CHECK - Ja, Amerikaans onderzoek toont aan dat er benzeen in droogshampoos kan zitten

“Iets wat ik als dokter nooit zou doen, is droogshampoo gebruiken”, zegt de dermatologe in het Engels in haar video op TikTok. “De meeste droogshampoo’s die je koopt, bevatten het equivalent van tien sigaretten wat betreft benzeen.” 

Droogshampoo wordt doorgaans gebruikt als tijdelijke oplossing tegen vettig haar. Het is een soort poeder dat het overtollig talg in het haar absorbeert. In tegenstelling tot een gewone shampoo, reinigt droogshampoo het haar niet.

De dermatologe legt vervolgens uit dat benzeen kankerverwekkend is en dat bewezen werd dat de grondstof leukemie veroorzaakt. Haar video werd sinds eind februari meer dan 1,4 miljoen keer bekeken.

Benzeen wordt inderdaad beschouwd als een kankerverwekkende stof voor mensen . Blootstelling kan via het inademen van de lucht, maar benzeen kan ook door de huid worden opgenomen. Wetenschappers linken benzeen vooral aan leukemie en andere vormen van kanker van bloedcellen.

Benzeen komt in de natuur voor, maar wordt ook door de mens gemaakt. Zo is het een natuurlijk bestanddeel van ruwe olie en komt het voor in benzine en sigarettenrook. Ook bij bosbranden en vulkaanuitbarstingen komt benzeen vrij. Wij gebruiken benzeen voornamelijk als een oplosmiddel in de chemische en farmaceutische industrie. Benzeen wordt gebruikt voor het maken van bepaalde soorten kleurstoffen, schoonmaakmiddelen, geneesmiddelen en bestrijdingsmiddelen.

Volgens richtlijnen afkomstig van de EU mag benzeen in principe niet voorkomen in cosmetica. “Droogshampoos worden beschouwd als cosmetische producten en vallen dus onder dit verbod”, bevestigt de Belgische FOD Volksgezondheid.

Ook in de VS mag benzeen niet aanwezig zijn in cosmetica. Toch bleek uit onafhankelijke tests eind 2022 dat honderden verzorgingsproducten in de VS ‘besmet’ waren met benzeen, waaronder droogshampoos. Het is ook naar die test dat de dermatologe in haar TikTok-video verwijst.

Het laboratorium dat de ontdekking deed, Valisure, merkte benzeen op in handdesinfecterende middelen, zonnecrèmes, deodorants, droogshampoos, conditioners, lichaamssprays en antischimmelbehandelingen. De besmetting kwam het vaakst voor in aerosol- of sprayproducten.

In het onderzoek naar droogshampoos onderzocht Valisure 148 ladingen van 34 verschillende merken. In 70 procent van de geteste droogshampoos  vond het laboratorium benzeen. Naar gelang het product vonden de onderzoekers verschillende hoeveelheden benzeen. In veel gevallen ontdekte Valisure dat de ene lading van een product benzeen bevatte, terwijl een andere lading van hetzelfde product geen benzeen vertoonde.

Daarop liet onder andere Unilever weten meer dan een dozijn droogshampoos terug te trekken omdat ze volgens het bedrijf "verhoogde niveaus" van benzeen konden bevatten. Unilever zei dat het drijfgas in de spuitbussen van de droogshampoo de bron was van benzeen. Drijfgas is een gas dat als het ware 'iets' naar buiten 'drijft' vanuit een spuitbus.

Wil dat zeggen dat ook bij ons droogshampoos benzeen kunnen bevatten?

De Belgische FOD Volksgezondheid zegt dat “sporen van bepaalde verboden stoffen, zoals benzeen, kunnen worden getolereerd enkel en alleen wanneer de producent kan aantonen dat de aanwezigheid van de sporen technisch onvermijdelijk is én dat de hoeveelheid sporen die in het product terecht kunnen komen, zo miniem zijn dat het product niet schadelijk is voor de gezondheid”, klinkt het.

Dat zegt natuurlijk niets over de werkelijke aanwezigheid van benzeen in droogshampoos bij ons, of een mogelijke ‘besmetting’ met benzeen. Tests zoals in de VS werden voorlopig nog niet uitgevoerd in België, bevestigt de FOD Volksgezondheid. “Momenteel maakt dit type analyse geen deel uit van het aanbod van analyses van Sciensano”, klinkt het.

“Voorlopig zijn bij ons nog geen tests gedaan zoals in Amerika vorig jaar, dus op dit moment is het moeilijk om iets te zeggen over de mogelijke aanwezigheid van benzeen in droogshampoos bij ons”, zegt dermatoloog Jan Gutermuth (VUB).

“Benzeen is geen noodzakelijk product voor droogshampoo, dus in dit geval gaat het om een ‘besmetting’. In ieder geval willen we geen benzeen in onze shampoos, want het is een stof die makkelijk oplost in vet en bijgevolg makkelijk door het lichaam wordt opgenomen.”

Volgens toxicoloog Jan Tytgat (KU Leuven) kan de aanwezigheid van benzeen verklaard worden door het gebruik van het drijfgas in dit soort van producten. “Het drijfgas dat gebruikt wordt, is vaak een product afgeleid van petroleum, zoals bijvoorbeeld butaangas. Als dit niet goed gezuiverd is, kunnen er sporen van benzeen in achter blijven.”

Is dit dan alarmerend? “Aangezien we chronisch worden blootgesteld aan benzeen aanwezig in talrijke eindproducten, zoals verf, lijm, detergenten of benzine, is het benzeen afkomstig van droogshampoos niet iets wat alles plots verandert of erger maakt”, aldus Tytgat. “Het is beter dat we zo weinig mogelijk aan benzeen worden blootgesteld door het kankerverwekkend effect. Daarom zijn er limieten opgelegd voor mensen die ermee werken.”

“Maar als we rekening houden met de duur van de blootstelling aan droogshampoos met mogelijke sporen van benzeen, dan is de overschrijding die werd vastgesteld niet dramatisch te noemen in vergelijking met andere bronnen van blootstelling.”