Kostbare wandtapijten uit kathedraal Valletta zijn terug thuis: Mechels atelier werkte 16 jaar aan restauratie

De 29 wandtapijten van de kathedraal van Valletta, de hoofdstad van Malta, hangen terug op hun oorspronkelijke plek. De 17e-eeuwse wandtapijten werden de afgelopen 16 jaar tot in de puntjes gerestaureerd door de Koninklijke Manufactuur De Wit uit Mechelen. Ze zijn vanaf vandaag te bewonderen. De kathedraal is Unesco werelderfgoed en is een toeristische trekpleister. Werknemers van het atelier hielpen de afgelopen twee weken met het ophangen van de gigantische tapijten.

"In 2006 arriveerden de eerste exemplaren in ons Mechelse atelier", vertelt zaakvoerder Pierre Maes. "Het zijn uitzonderlijk grote wandtapijten van meer dan 6 meter op 6 meter. Het was logistiek een hele uitdaging. We hebben de tapijten ook vervoerd met cargovliegtuigen van het Belgische leger." Het atelier is heel trots op de restauratie. "Het is de grootste historische reeks wandtapijten in de wereld. Samen goed voor zo'n 750 vierkante meter."

Om zulke grote wandtapijten te reinigen, heeft de Koninklijke Manufactuur De Wit zelf een grote reinigingstafel ontworpen. "Wanneer we dergelijke historische tapijten ontvangen, gaan we ze eerst voorzichtig stofzuigen", legt Maes uit. "Daarna leggen we ze op een grote tafel die het volledige tapijt vastzuigt. Zo'n wandtapijt bestaat voor een heel groot stuk uit wol. En daar moet je heel secuur mee omspringen."

"Iedereen heeft wel al eens een wollen trui verkeerd gewassen. Het ergste wat er kan gebeuren, is dat zo'n stuk werelderfgoed net zoals een trui zou krimpen als je het niet juist wast. We wassen het tapijt met aerosol: dat is een mengeling van water, lucht en detergent. Dat wordt verneveld en vervolgens door het tapijt heen gezogen. Door deze techniek kan het wandatapijt niet vervormen of krimpen."

De wandtapijten waren nooit alle 29 in het atelier in Mechelen. "De tapijten arriveerden meestal per vier in Mechelen", zegt Maes. "In die 16 jaar dat de restauratie van de collectie heeft geduurd, lagen er altijd wel twee tapijten op onze werktafels. Het is wel raar dat er nu geen Maltese wandtapijten meer in ons atelier liggen. Maar we hebben gelukkig nog veel andere mooie projecten." 

De restauratie van één wandtapijt uit Malta duurde gemiddeld een jaar. "Door al die jaren te hangen, zien de wol en zijde in het tapijt af onder het gewicht van het tapijt. De zijde in zo'n tapijt verpulvert door het licht. Daardoor krijg je zwakke zones in het tapijt. Om te beginnen stabiliseren wij de tapijten en dan restaureren we ze. We verwijderen ook de voering en oude restauraties. Dan kunnen we aan de eigenlijke restauratie beginnen." 

Dat de tapijten naar Vlaanderen kwamen voor restauratie was ook een beetje een terugkeer naar de heimat. De tapijten werden geweven door het atelier van de bekende Brusselse wever Judocus De Vos. In 1697 begon het atelier aan de collectie. De taferelen op de tapijten zijn gebaseerd op ontwerpen van de Antwerpse schilder Peter Paul Rubens. Op de tapijten zijn een aantal scènes uit het leven van Christus en de twaalf apostelen afgebeeld.