Duits sensatieblad pakt uit met exclusief, maar fake interview met Michael Schumacher: hebben ze grens overschreden?

Voor de goede verstaander ligt het er vingerdik op dat dit geen echt interview kan zijn. Op de cover van “Die Aktuelle” staat een oude foto van Schumacher met daarbij “Es klingt täuschend echt” (“Het klinkt verraderlijk echt”, nvdr.). Onderaan het artikel staat in kleinere letters een disclaimer en wordt gezegd dat het artikel gemaakt is met behulp van artificiële intelligentie.

Dit neemt niet weg dat trouwe fans van de Formule 1-piloot, snakkend naar een snippertje nieuws over hun held, er mogelijk ingetrapt zijn en het magazine om die reden hebben gekocht.

 “Dit artikel heeft om begrijpelijke redenen al heel veel kritiek gekregen”, reageert Nathalie Smuha in “De wereld vandaag” op Radio 1. Smuha is verbonden aan de KU Leuven, waar ze de juridische, ethische en filosofische aspecten van artificiële intelligentie onderzoekt. “Men heeft hier duidelijk sensatiezucht en commerciële belangen verkozen boven journalistieke integriteit, respect voor menselijke waardigheid en de privacy van de personen waarover het gaat.”

De motivering van “Die Aktuelle”, dat het interview niet verzonnen is maar gebaseerd op eerdere interviews met vrienden en familie van Schumacher, wordt hier onvoldoende duidelijk gemaakt, vindt Smuha. “Het staat niet in de titel en wordt pas terloops op het einde van het interview vermeld. Er wordt ook niet gezegd op welke manier welke data gebruikt zijn. Dit is voor mij een heel misleidend interview.”

“Het is zeer de vraag of dit moreel acceptabel is, laat staan juridisch”, aldus Smuha. “Er bestaan beschermingsregels voor privacy en menselijke waardigheid, en dit is duidelijk gebeurd zonder de toestemming van de familie. Het is tegelijk ook een open vraag in welke mate een AI-gegenereerd interview juridische grenzen overschrijdt. Duidelijk is wel dat het gebruik van deze technologie heel wat open vragen oproept waar we als maatschappij moeten over discussiëren."

"Door het feit dat AI-systemen er steeds beter in slagen om inhoud te genereren, maar ook stemgeluid en beeld kunnen imiteren, wordt het steeds moeilijker om de realiteit te onderscheiden van iets dat niet authentiek is. Er worden vandaag zelfs AI-systemen gebruikt om de waarachtigheid van iets te achterhalen. Voor een gewone lezer of kijker is dit dus bijna onmogelijk, en dit zal ook steeds moeilijker worden net omdat de technologie steeds beter wordt."

"Dit heeft ook gevolgen voor de manier waarop wij nieuws beleven", vervolgt Smuha. "Wij weten niet meer zo goed wat we kunnen vertrouwen en wat niet. Dit is echt een gevaar voor de democratie. Als je geen gemeenschappelijke basis hebt van feiten waarover je als maatschappij kan praten, dan wordt het heel moeilijk om hierover gezamenlijke beslissingen te nemen."

De uitdagingen van AI zijn ook onze wetgevers niet ontgaan. “Er is Europese wetgeving in de maak, nieuwe regels waarover men nu aan het onderhandelen is. Die zouden kunnen opleggen dat als men op de een of ander manier deepfakes gebruikt, men dat dan expliciet moet vermelden. Maar het is niet omdat zulke regels er zijn, dat mensen er zich ook aan zullen houden. Het grootste probleem is niet de technologie op zich, maar de mensen die de technologie gebruiken.”

Het is niet al kommer en kwel, benadrukt Smuha. “AI biedt zeker ook heel veel opportuniteiten. Denk maar aan de creatieve industrie. Diezelfde technologie wordt door sommigen gebruikt om tekst en beeld van overledenen te genereren. Dit kan troost bieden. Maar opnieuw is het de vraag hoe we dit als maatschappij kunnen kaderen binnen onze waarden. Het is niet omdat het technisch kan, dat het ook maatschappelijk wenselijk is en we niet aan de gevolgen op lange termijn moeten denken.”