Bij een opruimactie in de Waddenzee, in Nederland, is een volledige hijskraan opgevist. De kraan stond op een Noors schip dat halfweg de jaren 90 is vergaan. "We weten op voorhand wel dat er iets groots ligt, maar ook voor ons is het soms verrassend wat we bovenhalen", zegt Marieke van der Hoek van de Waddenvereniging aan VRT NWS.
CleanUpXL is een project van verschillende verenigingen dat is opgericht nadat het containerschip MSC Zoe in 2019 tijdens een zware storm in de problemen is gekomen bij de Waddeneilanden. Het schip verloor honderden containers. Verschillende containers spoelden aan, maar een groot deel zonk naar de bodem van de zee.
Onder meer de Waddenvereniging en Stichting Noordzee sloegen de handen in elkaar om samen de containers op te ruimen onder de naam CleanUpXL. Er is overigens geen link met het bekende The Ocean Cleanup, een andere Nederlandse organisatie die vooral plastic uit zee wil halen.
Het project is dan wel opgericht na de ramp met de MSC Zoe, ze beperken zich niet tot dat schip. Als ze andere dingen vinden die niet in zee thuishoren, halen ze die ook boven. "We halen veel troep boven: heel veel vissersnetten, maar bijvoorbeeld ook vrachtwagenonderdelen", legt van der Hoek uit.
Het is niet zo dat ze willekeurig beginnen te vissen tot ze wat afval vinden. Ze speuren eerst de wateren af met scanners en radars om te kijken of er wat ligt. "We weten met de scans wel dat er bijvoorbeeld iets groots ligt, maar wat het precies is, is afwachten tot we het effectief bovenhalen. Het is voor ons soms ook verrassend wat we bovenhalen."
Linito
En nu hebben ze dus een hijskraan bovengehaald van het Noorse schip Linito, dat in 1995 is vergaan tijdens een storm. Het 68 meter lange schip was stuurloos geraakt, de lading begon te schuiven en het schip maakte zware slagzij. De bemanning kwam veilig van boord, maar het schip verging nadat het in twee stukken was gebroken. Opmerkelijk detail: de Linito zonk in de nacht van 1 op 2 januari, dat is op 24 jaar na dezelfde datum als de ramp met de MSC Zoe.
Normaal gezien moeten schepen melden dat ze iets verloren hebben in de zee, maar dat wordt niet altijd gedaan. Ook bergingsoperaties zijn niet altijd even grondig. Zo blijkt nu bij het bovenhalen van de hijskraan. Het bergingsbedrijf dat het wrak van de Linito moest bergen, liet toen weten dat ze alles hadden opgeruimd. Toch is de kraan blijkbaar blijven liggen.
De kraan is niet het enige wat er tijdens de opruimactie is opgevist. Er zijn ook meerdere vrachtwagentrailers, veel netten, dekluiken en een boeisteen boven water gekomen. Al komen die niet allemaal van datzelfde schip.
Het project wordt momenteel gefinancierd door de Nederlandse Postcodeloterij. Dat is vergelijkbaar met de Nationale Loterij bij ons. CleanUpXL bekijkt intussen of het haalbaar is om een soort afvalfonds op te zetten, waarin zowel verzekeraars, reders en overheden bijdragen storten. Met het huidige budget kunnen ze maar een keer of drie per jaar een opruimactie organiseren.
