Niet langer een mythe: veenbessen helpen echt om blaasontsteking te voorkomen

Het is een eeuwenoude volkswijsheid bij blaasontstekingen, maar wetenschappelijke studies spraken elkaar tot nog toe altijd tegen. Australische wetenschappers zijn het er nu toch over eens: er is wel degelijk een preventief effect. Ze kwamen tot die conclusie nadat ze 50 eerdere studies onderzochten bij in totaal 9.000 proefpersonen.

Uit het onderzoek blijkt dat veenbessensap en andere afgeleide producten, zoals supplementen, het risico op een urineweginfectie kunnen doen dalen.

Bij vrouwen met terugkerende blaasontstekingen (3 of meer infecties in het laatste jaar of 2 infecties in het laatste halfjaar) daalt het risico met meer dan een kwart, bij kinderen met de helft en bij mensen die door een medische behandeling gevoelig zijn aan urineweginfecties met 53 procent.

Voor bejaarden, zwangere vrouwen en mensen met lichamelijke urinewegproblemen werden er echter geen voordelen gevonden. De onderzoekers benadrukken ook dat er geen bijwerkingen van veenbessen werden vastgesteld, op wat buikpijn na bij enkele proefpersonen. 

De overzichtsstudie naar de effecten van veenbessen op de urinewegen loopt al sinds 1998. Het is nu de vijfde keer dat de wetenschappers hun bevindingen een update hebben gegeven. Bij de laatste versie in 2012 was er nog onvoldoende bewijs voor de positieve effecten van veenbessen.

"We zijn niet echt verrast met de resultaten, omdat ons altijd is geleerd dat de waarheid uiteindelijk naar boven komt als er meer en beter bewijs is", zegt onderzoekster Gabrielle Williams van de universiteit van Sidney en hoofdauteur van de studie. "Urineweginfecties zijn verschrikkelijk en komen vaak voor. Een derde van de vrouwen krijgt er vroeg of laat mee te maken, net als veel ouderen."

Een urineweginfectie wordt veroorzaakt door een bacterie, meestal een E.colibacterie die van nature voorkomt in de darmen. Als die zich via de plasbuis in de blaas nestelt, spreekt men van een blaasontsteking. Omdat de plasbuis bij vrouwen korter is dan bij mannen, komt een blaasontsteking veel vaker voor bij vrouwen. 

"Er zijn al veel onderzoeken gevoerd naar de effecten van veenbessen, maar we weten nu definitief dat veenbessen blaasontstekingen helpen te voorkomen. Niet genezen, wel voorkomen", zegt arts-journalist Marleen Finoulst van Gezondheid en Wetenschap.

De kracht van veenbessen zit in de antioxidanten die ze bevatten: proanthocyanidinen, kortweg PAC. "Die stofjes zorgen ervoor dat bacteriën niet kunnen blijven plakken aan de blaaswand", zegt Finoulst.

"De bacteriën komen dus wel in de blaas terecht, maar wanneer je veel veenbessensap drinkt, of supplementen neemt, kunnen die bacteriën zich niet vasthechten aan de blaaswand, plas je ze weer uit en raakt de blaas niet ontstoken. Vraag bij de apotheker best na of er zeker voldoende PAC's in die supplementen zitten."

"Een blaasontsteking is eigenlijk een banale infectie, maar het is echt wel een heel vervelend probleem. Je moet vaak plassen, telkens met een branderig gevoel... Als je er niets aan doet, kan het ook een nierontsteking veroorzaken."

"Het is makkelijk op te lossen met een lage dosis antibiotica, maar vrouwen die 4 of 5 keer per jaar een blaasontsteking hebben, vinden het niet altijd leuk om antibiotica te moeten nemen", zegt Finoulst. Voor hen zouden veenbessensap of supplementen op basis van veenbessen dus een goede, preventieve oplossing kunnen zijn.