Eind dit jaar zal er een centraal register komen waarin staat hoeveel sperma een man al heeft gedoneerd. Dat zegt minister van Volksgezondheid Frank Vandenbroucke (Vooruit) nu blijkt dat de man die in Nederland meer dan 100 kinderen verwerkt heeft, ook minstens twee kinderen verwekt heeft in België. Toch is dat volgens arts Herman Tournaye (UZ Brussel) niet dé oplossing.
Dit jaar komt er een register voor spermadonoren, zegt minister Vandenbroucke, maar lost dat het probleem op?
Lina El Bakkali
Gepubliceerd:
Hoe kan het dat Jonathan M., een Nederlandse spermadonor die in zijn eigen land op een zwarte lijst stond, naar eigen zeggen wereldwijd zeker 550 kinderen - zeker 102 in Nederland en 2 in België - heeft verwekt?
Het grote probleem dat zowel wensouders, donorkinderen als fertiliteitsartsen aanhalen, is het ontbreken van een centraal donorregister. Noch Nederland noch België heeft zo'n register, en ook Europees is er geen controlesysteem.
Aan zo'n donorregister wordt al 16 jaar gewerkt door 4 ministers van Volksgezondheid. Minister Frank Vandenbroucke (Vooruit) maakt zich sterk dat dat er eind dit jaar toch zou doorkomen. Via dat register moet men in de gaten kunnen houden dat een donor aan niet meer dan zes vrouwen - het maximum in België - zaad doneert.
Volgens Herman Tournaye, diensthoofd van het centrum voor Reproductieve Geneeskunde van het UZ Brussel, kan een nationaal register een eerste stap zijn, maar zal het praktijken als die van Jonathan M. zeker niet volledig tegenhouden.
Hij pleit daarom voor een internationaal register in "De ochtend" op Radio 1. Zo kunnen donoren niet wereldwijd aan tientallen of zelfs honderden gezinnen zaad doneren. "Je hebt commerciële spermabanken die zaad verkopen aan verschillende landen. Dan is er misschien wel een limiet in je eigen land, maar kan het evengoed zijn dat je halfbroers of -zussen in het buitenland hebt."
Wilde donoren
Daarnaast vreest hij dat "wilde donoren", die bijvoorbeeld via het internet hun zaad aanbieden, met zo'n register niet afgeremd en gecontroleerd worden. "In het Verenigd Koninkrijk heb je bijvoorbeeld Clive die met zijn wit busje rondrijdt van deur tot deur. Je belt hem op en hij komt langs. Als alles goed gaat, heb je vijf minuten later een staaltje."
"Een internetdonor is dus de simpelere, goedkopere uitweg voor wensouders, waarbij je ook nog eens de identiteit kent van de persoon. Het internet staat ook vol met info over zelfinseminatie, dus daar zal ook niemand vast komen te zitten. Ik zie dus niet hoe je dàt in een wettelijk kader kunt gieten, en vooral hoe je dat kunt controleren."
De anonimiteitsverplichting opheffen is volgens Tournaye ook niet de oplossing. "Zeker niet op korte termijn. Er zijn landen waar donoren al meer dan 20 jaar niet meer anoniem moeten zijn. Maar er is een tekort aan donoren. Je ziet in die landen dat veel mensen toch nog blijven kiezen voor een wilde donor."
"We weten niet of dit een uitzondering is": Wilde spermadonoren worden volgens expert steeds meer de standaard
