De lancering van Juice, de Europese ruimtesonde die gaat onderzoeken of er leven mogelijk is op de ijsmanen rond Jupiter, is met 24 uur uitgesteld. Dat besliste de Europese ruimtevaartorganisatie zo'n 10 minuten voor de lancering. Normaal moest het ruimtetuig om 14.15 uur Belgische tijd vertrekken, maar het risico op blikseminslagen was te groot. Het is nu afwachten of het straks wel lukt. Koning Filip en prins Gabriël zijn in elk geval speciaal afgereisd naar Frans-Guyana voor de lancering en hun terugreis staat sowieso morgen gepland.
Lancering van Europese ruimtesonde Juice 24 uur uitgesteld wegens risico op bliksem
Wim De Maeseneer
Gepubliceerd:
Bijgewerkt:
Een anticlimax op de lanceerbasis van de Europese ruimtevaartorganisatie ESA in Frans-Guyana gisteren namiddag. Normaal moest Juice om exact 1 seconde na 14.15 uur Belgische tijd vertrekken naar Jupiter om te onderzoeken of er leven mogelijk is in de diepe oceanen onder de ijskorst van enkele van haar manen. Maar omdat het risico op blikseminslagen en hevige winden te groot was, werd de lancering uitgesteld.
De Ariane 5-raket heeft elke dag maar één kans om op te stijgen en dat moet tot op de seconde exact. Normaal zit er veel meer speling op het lanceertijdstip, maar niet voor Juice. Dat komt omdat het ruimtetuig een ingewikkeld, maar zuiniger traject moet volgen: langs de aarde en de maan, Venus en opnieuw twee keer langs de aarde. Een trip die in totaal 8 jaar zal duren.
De positie van de aarde tegenover de andere hemellichamen moet op het moment van de lancering dus precies goed zijn. Als de lancering vertraging oploopt, is er pas 24 uur later een nieuwe mogelijkheid.
En dus moesten de vele toeschouwers een dag langer wachten. Ook koning Filip en prins Gabriël die speciaal voor de lancering naar het Zuid-Amerikaanse Frans-Guyana zijn afgereisd. Ook staatssecretaris voor Wetenschapsbeleid Thomas Dermine (PS) en verschillende Belgische wetenschappers en bedrijven die meegewerkt hebben aan de missie zijn naar Frans-Guyana gekomen.
"We zijn allemaal een beetje teleurgesteld, ook de koning en prins Gabriël, maar wat is 24 uur voor een missie van 10 jaar", zei Dermine gisteren. "De missie heeft een totale kostprijs van 1,6 miljard euro, je kan je dus geen enkel risico veroorloven. Ik denk dat het een wijze beslissing was om uit te stellen. We hopen op beter weer morgen, Jupiter zal nog een beetje moeten wachten."
De 3 kanshebbers op buitenaards leven
Juice (een afkorting voor Jupiter Icy Moons Explorer) zal pas midden 2031 aankomen bij Jupiter. De ruimtesonde gaat niet alleen Jupiter zelf van naderbij onderzoeken, maar ook de drie grote ijsmanen Callisto, Europa en Ganymedes.
De ESA heeft niet toevallig die drie manen uitgekozen. Onder hun dikke ijskorst liggen vermoedelijk diepe oceanen van vloeibaar, zout water verborgen. Het zijn dus kanshebbers op buitenaards leven.
Juice gaat zo'n 35 keer langs de drie manen vliegen om onder meer te onderzoeken hoe dik de ijskorst is, of er effectief oceanen onder liggen, hoe diep ze zijn en hoe ze samengesteld zijn. Op die manier willen wetenschappers te weten komen of de omstandigheden in de oceanen geschikt zijn voor mogelijk leven.
In het oppervlak van Europa zitten bijvoorbeeld grote scheuren langs waar vermoedelijk waterdamp uit de oceanen ontsnapt. Maar de focus van Juice ligt vooral op Ganymedes, de grootste maan in ons zonnestelsel en de enige die zijn eigen magnetisch veld genereert.
Eind 2034 zal Juice in een baan rond Ganymedes gebracht worden, op 500 kilometer van het oppervlak en mogelijk zelfs nog dichter. Het zal dan de eerste satelliet zijn die in een baan komt rond een andere maan dan die van de aarde. In september 2035 zal Juice uiteindelijk te pletter storten op Ganymedes.
"Trots als Belg"
Om dat alles te onderzoeken heeft Juice 10 wetenschappelijke instrumenten aan boord. Verschillende daarvan zijn ontwikkeld met de medewerking van Belgische wetenschappers, instellingen en bedrijven. "Belgische onderzoeksgroepen spelen een belangrijke rol bij het ontwerpen en testen van meerdere instrumenten", zegt planeetwetenschapper Hans Huybrighs, die ook betrokken is.
"Het Belgisch Instituut voor Ruimte-Aeronomie of de Koninklijke Sterrenwacht bijvoorbeeld. Ruimtevaartbedrijf Antwerp Space heeft meegewerkt aan het communicatiesysteem van Juice en verschillende Belgische wetenschappers en ingenieurs werken achter de schermen mee als wereldexpert. We mogen als Belg meer dan trots zijn."
De ruimtesonde en instrumenten moeten ook de barre omstandigheden onderweg en rond Jupiter weerstaan. Jupiter ligt zo'n 600 miljoen kilometer verder van de zon dan de aarde. De zonnepanelen zullen stroom moeten leveren bij zonlicht dat 25 keer zwakker is dan op aarde. De instrumenten moeten functioneren bij -230 graden Celsius en moeten tegelijk ook de hitte van +250 graden doorstaan wanneer het ruimtetuig langs Venus vliegt.
De hele Juice-missie kost zo'n 1,6 miljard euro. Ook België investeert mee via ESA (European Space Agency). België investeert over de periode van 2023 tot 2027 zo'n 305 miljoen euro per jaar in ESA. Daarmee is België de op vier na grootste investeerder van ESA. De ruimtevaartsector vertegenwoordigt in België ongeveer 3.620 voltijdse jobs en een jaarlijkse omzet van ongeveer 710 miljoen euro.