Volgend jaar gaan we weer allemaal stemmen. En voor het eerst kunnen ook 16-jarigen mee in het stemhokje. Zij kunnen wel enkel stemmen voor de Europese verkiezingen. Sommigen vinden dat de stemleeftijd verlaagd moet worden voor alle verkiezingen. Anderen vinden dan weer dat 16 jaar te jong is om zo'n belangrijke beslissing te nemen. Mauro Pauwels (17), Alexandra Smarandescu (26) en Silke Goubin (29) schuiven aan tafel bij Aurélie Boffé in een nieuwe aflevering van "Snapt ge mij nu?".
Moeten 16-jarigen kunnen stemmen? "Op die leeftijd ben je nog makkelijker te beïnvloeden"
Kristien Amerijckx
Gepubliceerd:
"Snapt ge mij nu?" is een podcast voor en door jongeren, gehost door Aurélie Boffé. Aurélie gaat in gesprek met twintigers die allemaal een andere visie hebben op een actueel onderwerp. Zo laat ze elke stem in het debat horen. De podcast is ook beschikbaar op VRT MAX.
Hebben 16-jarigen genoeg kennis om te stemmen?
Silke Goubin (29) is onderzoeker aan het Hoger Instituut Voor de Arbeid (HIVA) en werkte mee aan een grote studie over stemrecht op 16 jaar. "Op dit moment heb je op je 16e het recht om te stemmen voor de Europese parlementsverkiezingen, op voorwaarde dat je je op voorhand laat registreren. Voor de gemeenteraadsverkiezingen is er in Vlaanderen stemrecht vanaf 18. Stemplicht heb je vanaf 18 voor de Vlaamse en federale verkiezingen."
Zijn 16-jarigen competent genoeg om te stemmen?
Mauro Pauwels (17) gaat volgend jaar voor de eerste keer stemmen. Hij vindt het geen goed idee om de leeftijd te verlagen. "Jongeren zijn niet genoeg geïnformeerd over politiek", zegt hij. "Op je 18e krijg je rechten en plichten: het recht om met de auto rijden, het recht om een huis te kopen, een bedrijf op te starten… Daar hangt dat stemrecht mee samen. En bovendien moeten jongeren zo lang mogelijk jong en zorgeloos kunnen blijven."
Alexandra Smarandescu (26), oud-voorzitter van de jeugdraad, is het niet met Mauro eens. "Ook op je 16e komen er rechten en plichten: je mag een testament opstellen, je mag sigaretten en alcohol kopen, je mag met de brommer rijden. En wat het 'niet genoeg geïnformeerd zijn' betreft, dat geldt ook voor sommige volwassenen. Kennis is geen voorwaarde om te mogen stemmen." Volgens Alexandra zijn jongeren wel al bezig met bepaalde thema's die bij de verkiezingen op de agenda staan. "Geef diegenen die dat echt willen ook de kans om hun stem uit te brengen op hun 16e."
Het competentie-argument werd ook al gebruikt bij het vrouwenstemrecht, maar competent zijn is niet belangrijk voor de democratie.
Silke Goubin, onderzoeker HIVA
"Dat competentieargument is zo oud als de democratie zelf", zegt Silke. "Het werd ook al gebruikt bij het algemeen stemrecht, het vrouwenstemrecht en de verlaging van de stemleeftijd naar 18 jaar. Voor een democratie maakt het niet uit of mensen competent zijn, kiesrecht is een fundamentele democratische vereiste."
Waar halen 16-jarigen hun informatie vandaan?
Jongeren kunnen net zo goed als volwassenen een stem uitbrengen die in lijn ligt met hun politieke voorkeur, blijkt uit het onderzoek van Silke. "Eigenlijk is er geen verschil tussen het stemgedrag van 16- en 18-jarigen. In Duitsland is er al langer stemrecht voor 16-jarigen. Daar heeft men gezien dat de opkomst enkele jaren later dan ook hoger is. Dus het motiveert jongeren wel om interesse in de politiek te blijven tonen."
"Eigenlijk zou je de informatie op school moeten krijgen", zegt Mauro, "maar leerkrachten zijn te gekleurd om die informatie te geven". "Je kan ook politieke debatten houden op school waarin kopstukken het tegen elkaar opnemen", repliceert Alexandra. "Dat gebeurt nu ook al. Het is net makkelijk om de informatie via de school te geven, omdat je daar alle jongeren samen hebt."
Op je 16e ben je nog makkelijker te beïnvloeden en stem je misschien op iemand, alleen maar omdat hij uit een konijnenpak springt.
Mauro Pauwels, 17-jarige scholier
"Op je 16e ben je nog makkelijker te beïnvloeden en stem je misschien op iemand alleen maar omdat hij uit een konijnenpak springt en op TV komt", zegt Mauro. "In mijn omgeving is bijna niemand bezig met politiek. Je moet al wat in de maatschappij staan om te beseffen dat al die thema's impact op jou hebben."
"Jongeren staan echt al met hun twee voeten in de maatschappij”, vindt Alexandra. "Ze denken na over openbaar vervoer, of ze later een job zullen hebben, of er nog pensioenen zullen zijn, … We vragen hen eerst om zich te informeren en geven hen vervolgens niet het vertrouwen om ook te stemmen. Dat klopt niet volgens mij."
Jongeren staan echt al met hun twee voeten in de maatschappij en denken na over thema's als klimaat of pensioenen.
Alexandra Smarandescu, oud-voorzitter jeugdraad
Momenteel ligt de verlaging naar 16 jaar voor federale en lokale verkiezingen op tafel bij de Vlaamse regering. Maar Silke verwacht niet dat er dit jaar nog iets uit de bus komt. "Conservatieve partijen, niet alleen in België, zijn vaker tegen stemrecht voor 16-jarigen. Jongeren stemmen vaker voor Groen en ook voor linkse partijen zoals PVDA omdat die thema's behartigen die jongeren na aan het hart liggen: klimaat, gelijke kansen, onderwijs, …"
"We mogen de Vlaamse jeugdraad trouwens complimenteren dat zij het debat op de agenda zetten, daardoor leeft het hier veel meer. Maar dat zal niet echt iets veranderen want voor de deelstaten en het federaal parlement moet er een grondwetswijziging gebeuren voordat de leeftijd kan worden verlaagd. En voor MR en PS bijvoorbeeld is het zeker geen prioriteit."
Mauro en Alexandra zijn het wel over één ding eens: het is erg belangrijk dat jongeren goed geïnformeerd worden over politiek. En als aan die voorwaarde wordt voldaan, dan wil Mauro misschien nog wel eens nadenken over die verlaging naar 16 jaar.
Wat wil jij horen in een volgende aflevering? Stuur jouw suggesties via DM naar de Instagrampagina van VRT NWS.