Op de bisschoppensynode in oktober zullen veertig vrouwen stemrecht hebben. Klinkt gewoon, maar dat is het niet. Het is de allereerste keer in de geschiedenis dat vrouwen écht mee mogen beslissen op zo'n synode, waarmee de toekomstige koers van de (Rooms-Katholieke) Kerk wordt bepaald.
Paus Franciscus geeft vrouwen voor het eerst stemrecht op belangrijke kerkvergadering
De bisschoppensynode komt in oktober voor het eerst sinds 2018 samen. Om de zoveel jaar bespreken bisschoppen van over de hele wereld wekenlang maatschappelijke en religieuze thema's die het Vaticaan - en bij uitbreiding de hele Rooms-Katholieke Kerk - aangaan. Op het einde van de wekenlang durende vergaderingen stemmen de leden over bepaalde voorstellen. Die voorstellen worden als advies geformuleerd aan de paus, hij heeft dan de vrijheid om er iets mee aan te vangen, of niet.
Spreek- en stemrecht
Voor het eerst in de geschiedenis wil de paus nu ook vrouwen stemrecht geven in de synode. Zo zullen 40 vrouwen mee debatteren over het heden en de toekomst van de Kerk. Ze mochten in het verleden al wel eens aanwezig zijn bij de besprekingen, maar van stemmen was geen sprake. Nu dus wel. Logisch in moderne tijden, zou men denken, maar binnen het Vaticaan is de logica vaak bedolven onder een laag oud stof en verlopen veranderingsprocessen traag.
Van die 40 vrouwen die erbij zullen zijn op de synode, zijn er 5 religieuzen bij, zusters dus. De 35 anderen zijn lekenvrouwen. Ook dat is opvallend, de zeggenschap van leken in een dergelijk orgaan. Het kadert allemaal wel in de overtuiging van de paus dat hij binnen de Kerk meer daadkracht en invloed wil verlenen aan vrouwen én aan leken.
Nota bene: er zijn ook 30 mannen, niet-bischoppen, die zullen mogen meestemmen op de synode.
"Een betere representatie van de werkelijkheid"
Vorig jaar kondigde de paus aan enkele vrouwen te benoemen tot een voorheen exclusief mannelijk Vaticaans comité. Eén van hen is onze landgenote Bénédicte Lemmelijn, de decaan van de faculteit godsgeleerdheid van de KU Leuven, die zetelt in de pauselijke Bijbelcommissie.
Zij reageert enthousiast: "Eigenlijk zou het toch normaal moeten zijn, het is gewoon evident, het is gewoon een betere representatie van de werkelijkheid, van hoe vrouwen leven in onze maatschappij. Het moest al lang zo zijn, het is eigenlijk onbegrijpelijk dat dat nog niet zo is. Maar kijk, het is wat het is, maar dit is een goede keuze, dit is een hele belangrijke stap. Vrouwen die écht wel middenin het leven staan, mogen hun gedacht zeggen. En meer dan dat."
"Het bevestigt wel dat Franciscus de richting uit wil van meer vrouwen, meer leken, en dus meer inspraak van hen", zegt professor Lemmelijn. "Ik kan dat alleen maar toejuichen natuurlijk".
België wil vrouwelijke priesters, Franciscus eerder niet
De Belgische bisschoppen roepen al langer op om vrouwen meer te betrekken. In een rapport ter voorbereiding van de synode hebben de Belgische bisschoppen voorstellen geformuleerd om de deur open te zetten voor de priesterwijding van vrouwen.
Maar het lijkt weinig waarschijnlijk dat daar iets van komt. Franciscus is sociaal en ethisch (behoorlijk) progressief, maar in de kerkelijke leer is hij eerder conservatief. Hij staat niet te popelen om vrouwen tot diaken te laten wijden, laat staan tot priester. Hetzelfde verhaal over de al dan niet mogelijkheid om gehuwde mannen priester te laten worden - iets wat binnen de Anglicaanse, orthodoxe en protestantse Kerk wél kan. Maar in Rome liggen die plannen niet bovenaan op het pauselijke bureau.
