Onterecht in de cel voor moord of doodslag? Studenten KU Leuven zoeken mogelijk onschuldig veroordeelden

Kan het dat mensen in ons land onterecht zijn veroordeeld voor een misdrijf dat ze eigenlijk niet hebben gepleegd? Officieel is er in ons land nog geen gerechtelijke dwaling gerapporteerd, maar dat wil niet zeggen dat het nog nooit is gebeurd. De studenten van de KU Leuven gaan aan de slag met een zaak waarbij de veroordeelde zijn onschuld blijft volhouden.

Daar waar het rechtssysteem alle deuren heeft gesloten, maakt het project "Voordeel van de twijfel" een nieuwe analyse van de gestelde onderzoeksdaden, de beschikbare bewijsmiddelen, en de mogelijke scenario’s. Het project is al twee academiejaren geleden als proefproject gestart, maar wil nu echt uit de startblokken schieten.

Elk jaar is een tiental studenten uit de richtingen Rechten, Criminologie en Forensische Wetenschappen een jaar lang aan de slag gegaan met een waargebeurd moord- of doodslagdossier. De studenten, allemaal masterstudenten, bestuderen alle details van de zaak, elk vanuit hun eigen expertise, om een eindoordeel af te leveren over de veroordeling.

In tegenstelling tot in de Verenigde Staten is het niet zo dat de studenten de zaak zelf voor de rechtbank gaan bepleiten. De advocaat van de veroordeelde kan nadien wel beslissen om een herziening van de zaak te vragen bij de in 2018 opgerichte Commissie Herzieningen in Strafzaken (CHS).

De studenten zijn nu op zoek naar een nieuwe zaak om hun tanden in te zetten. Om voor het project geselecteerd te kunnen worden, moet het volledige dossier beschikbaar zijn met akkoord van de veroordeelden en hun advocaat. Via de website van het project kunnen zaken aangemeld worden.

Projectbegeleider Tamara De Beuf benadrukt wel dat het in essentie een onderwijsproject is dat in alle onafhankelijkheid werkt. "We werken dus niet voor de advocaten van de veroordeelde", zegt ze aan VRT NWS. "We zoeken uit of een veroordeling eventueel onterecht is gebeurd. En of er nog mogelijkheden zijn om onderzoeksdaden te stellen. We hebben geen contact met de advocaat, behalve om het dossier in te kijken."

Hoeveel personen er in België onterecht in de gevangenis zijn beland na een onterechte veroordeling of gerechtelijke dwaling, is onmogelijk met zekerheid vast te stellen. "In Amerika bestaat een database waaruit blijkt dat 3.307 mensen zijn vrijgesproken, die eerder onterecht waren veroordeeld", zegt De Beuf daarover aan Belga.

"In Nederland zijn er 11 personen erkend als onterecht veroordeelden, in Duitsland 31. Het valt te verwachten dat het in België om gelijkaardige aantallen gaat, maar er zijn ook verschillen mogelijk", klinkt het. "Het juridisch systeem is niet volledig gelijk: in België werken we bijvoorbeeld met een volksjury voor moordzaken, in Nederland niet."

Het idee voor het project is aan de KU Leuven ontstaan in navolging van een onderzoeksproject in Nederland dat "Gerede twijfel" heette. "Gerede twijfel" startte in 2003 aan de Universiteit Maastricht en loopt nu aan de Vrije Universiteit Amsterdam.