Het Zwitserse bergdorpje Brienz, in het oostelijke kanton Graubünden, moet worden ontruimd omdat een grote rotswand dreigt neer te storten. De bewoners, een tachtigtal, hebben tot vrijdagavond 18 uur de tijd gekregen om hun woonplaats te verlaten. Duizenden tot honderdduizenden kubieke meters rots zouden naar beneden kunnen komen.
Zwitsers bergdorpje wordt ontruimd omdat gigantische rotswand naar beneden dreigt te vallen
Een rotsmassa van 2 miljoen kubieke meter staat op het punt los te komen van een berg. De verwachting is dat een deel ervan binnen één tot drie weken naar beneden zal vallen of glijden.
Het district Albula heeft daarom alarmfase oranje afgekondigd, wat neerkomt op een "ordelijke" ontruiming van het dorp. Vanaf vrijdagavond mag niemand meer in Brienz overnachten. Als de situatie het toelaat, mogen de bewoners zich wel overdag in het dorp begeven. Ook huisdieren en vee moeten worden geëvacueerd. De toegangswegen naar het dorp zijn afgesloten voor niet-bewoners.
Mocht de situatie voor vrijdagavond nog verslechteren, zal er nog sneller worden geëvacueerd. Code rood zal worden uitgeroepen wanneer de dreiging meer "imminent" is, namelijk vier tot tien dagen voordat het loskomen van de rots wordt verwacht. In dat geval zal niemand het dorp nog mogen betreden.
Experts houden de instabiele rotsmassa al enige tijd in de gaten. Vorige week werd een versnelling van de rotsverschuiving vastgesteld. Op welke manier de rots van de berg zal afbreken, kan niet worden voorspeld.
De meest waarschijnlijke uitkomst is een groot aantal aardverschuivingen van enkele duizenden tot honderdduizenden kubieke meters. Een langzame, maar langdurige aardverschuiving in de vorm van een puinstroom die het dorp kan bereiken en beschadigen, behoort ook tot de mogelijkheden.
"Het meest waarschijnlijke scenario is dat de rots in verschillende stukken naar beneden komt en we hopen dat die stukken zo klein zijn dat ze het dorp niet bereiken en geen schade veroorzaken", zegt Christian Gartmann, woordvoerder van de nooddienst van Brienz.
Een grote, snelle en omvangrijke aardverschuiving van meer dan 500.000 kubieke meter is "veel minder waarschijnlijk", klinkt het, maar kan niet volledig worden uitgesloten.
Het is onduidelijk of de inwoners ooit volledig naar hun dorp zullen mogen terugkeren. Het dorp zelf glijdt naar verluidt ook al lange tijd heel langzaam in de richting van de vallei. Meerdere gebouwen in het dorp vertonen daardoor breuken.
Volgens geograaf Gerard Govers (KU Leuven) is het instorten van gigantische rotswanden niet zo uitzonderlijk. "Het is ook niet moeilijk uit te leggen", vertelt hij in "De wereld vandaag" op Radio 1. "Duizenden jaren geleden lagen de Alpen nog vol ijs. Dat ijs ondersteunde die rotswanden, maar die steun is doorheen de jaren verdwenen. Dat heeft dan weer geleid tot grote dalen en tegelijkertijd de rotswanden instabiel gemaakt."
De klimaatverandering versterkt dat effect, benadrukt Govers. "Op grote hoogte zijn de bodems en de rotsen in de Alpen nog bevroren. Maar als die ontdooien, wordt de kans op afstortingen nog groter. Bovendien zal ook de extreme neerslag toenemen. In de Alpen wordt het risico daarop tijdens de lente en de herfst groter. Dat zal ook een rol spelen."
De kans dat de inwoners van Brienz nog zullen kunnen terugkeren, is volgens Govers klein. "Dat lijkt me onwaarschijnlijk", besluit hij. "Die mensen kijken best uit naar een andere locatie."
LUISTER - Geograaf Gerard Govers (KU Leuven) over de oorzaken van instortende rotswanden in "De wereld vandaag":
"Onwaarschijnlijk dat ze ooit mogen terugkeren." Zwitsers bergdorp word ontruimd door dreigend instorten van rotswand
