Zogenoemde "free party's", zoals momenteel in Brustem, in Sint-Truiden, zijn niet nieuw. Zowat elk weekend wordt er wel eentje georganiseerd in ons land, al zijn ze doorgaans kleinschaliger. Wie zit erachter en waarom werd het illegale feest in Sint-Truiden niet gewoon stilgelegd?
Wat zijn "free party's"? Hoe zit het met de veiligheid? En waarom werd de illegale rave in Sint-Truiden niet stilgelegd?
Wat is een free party?
"Free party's zijn lang niet nieuw en bestaan al lang", zegt Pieter-Jan Nerinckx die een scriptie schreef over de Belgische free party-cultuur. "Een free party is een feest waar doorgaans elektronische muziek wordt gespeeld en waarvoor geen vergunningen zijn aangevraagd. Het is dus een rave waar geen officiële toelating is voor gegeven en zonder toegangsprijs. Soms wordt er wel een vrije bijdrage gevraagd."
De muziek, en niet de dj, krijgt een centrale positie
Pieter-Jan Nerinckx
De essentie van een free party is de geluidsmuur waarvoor de feestvierders dansen. Dat is letterlijk een muur van luidsprekers", zegt Nerinckx. "De muziek, en niet de dj, krijgt een centrale positie. De dj staat achter of naast het publiek in plaats van ervoor. Heel vaak ben je als feestvierder zelfs niet op de hoogte van wie er nu precies aan het draaien is. Dat is heel anders dan bijvoorbeeld in dancings of discotheken."
"Free party's gaan gewoonlijk door in verlaten panden, op industrieterreinen of, zoals nu in Brustem, op een verlaten militair domein", vertelt Nerinckx. "Over het feest bestaat doorgaans een geheimzinnige communicatie waarbij de exacte locatie pas vlak voor aanvang wordt gecommuniceerd via chatgroepen of persoonlijke contacten. Je moet dus toegang hebben tot die informatie of iemand kennen die toegang heeft."
Waarom worden ze georganiseerd?
Volgens Nerinckx is het de organisatoren niet zozeer om de kick te doen. "Dat is een verkeerde opvatting die heerst in de publieke opinie. Organisatoren riskeren hoge boetes, inbeslagnames van materiaal en arrestaties. Eén van de organisatoren vertelde me eens dat niemand het doet louter omdat het illegaal is, maar omdat het niet anders kan."
Ook in Sint-Truiden stellen de ordediensten alles in het werk om de organisatoren, medeorganisatoren en aanwezigen te identificeren en worden vastgestelde inbreuken in kaart gebracht. "Want dit is een illegale bijeenkomst", benadrukt burgemeester Ilse Kempeneers (CD&V). Minister van Binnenlandse Zaken Annelies Verlinden (ook CD&V) vraagt politie en justitie om daar prioriteit aan te geven.
Claude Van Cools, die al 35 jaar actief is in de technowereld, toont begrip voor de organisatoren van free party's. "Zulke feesten gaan puur om de muziek", aldus de man die zijn strepen verdiende in bekende dancings als La Rocca, Extreme en Fuse en in september na een afwezigheid van vijf jaar een nieuwe editie organiseert van City Parade, een populair openluchtfestival voor elektronische dansmuziek.
Hij hekelt net als de organisatoren van free party's het feit dat de prijs om een muziekfestival te organiseren, blijft stijgen. "Sinds de coronapandemie kost het 20 tot 30 procent meer om een evenement te organiseren", aldus Van Cools. Ook het argument dat het niet voor iedereen even gemakkelijk is om een vergunning te krijgen voor een evenement, begrijpt hij. "Vergunningen verkrijgen, draait vaak om vriendjespolitiek."
Hoe zit het met de veiligheid?
Van Cools stelt zich wel heel wat vragen over de veiligheid op de illegale rave in Sint-Truiden. "De veiligheid van de feestvierders staat op elk evenement op de eerste plaats en daarom zijn er ook heel wat veiligheidsvoorschriften." Hij gaat ervan uit dat die voorschriften hier niet gevolgd zijn en dat brengt de aanwezigen ernstig in gevaar.
"De rave vindt plaats op een omheind terrein en ik vermoed dat er geen nooduitgangen of noodprocedures zijn", maakt Van Cools zich zorgen. "Dat kan heel gevaarlijk zijn wanneer er om een of andere reden paniek zou uitbreken." Ook rond brandveiligheid zijn er heel wat voorschriften: elektrische aansluitingen zouden bijvoorbeeld moeten gecontroleerd zijn door de brandweer en er zouden brandblusapparaten moeten aanwezig zijn.
"Ik hoor ook dat het 'feest' vrijdagavond begon en nog tot morgen zou duren", gaat Van Cools verder. "Op vlak van volksgezondheid stel ik me daar ernstige vragen bij. Wat als iemand onwel wordt? Normaal zou er een medische post moeten aanwezig zijn, zodat die persoon verzorgd kan worden." Ook over de sanitaire voorzieningen en de hygiëne op het feest maakt hij zich zorgen.
Tot slot vraagt Van Cools zich af wie er verantwoordelijk is wanneer er iets zou mislopen. Want één aanspreekpunt of één organisator is er niet. "Free party's worden georganiseerd door een soundsystem", legt Nerinckx uit. "Dat is een collectief dat vaak bestaat uit geluidstechniekers, dj’s, artiesten en liefhebbers die in het bezit zijn van een mobiel, zelf uitgebouwd of aangekocht geluidssysteem dat ze tijdens de feesten gebruiken."
Hoe zit het met het druggebruik?
"Omdat er geen echte security is op een free party, controleren feestvierders gedeeltelijk zelf het feest. En dus wordt er meer beroep gedaan op hun verantwoordelijkheidszin", vertelt Nerinckx. Ook daar stelt Van Cools zich vragen bij. "Er is geen security, dus wie gaat minderjarigen bijvoorbeeld de toegang ontzeggen?" Al geeft hij toe dat dat ook op legale evenementen soms een probleem is.
Volgens Van Cools kan het gebrek aan security ook een rol spelen in het druggebruik op free party's. De aanwezige feestvierders in Brustem beweren dat daar niet meer drugs gebruikt worden dan op legale fuiven, maar de politiediensten hebben in Sint-Truiden al meerdere processen-verbaal opgesteld voor inbreuken op de drugswet.
Nerinckx betwijfelt dat druggebruik een grote reden is om naar free party's te gaan. "Uit mijn onderzoek is gebleken dat de open, gemoedelijke sfeer de voornaamste reden is dat bezoekers naar een free party gaan. Natuurlijk kan middelengebruik bijdragen aan zo'n sfeer." Van Cools geeft tot slot nog aan dat de drugsproblematiek een breed maatschappelijk probleem is dat steeds groter wordt en zich zeker niet beperkt tot de technowereld.
Waarom wordt het terrein niet ontruimd?
De illegale fuif in Brustem veroorzaakt heel wat overlast voor de buurtbewoners. De lokale politie houdt een oogje in het zeil en krijgt versterking van de federale politie en van Defensie. Ook minister van Binnenlandse Zaken Annelies Verlinden (CD&V) is betrokken in het overleg.
De provinciale fase is afgekondigd, maar het feest wordt niet stilgelegd. "We begrijpen dat buurtbewoners zich onveilig voelen en gefrustreerd zijn omdat er niet ontruimd wordt", verklaart burgemeester Ingrid Kempeneers (CD&V). "Maar op basis van de beschikbare mensen en middelen is het op dit moment niet mogelijk om het uitgestrekte gebied met zo'n groot aantal aanwezigen, vaak onder invloed van verdovende middelen, op een veilige manier te ontruimen."
Ondanks de frustratie van de omwonenden loven Nerinckx en Van Cools de aanpak van de ordediensten. "Free party's waar in het verleden hard werd opgetreden, liepen vaak slecht af", weet Nerinckx. "In het Franse Redon bijvoorbeeld verloor een feestvierder een hand na de ontploffing van een granaat van de ordediensten."
Een ander voorbeeld van waar een politie-interventie uit de hand liep, was La Boum op 1 april 2021 in Brussel. Duizenden jongeren kwamen toen af op het nepfestival dat nochtans verboden was vanwege de coronamaatregelen. Toen de politie ingreep, ontspoorde de situatie: zowel bij de aanwezigen als de politie vielen gewonden.
"Een massa onder controle houden, zoals nu gebeurt in Sint-Truiden, lukt nog", vult Van Cools aan, "maar een feest van die omvang stilleggen en duizenden mensen evacueren zonder chaos te veroorzaken, is onmogelijk", aldus de organisator van City Parade, het straatfestival waar tot 2017 jaarlijks meer dan honderdduizend mensen op afkwamen.
Regionaal nieuws uit Limburg
Gepubliceerd:
