CHECK - Neen, Rusland gebruikt geen "getrainde adelaars die drones neerhalen" om Moskou te beveiligen

"Adelaars op de daken rond het Rode Plein moeten vijandige drones onderscheppen", schreef  over de veiligheidsmaatregelen rond de viering van Overwinningsdag in Moskou op 9 mei. Ook de Nederlandse omroep NOS  beweerde dat "een formatie van adelaars die drones kunnen onderscheppen" zou worden ingezet als beveiliging. 

Tegelijkertijd circuleert op sociale media al een week lang een video waarop te zien is hoe een adelaar een kleine witte drone uit de lucht haalt. "Russische adelaar-interceptor in de strijd tegen drones" valt erbij te lezen. De meest virale tweet met het filmpje is al meer dan een miljoen keer bekeken.

Op 3 mei 2023 reageerde Aleksei Zjoeravljov, vicevoorzitter van de commissie Defensie in het Russische parlement, bij het Russische staatspersagentschap RIA Novosti  op het incident met drones bij het Kremlin. Behalve nieuwe bombardementen op overheidsdoelen in Kiev, als vergeldingsmaatregel, pleitte Zjoeravljov ook voor "het vormen van een eskader van adelaars die drones onderscheppen om belangrijke infrastructuur te beschermen". 

Over dat opmerkelijke voorstel van Zjoeravljov verscheen een dag later ook een artikel  in de Engelstalige Russische krant The Moscow Times.

Het idee om roofvogels in te zetten tegen drones werd opgepikt door Vladislav Sjoerygin, een bekende Russische militaire blogger met meer dan 100.000 volgers op de Russische berichtenapp Telegram. Sjoerygin plaatste op 4 mei een video van 19 seconden  op zijn kanaal, met het bijschrift "De training van adelaar-interceptors is al in volle gang".

Het is die video die zich vervolgens via sociale media verspreidde als een "Russische adelaar" die zou getraind worden.

Maar de beelden in kwestie zijn al bijna zeven jaar oud, en ze komen niet uit Rusland.Het fragment - dat al jaren circuleert op internationale videosites - komt oorspronkelijk uit een reportage over een project van de Nederlandse politie  in september 2016. Eerder dat jaar hadden de Nederlandse ordediensten aangekondigd arenden te gaan trainen om drones te bestrijden, een nieuwtje dat in heel wat internationale media opgepikt werd.

Een nieuwsbericht  van de Nederlandse politie met de titel "Politie traint roofvogels om drones te onderscheppen" beschrijft een demonstratie van het inzetten van arenden op 9 september 2016:

"Vrijdag 9 september gaf de politie een demonstratie en toonde het een van de scenario’s waarvoor de vogels ingezet worden: de aankomst van een hoogwaardigheidsbekleder. Terwijl de V.I.P onder motorbegeleiding aankwam, uitstapte en handjes schudde, vloog er een drone in zijn richting. Een speciaal getrainde roofvogel vloog er direct op af en greep de drone uit de lucht."

Beelden van deze demonstratie en interviews met een Nederlandse politiewoordvoerder waren te zien bij de Britse openbare omroep BBC , in een reportage op het YouTubekanaal "Signals Daily ", en bij persagentschap AFP. Het is uit deze reportages dat de video is geknipt die door de Russische militaire blogger werd gedeeld op Telegram.

De beelden zijn dus geen recente training van een Russische adelaar. Ze zijn gefilmd op 9 september 2016 in Ossendrecht, in een oefendorp  dat gebruikt wordt voor opleidingen door de Nederlandse politieacademie.

Het Nederlandse experiment met politie-adelaars werd in 2017 al weer stopgezet . Het experiment leverde niet de gewenste resultaten op.  Hetzelfde geldt voor adelaars die opgeleid werden om drones te intercepteren door politiediensten in Zwitserland .

Ook in Frankrijk  werd de inzet van adelaars onderzocht. In 2018 werd daar nog een meisje van 5 per ongeluk door zo'n adelaar aangevallen, maar het is onduidelijk of het project intussen nog loopt of niet. Het Nederlandse bedrijf  dat adelaars traint, biedt nog wel altijd zijn diensten aan op het internet. 

De video's van de demonstraties waarin de roofvogels drones grijpen, zijn erg populair als voorbeeld van "de natuur die de technologie overwint". Regelmatig gaan ze viraal op sociale media.

Het bericht dat op 9 mei ook daadwerkelijk arenden zijn ingezet om de festiviteiten rond Overwinningsdag in Moskou te beveiligen, duikt voor het eerst op in een artikel van de Nederlandse omroep NOS over de veiligheidszorgen rond die manifestatie. Het verhaal is overgenomen door een aantal andere Nederlandstalige media, maar in de internationale pers valt over het opmerkelijke verhaal niets te lezen.

We contacteerden de auteur om te vragen naar een eventuele bron, maar ontvingen voorlopig geen antwoord. Dit artikel wordt aangevuld wanneer er nog een reactie volgt.