Björn Soenens: "Ik heb zo'n 200.000 sigaretten opgerookt. Ik was verslaafd en maakte mezelf van alles wijs"

Tegen kanker kan je niet vechten. Tegen de teleurstelling dat je kanker krijgt, wel. Je kan ook spijt hebben over je manier van leven, dat kan ook. Iemand die je een flinke mep geeft, zo voelde het begin van de diagnose. Maar ik aanvaardde het verdict opvallend rustig. 

Een collega schreef mij vol liefde en boosheid: "Het is godverdomme je eigen schuld. Je had maar niet moeten roken. Godverdomme, Björn. Ik rook ook," schreef de collega, "vaak. Ik stop vaak, maar ik herbegin ook vaak."  

Ik beken: ik heb lang en veel gerookt. Van mijn zestiende in 1984 tot een dag of vijftig geleden, toen ik mijn longkanker-verdict kreeg in een ziekenhuis in New York op 22 maart.

Ik heb het uitgerekend. Bijna veertig jaar heb ik gerookt aan 15 sigaretten per dag. Dat zijn er zo’n 200.000 die ik heb opgerookt. Ik beken: ik heb in feite altijd geweten dat roken niet gezond was, maar ik was verslaafd. En dus werd het weten weggemoffeld.

Een sigaret is een zeer verslavende drug. Je raakt er moeilijk van af. Ik maakte mezelf tientallen jaren lang van alles wijs. 'Een sigaret is gezellig. Ze verhoogt de creativiteit. Ze doet me beter focussen op mijn werk. Een sigaret ontspant na de stress.' Enzovoort. Ik heb mezelf dus veel wijsgemaakt. Dat doet een verslaafde voortdurend.

Ik had ook een rokershoest en een lijf dat de rook uitwasemde. Ik heb mijn vrouw en kinderen vaak zien piekeren over mijn roken. “Dit gaat ooit slecht aflopen”, zag ik ze denken en fezelen. Hun ergste nachtmerrie werd verdorie ook nog eens bewaarheid.

Roken was in feite Russische roulette spelen tot ik een soort doodvonnis zou krijgen. Misschien in de vorm van een hartaanval, van een beroerte, of een longtumor. Het werd dus de longtumor. 54 jaar oud was ik. Fout gegokt. Bingo. Longkanker, eigen schuld, denk ik. De dokters vermoeden het, maar durven het niet echt met zekerheid zeggen.

85 procent van de mensen die longkanker krijgen, roken of hebben gerookt. Er is geen weg naast. Mijn oncoloog gaf me wel nog een excuus. Ik kwam uit een tijdperk, zei hij, waar er nog overal werd gerookt. En dat is ook waar. Op mijn college in Izegem mocht je roken vanaf de vierdes, vanaf 15 jaar.

Overal was er reclame voor roken. 'Een Belga rook je nooit alleen', "Bastos, pure edele tabak'. Ik kom uit een tijdperk waar zelfs wielrenner Eddy Merckx sigaretten promootte. Ik weet het nog: van het merk R6. Onze beste hoogspringer Eddy Annys pafte sigaretten voordat hij in 1985 over 2 meter 36 sprong. Mijn eerste vliegreis naar Amerika in 1986: overal werd er op het vliegtuig gerookt.

Ik zoek geen excuses, maar die tijd was het. Waar men op recepties niet enkel met drank rondging, maar ook met schalen vol sigaretten van alle soorten merken. Roken was deel van opgroeien en volwassen worden. Nu weten we al lang veel beter. Maar intussen was ik verslaafd en bleef ik verslaafd. Het is makkelijk om rokers verwijten te maken. Dat zet echter geen zoden aan de dijk en het helpt niemand.  

Ik droom nu nog soms van sigaretten, ook al ben ik al bijna twee maanden gestopt met roken. Ik hield zo hard van sigaretten. Nu haat ik ze niet, maar ik verban ze uit mijn leven. Ik wil niet zo'n kerel zijn die mensen die roken begint te veroordelen omdat ik zelf ben gestopt. Dat is flauw en kleinzielig. Hervallen zou menselijk zijn, maar ik wil het niet.

Ik kan enkel zeggen: de sigaret heeft mij wellicht kanker gegeven. Probeer er dus van af te blijven, hoe ongelofelijk lastig dat ook is. Ik wil niet terug naar de wereld van de sigaret. De sigaret heeft me bijna vermoord. Ik ga die tweede kans niet verprutsen. Nu de oncologe me op 8 mei heeft verteld dat ik geen chemo hoef te krijgen, geen bestraling, geen immunotherapie... wat een opluchting. Blijf intussen lief voor elkaar, zolang het nog kan, en blijf van de sigaret af, zoveel als je kan.  

Tot volgende week.

Beluister het in Björns eigen woorden: