België wil medicijnen uitwisselen tussen Europese landen om tekort aan te pakken

België kampt al enkele maanden met een geneesmiddelentekort. Volgens de federale website farmastatus.be  waren er de afgelopen 30 dagen in ons land 263 medicijnen niet beschikbaar. Volgens Febelco, de grootste verdeler van medicijnen in ons land, is de lijst nog veel langer. Het gaat vooral over generische pijnstillers, antibiotica en bloedverdunners. Ook andere Europese landen kampen met een groeiend tekort.

België legt daarom een discussietekst op de Europese tafel met een aantal aanbevelingen om het probleem gezamenlijk aan te pakken. Een unieke situatie, want het document is geen officieel wetsvoorstel, maar een "non-paper". En toch werd de discussietekst ondertekend door 18 andere Europese lidstaten, waaronder ook de grote spelers als Duitsland en Frankrijk. Door dat gewicht zal de Europese Commissie er snel gevolg aan geven.

Een van de voorstellen is om een vrijwillig solidariteitsprincipe in te bouwen waarin Europese landen onderling medicijnen kunnen uitwisselen als er nood aan is. "Wanneer een land een tekort heeft, en ook geen alternatieve middelen meer heeft met dezelfde werking, moet die makkelijk hulp kunnen vragen aan een land dat het medicijn op overschot heeft", licht federaal minister van Volksgezondheid Frank Vandenbroucke (Vooruit) toe in "De ochtend" op Radio 1.

Dankzij COVID-19 hebben Europese landen gemerkt dat solidariteit en samenwerking meer opleveren. "Tijdens de pandemie hebben we een soort van 'bazaar of warenhuis' gecreëerd, waarin landen snel konden kijken wie er een bepaald overschot had van een hulpmiddel en wie een tekort had. Ook tijdens de apenpokken werd zo'n warenhuis opgezet", vertelt de gezondheidsminister.

Op de lange termijn wil Europa ook zijn afhankelijkheid afbouwen. Slechts een handvol grote bedrijven zijn verantwoordelijk voor de productie van de noodzakelijke ingrediënten voor generische medicijnen, en die bedrijven produceren in landen waar het goedkoper is, zoals China en India. 

Zo kwam in 2019 meer dan 40 procent van de ingrediënten uit China, en de helft daarvan werd slechts geproduceerd door 5 bedrijven. "Het gaat over een brede groep soms levensnoodzakelijke medicijnen, zoals bloedverdunners en antibiotica. De afhankelijkheid is dus erg riskant want één productiefout of een politiek conflict kunnen de bevoorrading in Europa in gevaar brengen", vertelt Vandenbroucke. 

"Voor geneesmiddelen die echt cruciaal zijn, moeten we de bestanddelen opnieuw lokaal in Europa produceren", pleit de minister in "De ochtend". In de eerste plaats moeten producenten aangemoedigd worden, en dat kan via overheidssteun en correcte prijsafspraken. "Daarvoor is een aparte wetgeving nodig, die daarnaast ook alle regels omtrent productie en vergunningen vastlegt die snel moeten kunnen werken."

Ten slotte bevat de tekst een derde voorstel dat op korte termijn een lijst met cruciale medicijnen wil aanmaken. Dat zijn belangrijke geneesmiddelen waarbij tekorten ervan grote risico's inhouden. "Voor die middelen willen we proactief, op voorhand, in kaart brengen hoe het zit met de productie en de voorraden ervan en wat de knelpunten zijn in bijvoorbeeld de aanvoerlijnen", verduidelijkt Vandenbroucke.