Rode Kruis-Vlaanderen probeert een neusspray te ontwikkelen op basis van menselijk plasma met als doel mensen te kunnen beschermen tegen een virusbesmetting via de lucht. Uit een eerste studie die net uit is, blijkt het alvast te werken voor het coronavirus bij hamsters. In een volgende fase zal het getest worden op mensen. Hoofdonderzoeker Hendrik Feys heeft het over "een snelle en efficiënte manier om ons te wapenen tegen de volgende pandemie".
Kan neusspray je beschermen tegen virussen? Nieuwe studie klinkt veelbelovend
Michaël Torfs
Gepubliceerd:
De methode werkt met zogenoemd "convalescent plasma", bloedplasma van een patiënt die net een virusinfectie heeft doorgemaakt en daardoor antilichamen heeft aangemaakt.
Tijdens corona is met dit type plasma al geprobeerd mensen te beschermen tegen een mogelijke covidbesmetting, maar toen is gewerkt met bloedtransfusies. Dat leverde evenwel geen doorbraak op.
Plasma is het vloeibare deel van het bloed. Ongeveer 55 procent van ons bloed is plasma. Dat bestaat op zijn beurt voor ruim 90 procent uit water en voor ruim 8 procent uit opgeloste stoffen zoals eiwitten, suikers, vetten, zouten, hormonen en vitaminen. En dus ook antilichamen die we aanmaken bij een virusbesmetting. Naast plasma bevat ons bloed onder meer ook rode en witte bloedcellen. Sommige donoren geven geen bloed, maar enkel bloedplasma.
Prematuur of revolutionair?
Bij deze methode is gewerkt met een neusspray. Die blijkt dus efficiënt tegen een covid-besmetting, maar het grote verschil hier is dat de studie voorlopig nog in een fase zit van tests bij dieren, meerbepaald hamsters. We zijn dus nog lang niet zover dat we kunnen zeggen dat het ook op mensen werkt.
De tests zijn gedaan op basis van besmettingen met covid, er is dus niet getest op andere virussen. Maar volgens Rode Kruis-woordvoerder Joachim Deman is het coronavirus hierbij maar een vehikel geweest om dingen uit te testen. "Dit kan werken bij eender welk zogenoemd airborne virus, een virus dat via de lucht wordt verspreid (het kan dus ook werken tegen het griepvirus of een verkoudheidsvirus, red.). Dat is het revolutionaire eraan. We zien momenteel geen reden om aan te nemen dat het niet zou werken bij andere airborne virussen."
Kan dit dienen bij een volgende pandemie?
De studie van Rode Kruis-Vlaanderen, het Rega-Instituut van de KU Leuven en het Vlaams Agentschap Innoveren en Ondernemen (VLAIO) is zopas verschenen in het tijdschrift eBioMedicine.
Hoofdonderzoeker Hendrik Feys van het Transfusion Research Centre van het Rode Kruis noemt de studie "enorm veelbelovend". Hij is enthousiast: "Deze techniek is een snelle en efficiënte manier om ons te wapenen tegen de volgende pandemie. Vanaf dat de eerste besmette patiënten genezen zijn, kan je namelijk hun convalescent plasma al beginnen gebruiken".
De hamvraag is of het ook zal werken bij mensen, maar Feys heeft er vertrouwen in: "Als we puur kijken naar het mechanisme, is de kans groot." Anderzijds is bij eerdere studies al vaak gebleken dat iets wat op dieren werkt, uiteindelijk niet bij de mens werkt. Er is ook de nuance dat hamsters enkel ademen door de neus, terwijl mensen dat ook door de mond doen. Maar dat euvel zou kunnen worden opgelost door de neusspray te verruimen naar een neus-keelspray.
Als we de spray hadden gehad tijdens de coronapandemie, hadden we hem na de eerste golf al kunnen inzetten
Onderzoeker Hendrik Feys
Hoeveel sprays kunnen er worden gemaakt uit convalescent plasma, aangenomen dat de verdere fases van de studie positief verlopen? Als iemand een halve liter plasma doneert, zouden er 50-tal sprays kunnen worden gemaakt die dan enkele dagen of zelfs weken kunnen meegaan.
Het Rode Kruis maakte een berekening op basis van het aantal beschikbare donoren. Hendrik Feys geeft concreet voorbeeld: "Als we over zulke neussprays hadden beschikt bij het begin van de coronapandemie, dan hadden we na de eerste coronagolf voldoende sprays kunnen maken om alle kwetsbare mensen en de mensen in de eerstelijnsgezondheidzorg voor het virus te behoeden." En dan had de bevolking niet moeten wachten tot het eerste vaccin er was.
Ander voordeel van dit systeem is dat derdewereldlanden niet op (dure) vaccins moeten wachten, omdat er ook daar plasma kan worden afgenomen binnen de huidige infrastructuur, wat alles goedkoper en toegankelijker maakt. Tegelijk zouden we met deze techniek ook telkens mee zijn met mogelijke mutaties of nieuwe virusstammen. Voorlopig blijft het allemaal nog toekomstmuziek, want het hele onderzoeksproces heeft wellicht nog wel enkele jaren te gaan.
