Het scheepvaartverkeer in het Panamakanaal, op de grens tussen Centraal- en Zuid-Amerika, wordt bedreigd door droogte. Twee kunstmatige meren die het kanaal voorzien van water voor de werking van de sluizen, kampen met een groot watertekort. Daardoor moest de kanaalbeheerder al voor de vijfde keer dit droogteseizoen de toegang tot de handelsroute beperken.
Het Panamakanaal is een kanaal van ruim 81 kilometer lang dat door de landengte van Panama loopt. Het maakt de doorsteek mogelijk tussen de Atlantische en de Stille Oceaan en is een belangrijk knooppunt voor intercontinentale handel. Schepen zouden anders om Zuid-Amerika heen moeten varen. 6 procent van de wereldwijde maritieme handel passeert langs het Panamakanaal, voornamelijk vanuit de Verenigde Staten, China en Japan.
7 meter
Twee kunstmatige meren, het meer van Alhajuela en het meer van Gatún, voorzien het kanaal van het water dat nodig is om de enorme sluizen te laten werken. Die sluizen kunnen de schepen naar het niveau van het kanaal optillen of laten afdalen naar het niveau van de oceanen. Het hoogteverschil kan oplopen tot 26 meter. Bij elke passage van een schip wordt ongeveer 200 miljoen liter zoet water in zee geloosd.
De meren van Alhajuela en Gatún zijn van vitaal belang voor de handel op het kanaal. Ze worden voornamelijk gevoed door regenwater. Maar de Autoriteit van het Panamakanaal (ACP) zit met de handen in het haar door het aanhoudende gebrek aan regen dit droogteseizoen. Volgens de ACP is het niveau van het meer van Alhajuela tussen 21 maart en 21 april met 7 meter gezakt, meer dan 10 procent.
De ACP heeft al voor de vijfde keer dit seizoen de toegang tot het kanaal moeten beperken. "Het gebrek aan regen heeft op allerlei vlakken gevolgen, in eerste instantie voor onze waterreserves", zegt Erick Cordoba, waterdirecteur bij ACP. "Daardoor kunnen de schepen van de neopanamax-klasse niet meer passeren." Dat zijn de grootste schepen, met een diepgang van meer dan 15 meter, die ook de duurste tol betalen.
Alternatieve routes
Het is niet de eerste keer dat de beheerders van het Panamakanaal met droogteproblemen te maken krijgen. In 2019 ging voor het eerst de alarmbel af. Het kanaal had toen slechts 3 miljard kubieke meter water ter beschikking, terwijl het er iets meer dan 5,2 miljard nodig heeft om te kunnen werken.
De autoriteiten vrezen sindsdien dat reders alternatieve routes zullen zoeken vanwege de onzekerheden die hangen over de mogelijkheid om door het kanaal te varen. Dat verhoogt de druk om oplossingen te zoeken en de toekomst van het kanaal op langere termijn te kunnen garanderen.
Zonder een nieuw waterreservoir dat extra volumes aanlevert, zal het kanaal niet verder kunnen groeien.
Jorge Quijano, voormalig beheerder van het Panamakanaal
Ricaurte Vasquez, algemeen beheerder van het Panamakanaal, verklaarde eerder al aan de Panamese nieuwswebsite SNIP dat watertekort de grootste bedreiging voor de scheepvaart in het kanaal vormt.
"Zonder een nieuw waterreservoir dat extra volumes aanlevert, zal het kanaal niet verder kunnen groeien", zegt ook voormalig beheerder Jorge Quijano aan het persagentschap AFP. "Het is cruciaal om nieuwe waterbronnen te vinden, zeker met de klimaatverandering die nu aan de gang is. Niet alleen in ons land, maar over de hele wereld."
Conflicten
Het bassin van het Panamakanaal staat ook in voor de watervoorziening van meer dan de helft van de 4,3 miljoen inwoners van Panama. De droogte heeft al in verschillende delen van het land geleid tot leveringsproblemen. Er zijn al protesten van inwoners geweest.
Experts vrezen voor conflicten tussen bewoners en de kanaalautoriteiten. Het gebied rondom de hoofdstad Panama-Stad ontwikkelt zich zonder een echt stedenbouwkundig plan, waardoor de behoefte aan drinkwater explodeert. "We willen geen filosofisch conflict tussen water voor Panamezen en water voor internationale handel", waarschuwt Ricaurte Vasquez.
De ombudsman van de Panamese overheid heeft er in een verklaring bij de regering op aangedrongen "toegang tot betaalbare en betrouwbare waterdistributiediensten te garanderen", omdat dit "fundamentele mensenrechten" zijn.
El Niño
Volgens Luz de Calzadilla, directeur van het Meteorologisch Instituut van Panama, kampt het kanaal met regentekort, zoals de rest van het land, "maar binnen de normale grenzen van een tropisch droog seizoen. (...) Eerlijk gezegd verricht de administratie wonderen om de commerciële activiteit in stand te houden en tegelijk haar maatschappelijke verantwoordelijkheid na te komen, het leveren van drinkwater voor menselijke consumptie", zegt ze aan AFP.
Tegelijk waarschuwt De Calzadilla: "Het is zeer waarschijnlijk" dat Panama in de tweede helft van het jaar zal worden getroffen door het klimatologische fenomeen El Niño, gekenmerkt door een daling van de regenval." En ook de vissers op de meren van Alhajuela en Gatún houden hun hart vast. "Dit jaar is de ergste droogte die ik heb gezien", zegt Leidin Guevara.
