Expo “MOES-tuin leeft” zet erfgoed moestuinen in de kijker en opent aan de Stroopfabriek in Borgloon

“Materieel erfgoed als werktuigen, handboeken en schriftjes zijn verwerkt in de expo, maar ook immaterieel erfgoed staat centraal, namelijk de kennis en de kunde die in de hoofden en de handen van de moestuiniers zit”, vertelt Femke Paulussen, stafmedewerker publiekswerking bij CAG (Centrum Agrarische Geschiedenis). De expo, “MOES-tuin leeft”, staat twee maanden op het Loonsplein aan de Stroopfabriek in Borgloon. De afgelopen twee jaar is er door de makers volop gewerkt aan het in kaart brengen van het erfgoed en de geschiedenis van moestuinen. 

Aan de hand van de vier seizoenen wordt het proces van het moestuinieren beschreven in de expo. Zo is er in de winter veel voorbereidend werk nodig om in de lente te kunnen starten met het moestuinieren en in de zomer en herfst te kunnen oogsten. “We hebben gemerkt dat doorheen de geschiedenis moestuinen heel belangrijk zijn. Vroeger vooral om je brood te verdienen, zowel op het platteland als in de steden, maar nu eerder als ontspanning en om samen te komen in bijvoorbeeld buurttuinen. Ook in de zorgsector kunnen moestuinen een belangrijke meerwaarde zijn”, zegt Paulussen. 

“De moestuiniers die wij samenbrachten, vertelden ons over de schoonheid van het moestuinieren“, vertelt Lien Vloeberghs, die meewerkte aan het project en samen met moestuiniers op zoek ging naar de gebruiken, de tradities en de geschiedenis van het moestuinieren. “Een moestuin is iets vluchtigs en als niemand de kennis over moestuinieren doorgeeft, gaat dat allemaal verloren. Vroeger was mondelinge overlevering van kennis heel gebruikelijk, nu minder. Toch blijft moestuinieren voor heel veel mensen belangrijk. Het zorgt voor gezondere en goedkoper voeding. De connectie met de natuur is ook erg belangrijk. Maar mensen halen vooral veel voldoening uit moestuinieren.” 

“Borgloon is het hart van Haspengouw, dus we vonden deze plek het meest geschikt voor de expo”, zegt Karen Van Look, projectmedewerker bij Erfgoed Haspengouw. “De geschiedenis van de kasteeltuinen is iets waarvoor Haspengouw gekend is. Voor dit project werkten we samen met het Kasteel van Hex in Heers, dat een moestuin heeft die 250 jaar in gebruik is en waar we oude gereedschappen en wijsheid over moestuinen gevonden hebben.” 

Doorheen de twee maanden dat de expo in Borgloon staat, worden er ook activiteiten georganiseerd. Mensen kunnen wanneer ze willen iets komen planten in de plantenbak of er onkruid wieden. Op 3 juni kunnen mensen leren hoe ze de groenten en fruit die ze produceren in hun moestuin moeten verwerken. De expo reist daarna door naar Ieper en vervolgens naar Mechelen. “De verhalen van alle locaties komen aan bod. Zo kunnen de mensen uit Haspengouw leren over de mensen in Ieper en omgekeerd”, besluit Femke Paulussen.