Hoe is het aan boord van een reddingsboot van Artsen Zonder Grenzen? "We houden de zee 24 op 24 in de gaten"

35.000: zo veel vluchtelingen en migranten hebben de levensgevaarlijke oversteek naar Italië dit jaar overleefd. Dat zijn er nu al - in de eerste vier maanden van het jaar - vier keer zoveel als in dezelfde periode vorig jaar. Om te vermijden dat er nog meer slachtoffers vallen, vaart de Geo Barents, het reddingsschip van Artsen Zonder Grenzen, voor de Libische kust. 

"Het personeel van Artsen Zonder Grenzen houdt de zee 24 op 24 in de gaten", zegt buitenlandjournalist Mieke Strynckx die zelf aan boord is. "Maar er zijn ook noodsignalen die binnenkomen op andere manieren: via de radio, via twee kleine vliegtuigen van hulporganisaties die patrouilleren, andere schepen of het coördinatiecentrum van de kustwacht."

"In iets meer dan de helft van de gevallen komt het signaal binnen via de alarmphone (het noodnummer van een hulpporganisatie). Vluchtelingen die vertrekken krijgen een satteliettelefoon en een aantal telefoonnummers mee. Op het moment dat zij in moeilijkheden komen, bellen zij het nummer van de alarmphone." 

Hoe verloopt zo’n redding dan? "Gespotte bootjes worden meteen verwittigd aan de reddingsdiensten van de kuststaat - de reddingszone waar je je in bevindt", gaat Strynckx verder. "Dat kan de Libische, de Maltese, of de Italiaanse kustwacht zijn. Zij nemen de coördinatie op zich. Dat is verplicht en gebeurt ook altijd, het is te gevaarlijk anders."

"Als je zelf een bootje spot, moet je dat ook laten weten maar kan je zelf beginnen aan de redding. Je hebt 5 minuten de tijd om beschermkledij aan te trekken, de overstap te maken naar de speedboot en richting het bootje in nood te varen. De mensen worden heel vlot overgebracht op een getrainde manier. Je weet nooit hoe dit precies in z'n gang gaat, daarom wordt er hard getraind."

De coördinatie op zich verloopt niet altijd op wieltjes. "Libië reageert vaak niet, Malta houdt zich ook afzijdig. Enkel Italië coördineert, ondanks dat de Italiaanse regering niet zo'n grote fan is van ngo-schepen. Ze worden al een tijdje hard aangepakt."

"Dat was al het geval onder de voormalige minister van Binnenlandse Zaken Matteo Salvini. Hij verbood de reddingsschepen vaak om aan te meren. Salvini pakt nog steeds graag uit met het feit dat er minder aankomsten waren in zijn periode, maar in verhouding stierven er veel meer mensen."

"Maar ook de huidige regering onder leiding van de uiterst rechtse Giorgia Meloni is geen voorstander. Ze maken de regels voor de reddingsschepen heel streng. Zo is er sinds kort een nieuwe gedragscode: ngo-schepen moeten na een redding terugvaren naar de haven, en daar alle migranten veilig op het vasteland brengen."

"Terwijl ze vroeger verschillende reddingsoperaties na elkaar deden, kan dat nu niet meer. Bovendien krijgen ze vaak een haven toegewezen die verder weg ligt, in het noorden van Italië bijvoorbeeld. De bedoeling is natuurlijk om die schepen zo ver mogelijk uit de reddingszones te krijgen."