werkplaatsen creëren, zodat mensen met veel goesting in onze sector blijven werken."

Ook Daan De Malsche, masterstudent verpleegkunde aan de UGent, ziet dat veel medestudenten kozen voor een extra opleiding. "Maar allemaal om in de zorg te blijven werken. Ik vind dat geen slechte zaak. Ook aan hooggeschoolden is veel nood in de zorg." 

Is dat langer voortstuderen een van de oorzaken van het personeelstekort in de zorg? "Het is een gemengd verhaal. Verpleegkundige is en blijft knelpuntberoep nummer één. Op dit moment staan er nog zo'n 2.700 vacatures open. Dat komt enerzijds door de vergrijzing en de pensioneringsgolf, maar ook de professionalisering of het voortstuderen speelt een rol. Studenten stromen misschien iets later in op de arbeidsmarkt, maar ze stappen de sector wél in met meer tools en competenties in handen."

Daar wil ook student De Malsche de nadruk op leggen. "Ik vind niet dat je de studenten die verder studeren, de schuld mag geven van het personeelstekort. Anders doe je ons schuldig voelen over het feit dat we net extra competenties willen opbouwen. Het is net een goede mentaliteit om de zorg verder te helpen." 

Waarom willen studenten verpleegkunde steeds meer voortstuderen? "Ik merk dat veel van mijn medeleerlingen worden afgeschrikt door de stages", zegt Simon Callebaut, tweedejaarsstudent verpleegkunde aan de Karel De Grote Hogeschool in Antwerpen. "Het tekort dat je daar elke dag ziet en de werkdruk die je ervaart, doet nadenken over andere opties, binnen de zorg. Wanneer je voor een kaderfunctie of specialisatie gaat, word je misschien minder geconfronteerd met dat tekort." 

"Ik denk dat je in elke functie in de zorg botst op dat tekort", spreekt masterstudent De Malsche die theorie tegen. "Als ik een kaderfunctie krijg, zal ik ook moeite hebben de roosters te vullen. Dat is misschien andere stress dan een handentekort, maar dat is ook confronterend. Ik denk dus niet dat studenten kiezen voor een extra studie om de werkvloer te ontlopen." 

Wat beide studenten wel een goede optie vinden, is een vergoeding voor de stage in het laatste jaar. "Net zoals bij de studie geneeskunde: enkele jaren voor de opleiding en dan een heel jaar voor stage, mét een vergoeding.", zegt Callebaut. "Laatstejaars kloppen meer dan 800 uur stage, daar mag een vergoeding tegenover staan", vindt ook De Malsche. 

Toch pleit De Windt ervoor dat studenten eerst enkele jaren werken voordat ze bijstuderen. "We moeten af van die mentaliteit waar jongeren meteen na hun 18 onmiddellijk en zo lang mogelijk voortstuderen."

"Meer nog: we moeten inzetten op levenslang leren. Het eindigt niet wanneer je afstudeert, het begint pas. Proef van het werkveld, proef van wat je ligt en professionaliseer of studeer dan voort."

"Onze proffen maken ons in het laatste jaar net warm om verder te studeren, dus ik vind dat de zorgambassadeur daar de bal misslaat", zegt De Malsche. "Na zoveel stages hebben we ook best een goed idee van wat er leeft in het werkveld. Veel studenten kunnen dan wel een gegronde keuze maken voor studeren of werken", gaat Callebaut verder.

"Trouwens, eerst werken en dan opnieuw studeren: dat gaat er uiteindelijk niet van komen. Eens je begint te werken en je leven op andere vlakken evolueert, is het niet evident opnieuw te studeren. Het is een beter idee een overeenkomst te vinden met de ziekenhuizen waar je deels aan de slag kan en deels kan studeren." 

Wat zijn volgens De Windt de oplossingen van dat nijpend personeelstekort? "We moeten meer inzetten op de instroom van studenten: het beeld van een verpleegkundige moet positiever zijn. Maar ook het zorgpersoneel een stukje "ontzorgen", kan helpen. Dat kan bijvoorbeeld door wat adminstratie uit handen te nemen, ze te ondersteunen met het ophalen van labo-uitslagen of de verdeling van maaltijden enzovoort."

"We moeten meer naar de essentie kijken en verpleegkundigen inzetten waar we ze nodig hebben. Ze zijn ten slotte de spil van de gezondheidszorg."

Ziekenhuizen zouden ook meer beroep kunnen doen op HBO5-verpleegkundigen, studenten uit het hoger beroepsonderwijs. "We moeten streven naar een mooie combinatie van zowel verpleegkundigen met een bachelordiploma als HBO5-verpleegkundigen. We streven naar een gezonde mix van de juiste talenten in de juiste setting. Dat is een oefening voor elke organisatie."

"We moeten nu volop anticiperen op alle mogelijke oplossingen", zegt De Windt nog. "Het is een puzzel met vele stukjes: ook technologie, innovatie en digitalisering vormen een essentieel onderdeel van deze oplossing."