De Amerikaanse zanger Harry Belafonte (96) is gestorven. Dat meldt zijn woordvoerder aan Amerikaanse media. Belafonte wou eigenlijk acteur worden. Hij werd wereldberoemd met liedjes als "Matilda" of de "Banana Boat Song", op het Caraïbische ritme van de calypso. Zo zacht als zijn stem klonk, zo scherp was zijn visie op gelijke rechten voor minderheden. Jim Henson van de Muppet Show vond de aflevering met Belafonte de mooiste ooit.
Zanger Harry Belafonte (96) overleden, de koning van de calypso en van gelijke rechten
Kristien Bonneure
Gepubliceerd:
Een wat hese, honingzoete stem, een stijlvolle verschijning die hem de bijnaam “handsome Harry” opleverde, veel geestige liedjes, duetten met andere sterren en sociaal engagement: dat was Harry Belafonte allemaal.
Nederlandse voorvader
Harold George Bellanfanti Jr. : met die naam kwam Harry ter wereld op 1 maart 1927 in Harlem, New York. Zowel zijn vader als zijn moeder kwam uit Jamaica, uit gemengde gezinnen, en het was daar dat hij als kind woonde bij een van zijn grootmoeders. De naam Bellanfanti komt trouwens van Belinfante, de Joodse naam van zijn grootvader, die uit Nederland naar de Caraïben was geëmigreerd. En later werd de spelling nog wat bijgesteld tot Belafonte.
Op Jamaica was de kleine Harry getuige van het Britse koloniale gedrag tegenover de zwarte bevolking. Jamaica is het "Island in the sun", de titel van een van zijn bekendste nummers, geschreven voor een gelijknamige film uit 1957.
Zingen om te kunnen acteren
Weer in New York begon zijn carrière in het theater; Harry Belafonte nam les in de toneelschool - met als collega-studenten onder meer Marlon Brando en Tony Curtis - en hij speelde in het American Negro Theatre. De zwarte acteur Sidney Poitier zou een levenslange vriend blijven.
Zingen deed Belafonte eerst om den brode, om zijn acteerstudies te betalen. Bij zijn eerste optreden in een club werd hij begeleid door niemand minder dan Charlie Parker en zijn band.
She take me money and run Venezuela
In 1953 raakte hij bekend met de single "Matilda". Het liedje zou zowat zijn handelsmerk worden en kon live wel een kwartier duren, wanneer hij zijn publiek in segmenten verdeelde en bijvoorbeeld de medewerking vroeg van "women over forty".
In ’56 was "Calypso" een enorm wereldwijd succes, de eerste langspeelplaat die een miljoen keer werd verkocht in een jaar tijd. De "Banana Boat Song" op die plaat heette eerst "Day-O". Tony Corsari en André van Duin brachten er Nederlandstalige versies van; het liedje werd ook gebruikt om reclame te maken voor Leo-chocoladerepen.
Veel van de melodieën die Harry Belafonte zong kwamen uit de Jamaicaanse volksmuziek, meer bepaald de mento, een stijl die later ook ska en reggae zou beïnvloeden.
Belafonte zong vaak geestige liedjes, zoals "Mama look a boo-boo" of "There’s a hole in my bucket". De joodse folksong "Hava Nagila" was ook een succesnummer.
Belafonte bracht de wereld binnen in de Amerikaanse populaire muziek; hij trad op met de Griekse Nana Mouskouri of met de Zuid-Afrikaanse Miriam Makeba. Met Makeba maakte hij ook een anti-apartheidsplaat. Beroemd is hun duet "Malaika", een Swahili-traditional.
"Turn the world around" uit 1977 was een bijzonder "Afrikaans" lied dat Belafonte in de Muppet Show bracht. Omdat poppenspeler Jim Henson het zo mooi vond, zong Belafonte het op zijn begrafenis in 1990.
Vriend van Martin Luther King
In de jaren 60 was Harry Belafonte vriend en sponsor van de zwarte burgerrechtenleider Martin Luther King. Hij hielp de grote mars van ’63 organiseren, toen King zijn wereldberoemde "I have a dream"-speech hield. Zijn hele leven lang bleef Belafonte actievoeren voor gelijke rechten voor minderheden.
Akkefietje met Petula Clark
In 1968 was het nog een schandaal dat een blanke vrouw een zwarte man aanraakte op televisie. De Britse zangeres Petula Clark kreeg er kritiek voor, toen ze samen met Harry Belafonte een duet bracht en -o wee- haar hand uiterst kuis op zijn arm liet rusten.
Kritische stem
Harry Belafonte was actief tegen de apartheid in Zuid-Afrika, en zette zich in voor UNICEF en een trits andere internationale organisaties. Over de Amerikaanse politiek had hij uitgesproken meningen; hij verzette zich tegen het embargo tegen het communistische Cuba, bekritiseerde president Bush wegens de inval in Irak, noemde hem “de grootste tiran en terrorist van de wereld” en zijn ministers “huisslaven”. Ook over Barack Obama, de eerste zwarte Amerikaanse president, was Belafonte ontgoocheld.
Belafonte bleef actief tot op hoge leeftijd. In 2017 was hij mede-organisator van de Women’s March (met de roze mutsen) tegen de pas verkozen president Donald Trump. Hij bracht toen een boodschap voor de deelnemers .
De zanger die eigenlijk acteur wilde worden speelde in 2018 nog een naar de keel grijpende rol in "BlacKkKlansman" van Spike Lee.
Op 1 maart 2020 vierde Belafonte z’n 93e verjaardag in het Apollotheater in Harlem. Het volledige archief van Harry Belafonte is opgenomen in de New York Public Library.
Ten slotte nog dit: de knotsgekke Tim Burton-griezelfilm "Beetlejuice" (1988) eindigt met het wilde Belafonte-liedje "Jump in the line” of “Shake Senora”. De acteurs waren al eerder uitgebarsten in een versie van "Day-O".
