Ya Ya, een Chinese reuzenpanda, lijkt plots symbool te staan voor de moeilijke relaties tussen China en de Verenigde Staten. Ya Ya werd in 2003 door China uitgeleend aan de zoo van Memphis, maar een huidziekte leidt tot consternatie in haar land van herkomst. China beschuldigt de Verenigde Staten van dierenmishandeling. Is de pandadiplomatie op haar retour? "Het liep een beetje uit de hand", vertelt sinologe Ann Heirman (UGent) in "De wereld vandaag" op Radio 1.
Reuzenpanda Ya Ya na twintig jaar in de VS weer thuis in China: uitwisseling eindigt in mineur
Tom Antonissen
Gepubliceerd:
Twintig jaar na haar aankomst in Memphis in de Amerikaanse staat Tennessee, is de Chinese reuzenpanda Ya Ya - zoals gepland - teruggekeerd naar Shanghai. Na beschuldigingen van dierenmishandeling vanuit China komt zo een einde aan de bizarre aanvaring tussen Chinese nationalisten en de zoo van Memphis.
Het begon nochtans vredig. Toen de vrouwelijke reuzenpanda in 2003 vanuit China toekwam in de VS, gebeurde dat in een sfeer waarin de twee economische grootmachten het prima met elkaar leken te kunnen vinden. De Verenigde Staten hadden China twee jaar eerder de Wereldhandelsorganisatie in geholpen, en dus gold de schenking van Ya Ya als een soort vriendschapscadeau, vertelt sinologe Ann Heirman (UGent) in “De wereld vandaag” op Radio 1.
“Je zou het pandadiplomatie kunnen noemen. Die is niet nieuw: het begon in 1941, in het midden van de Tweede Wereldoorlog, toen de Chinese regering een panda gaf aan de VS als dank voor de Amerikaanse hulp in de oorlog tegen Japan.”
Wordt panda Yaya ingezet in geopolitieke strijd?
Chinese dierenarts
Maar de laatste tijd leidde de gezondheid van Ya Ya en haar mannelijke partner Le Le tot commotie. Le Le stierf begin dit jaar aan een hartfalen, en ook Ya Ya ging er de laatste tijd op achteruit toen ze te maken kreeg met een huidziekte.
Dat bleef in China niet onopgemerkt. “De reuzenpanda’s worden sinds 1984 niet meer geschonken, maar uitgeleend”, zegt Heirman. “Ze worden als Chinese individuen beschouwd, die goed behandeld moeten worden.” Dat de meeste reuzenpanda’s ook op hun eigen Chinese dierenarts kunnen rekenen, bewijst dat er niet licht wordt overgegaan.
Genetisch
Dat Ya Ya toch ziek werd, leidde in China dan ook tot consternatie. Volgens Chinese nationalisten was de plotselinge dood van Le Le het gevolg van dierenmishandeling. Dezelfde reden zou aan de oorzaak liggen van de verslechterde toestand van Ya Ya.
Dat Chinese experten dat na onderzoek zelf tegenspraken en erop wezen dat Ya Ya's huidziekte van oorsprong genetisch was, maakte niet meer uit: de toon was gezet. Op het populaire socialemediaplatform Weibo kwam een nationalistische campagne op gang en werd opgeroepen om haar weg te halen uit Memphis.
Oude panda's
“Het liep een beetje uit de hand”, aldus Heirman. “De Chinese bevolking in de Verenigde Staten twijfelde eraan of ze wel goed verzorgd werd. Mensen gingen er speciaal naartoe, met het idee haar te helpen. Het leefde echt wel."
“Memphis doet er goed aan haar naar huis te laten gaan. Panda’s bereiken ongeveer de leeftijd die zij heeft (22 jaar, red.). Als je dat niet doet, creëer je het risico dat ze overlijdt in het buitenland. Dan krijg je toch mensen die daar wantrouwend tegenover staan. In die zin is het niet zo prettig om oude panda’s in je dierentuin te hebben.”
