Aantal communicanten in dalende lijn, vrijzinnige lentefeesten blijven het goed doen

Communie- en vormselfeesten, traditioneel ligt het zwaartepunt daarvan in de maand mei. Maar wie de cijfers bekijkt, ziet dat eigenlijk al een tijd lang die cijfers achteruit denderen.

Het aartsbisdom beschikt niet echt over veel gedetailleerde jaarcijfers, bovendien waren er nog eens twee coronajaren waardoor de overgangsrituelen niet of amper konden doorgaan, maar toch is een verval te zien van pakweg 45.000 communies in 2018 naar een goeie 41.000 in 2021. Mogelijk ligt dat cijfer dit jaar nog lager. Wat de vormsels betreft, is er op vijf jaar tijd een daling van een goeie 39.000 kinderen naar zowat 35.500. Al bij al is dat op enkele jaren tijd een daling van 10 procent.

Het is anders bij de lentefeesten, die worden georganiseerd door vrijzinnige humanistische verenigingen. In 2010 waren er nog goed 5.000 kinderen betrokken, dat piekte even tot goed 10.000, daalde daarna weer, maar dit jaar zouden weer bijna 9.000 kinderen een lentefeest vieren.

Los van de exacte cijfers is een trend waar te nemen, die logisch lijkt in een tijd van secularisatie. Zegt ook Bert Goossens van demens.nu, de koepel van het vrijzinnig humanisme: "Het toont aan wat leeft in de maatschappij. Het geloof valt meer en meer weg, er is minder geloof in een God, maar toch grijpen ouders terug op rituelen."

"Zo willen ze belangrijke momenten in het leven van hun kinderen vieren, vooral dan de overgangsmomenten van het kleuter naar het lager onderwijs en van het lager naar het secundair onderwijs. Wij bieden ook die mogelijkheid aan en meer mensen pikken daarop in."

Er is wellicht ook nog een puur statistische verklaring: de geboortecijfers gaan achteruit, dus zijn er minder potentiële communicanten of lentefeestvierders, dus is een daling van het aantal vierders logisch. Maar dan nog zie je een groep die standhoudt, en een groep die licht daalt.

Wat er nog bijkomt is een mentaliteitsverandering. Een leerkracht, met heel wat  jaren op de teller, uit het vrij onderwijs: "Vroeger deed elk kind in de klas zijn of haar plechtige communie, daar was amper discussie over. Op een klas van pakweg 20 leerlingen heb je nu 3 à 4 communicanten. De rest doet iets anders. Dat is zo geëvolueerd omdat de scholen er flexibel mee omgaan, anderzijds is het ook zo dat de mentaliteit is gewijzigd. Er is meer vrijheid, in die zin dat schoolgaande kinderen meer hun eigen keuze mogen maken, en minder moeten doen wat de school of de ouders prediken."

"De communievieringen, dat valt eigenlijk wel mee", zegt Bart Willemen, van de Interdiocesane Commissie voor Catechese: "Er zijn er nog redelijk veel. Er is uiteraard een daling, maar die is niet te vergelijken met wat je ziet in de eucharistievieringen op zondag. Er is nog een grote betrokkenheid bij de initiatiesacramenten, zoals we die dan noemen."