Het is morgen dag op dag vier jaar geleden dat een brand de Notre Dame van Parijs zwaar beschadigde. Duizenden vakmensen werken inmiddels aan de heropbouw van de kathedraal, maar hoe ver staan die werkzaamheden? De Franse president Emmanuel Macron - die vandaag een bezoek bracht aan de site - beloofde toen dat de kathedraal tegen 2024 klaar zou zijn. Zal dat lukken?
De indrukwekkende beelden van de grote vlammen en de instortende torenspits gingen de wereld rond. De plannen, en het geld, om de kathedraal te heropbouwen, kwamen er snel. De Franse president Emmanuel Macron beloofde dat het vijf jaar zou duren. Daar is tot nu toe al 846 miljoen euro voor ingezameld.
Vandaag, vier jaar later, brengt hij een bezoek aan de werf, waar duizenden ambachtslui en vakmensen werken aan de restauratie van de meest iconische Franse kathedraal. De renovatie is volop bezig en er is nog veel werk om alles in 2024 klaar te krijgen.
Volgens de verantwoordelijke van het project, Jean-Louis Georgelin, zitten de werken wel nog steeds op schema. In december 2024 zouden er opnieuw bezoekers binnen kunnen. Al betekent dat niet dat de werken dan volledig klaar zijn. De Franse minister van Cultuur Rima Abdul Malak zegt dat er ook in 2025 renovatiewerken zullen zijn.
De torenspits
De vierde verjaardag kan alvast met goed nieuws gevierd worden, want de bouw van de 96 meter hoge torenspits kan eindelijk beginnen. Daarvoor moesten eerst de vier pijlers en de ondersteuning van de toren heropgebouwd worden. Die zullen morgen af zijn.
Die hele constructie, inclusief ondersteuning en pijlers, volgt bovendien het oorspronkelijke ontwerp van de 19e-eeuwse architect Viollet-Le-Duc. Ook de materialen zijn dezelfde: de structuur uit eikenhout en het dak en ornamenten uit lood. Uiteraard gebruiken de werklui nu modernere technieken.
De spits is slechts een deel van het huzarenstuk. Nog tot zeker het einde van het jaar zijn steenhouwers bezig met de wederopbouw van de ingestorte muren en gewelven. Ook de ontelbare raamwerken moeten hersteld worden. Een deel ervan is wel al gerestaureerd. Binnenin de kathedraal werken ambachtslui noestig verder aan de restauratie van 42.000 vierkante meter aan geschilderde versieringen, beelden en gewelven.
Ook de restauratie van het iconische orgel schiet op en het kan nu zelfs worden gemonteerd. De 8.000 pijpen moesten stuk per stuk proper gemaakt worden. Een werkje waar drie Franse ateliers voltijds mee bezig waren de afgelopen vier jaar. Het instrument raakte niet door de vlammen of het water van de brandweer beschadigd, maar was bedekt onder een laagje loodstof.
Loodvervuiling
Naast de restauratie lopen ook enkele juridische onderzoeken. Want hoe is de brand precies ontstaan? Na de brand gaf de toenmalige procureur van Parijs, Rémy Heitz al vrij snel aan dat er waarschijnlijk geen kwaad opzet was. Het onderzoek dat sindsdien loopt, lijkt dat ook te bevestigen. Om de echte oorzaak te achterhalen, zijn deze week nog drie nieuwe onderzoeken door deskundigen opgestart.
Ook over de mogelijke loodvervuiling loopt een onderzoek, nadat onder meer een milieuvereniging en de vakbond CGT een klacht hadden ingediend. De aanklagers vonden dat de Regionale Gezondheidsdienst, de politie, het stadsbestuur en het ministerie van Cultuur te weinig drastische maatregelen hadden genomen.
Bij de brand ging 400 ton aan lood van het dak en de torenspits in rook op. Milieuorganisaties en omwonenden waren al snel bezorgd over de neerslag van het giftige zware metaal. Enkele maanden na de brand testte een kind een te hoge concentratie lood. Voor lood is er volgens de Wereldgezondheidsorganisatie "geen veilige concentratie in het bloed".
Veiligheidsplan
Tijdens het onderzoek naar de brandoorzaak werd ook duidelijk dat de kathedraal niet helemaal brandveilig was. Zo waren er problemen met het brandalarm, waardoor de brandweer trager kon uitrukken dan zou moeten. De gebreken waren niet de oorzaak van de brand, maar maakten dat de vlammen zich wel verder konden verspreiden.
Die gebreken hebben de meeste Franse kathedralen. Enkele kathedralen, zoals die in Rouen, halen zelfs het wettelijke "referentieniveau" niet, schrijf de krant Le Figaro. Daarom kondigde de Franse minister van Cultuur Rima Abdul Malak een nieuw veiligheidsplan aan voor alle Franse kathedralen. Het omvat onder meer de bouw van droge kolommen, thermische camera’s en moet ervoor zorgen dat de brandweer sneller ter plaatse is. Het plan is begroot op 18 miljoen euro.
