Hulpverleners tellen 1.720 dak- en thuislozen in de Kempen: "Overheden moeten meer doen"

Hulpverleners van 65 organisaties in de Kempen hebben de dak- en thuislozen die ze kennen, geteld. Dat zijn er 1.720, waarvan 563 kinderen. "We wisten dat de problematiek zeer groot was. Die signalen krijgen we al jaren. Toch zijn het forse cijfers", zegt Sanne Verheyen, beleidsmedewerker precair wonen van Welzijnszorg Kempen. Ze pleiten ervoor dat de overheden meer steun geven om mensen aan een huis te helpen.

"Bij een dak- en thuisloze wordt vaak gedacht aan een oude man met een baard op straat maar dat is de kleinste groep. We hebben heel weinig straatslapers, ook dankzij onze hulpverlening", vertelt Verheyen. Mensen zonder eigen dak boven hun hoofd zijn vaak alleenstaanden, zo'n 70 procent, vooral mannen. Toch zijn er ook veel gezinnen of alleenstaande vrouwen met kinderen bij. Iets meer dan de helft van die kinderen woont bij de ouders in een opvang omdat ze bijvoorbeeld uit hun huis zijn gezet. De andere kinderen kunnen niet op bezoek bij de vader of verblijven in een internaat. 

De grootste groep dak- en thuislozen verblijft bij familie en vrienden. "Dat kan gaan om jongeren die van vriend naar vriend gaan en daar op een zetel slapen of mensen die bij de oma wonen. De anderen komen in een sociale opvang of in een doorgangswoning van het OCMW terecht. Een deel verblijft ook in het OPZ, het Openbaar Psychiatrisch Zorgcentrum in Geel, maar zit daar vaak ook langer dan nodig. Ze hebben geen behandeling meer nodig maar verblijven er nog omdat ze geen woonoplossing hebben. Dat betekent ook dat de schaarse plaatsen voor mensen die nood hebben aan een behandeling bezet worden gehouden."

Mensen worden dak- of thuisloos om zeer uiteenlopende redenen. "Meestal belanden ze in die situatie omdat de huisbaas het huurcontract heeft opgezegd of de mensen zijn uit hun huis gezet. We zien ook vaak dat relatieproblemen de oorzaak zijn. Samen kon een koppel de huur nog betalen maar apart lukt dat niet meer. In een aantal gevallen spelen ook medische redenen of een verslavingsproblematiek een grote rol", zegt Verheyen. 

In Turnhout zijn er de meeste dak- en thuislozen. "Dat is de enige centrumstad in de regio en ook op vlak van andere kansarmoedecijfers scoren ze vrij hoog. Toch zijn er ook in plattelandsgemeenten dak- en thuislozen geteld." 

Welzijnszorg Kempen kondigt bijkomende acties aan. "Er is een goede samenwerking om noodopvangplaatsen te vinden. Zo vermijden we dat deze mensen op straat moeten slapen. Dat willen we nog uitbreiden. Verder is ook de doorstroming naar de private huurmarkt en sociale woningen heel belangrijk. We zijn in gesprek met de sociale woningmaatschappijen om kwetsbare mensen sneller aan een woning te helpen en ze beter te begeleiden zodat ze hun woning ook kunnen houden. Dat is ook belangrijk als ze ook een job willen vinden."

Het is de bedoeling om ook meer in te zetten op het principe van "Housing First". "Dat doen we nu een jaar. Het is een intensieve begeleiding van mensen die langdurig dakloos zijn, gecombineerd met een verslaving of een psychische problematiek. Zo slagen die mensen er vaker in om hun woning te behouden." Er worden momenteel 13 mensen op die manier begeleid, maar er hebben 99 dak- en thuislozen nood aan. "Zij verblijven nu onder meer in een instelling, bij vrienden of in kraakpanden. Daar hebben we dus nog een lange weg te gaan."

De organisaties die aan de telling hebben meegewerkt, merken nog op dat enkele groepen buiten beeld blijven, tijdelijke medewerkers in de fruitteelt die slecht gehuisvest zijn bijvoorbeeld. Gemeenten met vakantieparken hebben soms grotere groepen dak- en thuislozen die daar verblijven. 

Na België is Nederland het meest voorkomende geboorteland van dak- en thuislozen in de regio. Zij komen onder meer voor onderwijs en gezondheidszorg naar ons land. Ook uit Afghanistan, Syrië, Eritrea en Somalië zijn er veel dak- en thuislozen afkomstig. Oekraïense vluchtelingen die hier verblijven, zijn niet meegeteld.