Is Syrië een nieuwe toeristische topper in wording? Een aantal influencers vindt alvast van wel. Vanuit het door oorlog verwoeste land delen zij op YouTube zogezegd onschuldige video’s waarin zij enkel de mooie kanten van Syrië laten zien. Maar hun video’s komen niet zonder inmenging tot stand. Door het regime betaalde gidsen begeleiden de youtubers en geven het verhaal mee vorm. Op die manier helpen de influencers het imago van het regime oppoetsen.
Syrië als toeristische topper in wording? Hoe westerse influencers helpen bij het verspreiden van staatspropaganda
Ellen Debackere
Gepubliceerd:
Sinds de oorlog in Syrië in 2011 startte, heeft meer dan de helft van de 22 miljoen inwoners huis en haard moeten verlaten. Meer dan 6 miljoen mensen zijn intern ontheemd en meer dan 2 miljoen Syriërs leven in tentenkampen. Bij de start van 2023 meldden de Verenigde Naties (VN) nog dat meer dan 15 miljoen mensen in Syrië enige vorm van humanitaire hulp nodig hadden.
Toch gaan influencers op reis naar het land en delen ze naar eigen zeggen ‘apolitieke’ video’s. Sommige video's werden meer dan 60.000 keer bekeken. Maar de filmpjes zijn niet zo onschuldig als ze lijken, zegt de Franse nieuwszender France 24. In een reportage tonen zij aan hoe de influencers door gidsen worden rondgeleid die door het regime van Syrisch president Bashar al-Assad worden gesponsord. Op die manier steunen zij een beeld van het land zoals dat door het regime wordt gepromoot.
In onze podcast "Het uur van de waarheid" vertelt VRT-journaliste en experte Midden-Oosten Loubna Khalkhali dat het om een recent fenomeen gaat. "Het gaat om travel influencers die meestal duizenden of soms zelfs miljoenen volgers hebben", aldus Khalkhali. "Zij willen alle landen van de wereld zien en trekken ook naar oorlogsgebied om meer volgers te krijgen."
Volgens Khalkhali doen de influencers alsof de oorlog niet heeft bestaan of zich op zijn minst in een ver verleden bevindt. "Je ziet in die video’s het nachtleven, moskeeën, historische sites, kortom: alle pracht en praal. Maar ze laten enkel de mooie kant zien. Ze benadrukken hoe veilig het daar is, maar houden weinig rekening met de gevoelens van de lokale mensen. Ze bezoeken bijvoorbeeld Aleppo, waar het nu inderdaad stabieler is dan tijdens de oorlog, maar alle mensen daar hebben iemand verloren of kennen iemand die ontvoerd is. En wat verder ligt de stad Idlib die nog steeds wordt gebombardeerd."
Vergunning
De influencers kunnen naar Syrië reizen, maar moeten daarvoor toestemming krijgen van de Syrische overheid. "En de overheid werkt nauw samen met Syrische reisorganisaties", zegt Khalkhali. "In de video’s zien we bijvoorbeeld dat de youtubers steeds verplicht een reisgids bij zich hebben, die bovendien een vergunning van het regime heeft."
"Het is duidelijk dat de influencers niet zomaar mogen zeggen wat ze willen, en hetzelfde geldt voor de reisgidsen. Op een bepaald moment vraagt een Britse youtuber, wanneer hij naar een hoop puin kijkt in Aleppo, wat er precies gebeurde. De gids antwoordt dat het de schuld van de rebellen is, en dat de rebellen er allerlei soorten wapens gebruikten. Terwijl Aleppo vier jaar lang gebombardeerd werd door het Syrische regime en de Russen."
Volgens Khalkhali betreft het dan ook een bewuste strategie van het Syrische regime dat hoofdzakelijk westerse influencers actief rekruteert om het eigen imago op te poetsen. "En het werkt, want die influencers zien zichzelf als apolitiek en hun publiek is vooral geïnteresseerd in bezienswaardigheden."
Zo wordt het beeld dat het regime van Syrië wil verspreiden, steeds meer gedeeld. "Het regime is er duidelijk blij mee, want de Syrische minister van Toerisme zegt op een bepaald moment dat de video’s van de youtubers een belangrijke manier is voor hen om het land te promoten."
Hoe is het vandaag in Syrië?
Ondanks het in 2020 ondertekende staakt-het-vuren, blijven de vijandelijkheden in het hele land voortduren. De regering heeft de controle over de grootste steden van Syrië heroverd, maar grote delen van het land zijn nog steeds in handen van rebellen, jihadisten en de door Koerden geleide SDF (Syrian Democratic Forces).
Het laatst overgebleven bolwerk van de oppositie ligt in de noordwestelijke provincie Idlib en aangrenzende delen van de noordelijke provincies Hama en westelijk Aleppo.
Volgens het Wereldvoedselprogramma hebben 14 miljoen mensen humanitaire hulp nodig en kampt bijna 60 procent van de bevolking met voedselschaarste.
Gevaarlijke trend
De reizen van de influencers zijn niet zonder gevaar. "Mensen krijgen immers een heel vertekend beeld. Ook op sociale media zien we dat Syrische activisten dit heel ernstig vinden en het als een gevaarlijke trend beschouwen." In de reportage van France 24 horen we Bassam Al Ahmad, directeur van de ngo Syrians for Truth & Justice, zeggen dat de video’s kunnen geïnterpreteerd worden als desinformatiecampagnes.
"De content laat vermoeden dat het om een veilig land gaat en dat vluchtelingen overal ter wereld misschien terug zouden kunnen gaan", zegt Khalkhali. "Maar het land is grotendeels verwoest en het regime is daarvoor hoofdzakelijk verantwoordelijk. De activisten zeggen dan ook dat we de wandaden niet mogen vergeten. We mogen evenmin uit het oog verliezen dat er nog 100.000 burgers zijn vermist en meer dan de helft van de bevolking nog vluchteling is."
