En toen moest met Sarah Schlitz (Ecolo) opnieuw een staatssecretaris opstappen uit de federale regering. Dat ontslag was ook echt onvermijdelijk geworden, concluderen politieke analisten. Maar hoe moet het nu verder? En hoe zal dit nieuwe voorval zich laten voelen binnen de ploeg van premier De Croo?
Opnieuw moet een federale staatssecretaris opstappen na heel wat heisa: blijft dit plakken aan de regering-De Croo?
Stefan Grommen
Gepubliceerd:
Wat voorafging
Staatssecretaris voor Gelijke Kansen Sarah Schlitz (Ecolo) heeft ontslag genomen. Ze kwam de afgelopen week onder vuur te liggen omdat ze haar persoonlijk logo gebruikte in overheidscommunicatie en daarover volgens oppositiepartij N-VA had gelogen in het parlement.
Haar positie was al wankel geworden, maar toen een kabinetsmedewerker een bericht op sociale media plaatste dat N-VA aan het nazisme linkte, was het hek helemaal van de dam. Premier De Croo eiste dat ze haar excuses zou aanbieden. Vanochtend kondigde ze haar ontslag aan.
1. Was het ontslag van staatssecretaris Sarah Schlitz (Ecolo) nog te vermijden?
Nee, zegt VRT NWS-Wetstraatwatcher Ivan De Vadder in onze podcast "Het kwartier". "Ze had de zaak nog kunnen redden wanneer de hele zaak beperkt zou gebleven zijn tot het gebruik van het persoonlijk logo en eventueel zelfs de leugen daarover in het parlement. Maar na de vergelijking tussen wat Sander Loones van de N-VA als oppositielid deed en het naziregime - die dan nog leek gesteund te worden door het kabinet - werd duidelijk dat haar positie onhoudbaar was geworden."
Dat vindt ook Bernard Demonty, chef politiek van Le Soir. "Het was de opstapeling van verschillende feiten die haar de das heeft omgedaan", zegt hij in "De ochtend" op Radio 1. "Het was nog te redden als zij tegen het parlement de waarheid had verteld en had beloofd om haar logo te verwijderen. Maar daar heeft ze dan gelogen. En dan werd de N-VA als nazi's uitgescholden."
Bernard Demonty (Le Soir) over ontslag staatssecretaris Schlitz: "Was het onhandigheid, of is ze te militant geweest?"
Volgens politicoloog Dave Sinardet (VUB) is "de ernst van de fout van een politicus helaas niet altijd de essentie bij een ontslag". "Ecolo voelde dat het schadelijk begon te worden. Die partij zet volop in op een propere politiek en politieke vernieuwing. Maar elke dag leek er iets nieuw boven te komen over Schlitz. Men wilde dit niet verder laten aanslepen."
2. Was Schlitz wel de juiste vrouw op de juiste plaats?
Demonty denk van niet. "Ze beschouwt zichzelf als de verdedigster van bepaalde verenigingen, als iemand met een missie. Maar ze vergeet soms dat ze een beetje afstand moet nemen. Als staatssecretaris ben je geen militant. Je moet soms ook een beetje naar anderen en zelfs naar de oppositie kunnen luisteren." Zijn conclusie: "bij deze gebeurtenissen hebben we al haar zwakke plekken gezien".
Ik denk dat deze regering hier minder last van zal hebben dan van dossiers als de onderhandelingen met Engie of de fiscale hervorming
Wetstraatwatcher Ivan De Vadder
Volgens Sinardet speelt daarbij ten dele ook de politieke onervarenheid en het gebrek aan politieke feeling van haar kabinet een rol. "Ecolo heeft destijds haar meest bekwame politici en kabinetspersoneel ingezet bij de regionale regeringen, want die werden veel vroeger gevormd dan de federale regering. Toen ze in de federale regering belandde, heeft de partij de kapitale fout gemaakt om niet een deel van die regionale mensen over te hevelen naar daar. Want het is nu eenmaal zo: het federale politieke toneel staat nog altijd veel sterker in de etalage. Dat komt hen nu duur te staan."
3. Het is intussen al de derde staatssecretaris die moet opstappen uit de federale regering: wordt dat niet stilaan problematisch voor De Croo en co?
"Ik til hier minder zwaar aan", reageert De Vadder. "Wissels binnen een regering zijn logisch. De oppositie zal dit wat aandikken en opmerken dat het al twee keer gaat om een staatssecretaris die door N-VA-parlementslid Sander Loones naar de uitgang gewerkt is. Ik denk dat deze regering daar minder last van zal hebben dan van dossiers als de onderhandelingen met Engie of de fiscale hervorming. Als die niet tot een goed einde worden gebracht, zal de regering dat veel meer voelen."
Politicoloog Nicolas Bouteca (UGent) is het daarmee eens. Toch denkt hij dat het aura van leugens dat rond dit ontslag hangt, wel door de oppositie zal worden uitgespeeld. "Ook bij het ontslag van staatssecretaris De Bleeker (Open VLD) hing de oppositie dat sfeertje eromheen. Dat is natuurlijk nefast voor Vivaldi en zou wel een impact kunnen hebben bij de verkiezingen volgend jaar. Want een regering wordt niet alleen beoordeeld op inhoud, ook op imago."
4. Welke impact heeft de hele episode rond Schlitz op de sfeer binnen de federale regering?
Sinardet ziet dat er toch al langer een sfeer van wantrouwen hangt tussen de verschillende regeringspartijen. Op veel steun uit de meerderheid kon Schlitz de laatste dagen in elk geval niet meer rekenen.
Zeker aan Franstalige kant zijn de relaties tussen de regeringspartijen zeer slecht
Dave Sinardet, professor politieke wetenschappen aan de VUB
"Zeker aan Franstalige kant zijn de relaties zeer slecht. Tussen MR en Ecolo zijn de tegenstellingen ook in andere dossiers groot, denk maar aan het debat over kernenergie. En ook tussen de PS en Ecolo heerst er wederzijdse ergernis. Dat zal door deze situatie alleen maar verergeren, vrees ik."
5. Wordt Schlitz vervangen?
N-VA-Kamerlid Sander Loones suggereert intussen al dat een "signaal van spaarzaamheid op z'n plaats zou zijn". "Het komende jaar kunnen de belangrijke bevoegdheden van mevrouw Schlitz perfect beheerd worden door een al zetelende minister", tweet hij.
En dat is wel degelijk een afweging die Ecolo zal maken, denkt Bouteca. "Zeker als men al het gevoel heeft dat de meeste dossiers van Schlitz al zijn behandeld, kan je - door haar niet te vervangen en haar bevoegdheden elders onder te brengen - een signaal van politieke vernieuwing geven. Anderzijds: dit is voor de partij ook een uitgelezen kans om een jaar voor de verkiezingen iemand nieuw te lanceren."
Dat denkt Sinardet ook. "Haar niet vervangen, zou ook gewoon politiek lastig zijn. Haar post maakt net deel uit van de evenwichten binnen die regeringsploeg. En wat die politieke vernieuwing betreft: het is maar zeer de vraag of je daar binnen een jaar, bij de verkiezingen, nog voordeel uit haalt."
