Farmaproducent Sanofi stopt wereldwijd met de productie van Antabuse, een middel dat alcoholici helpt om niet te drinken. "Voor heel wat patiënten is dit een regelrechte ramp", zegt Frieda Matthys, professor Psychiatrie aan de Vrije Universiteit Brussel (VUB).
Drankverslaafden raken niet meer aan Antabuse, het medicijn dat hen helpt om niet naar alcohol te grijpen
Lisa Lefèvre
Gepubliceerd:
Bijgewerkt:
Antabuse zorgt ervoor dat een persoon de ethanol in alcoholische dranken niet meer kan afbreken. Wie het medicijn neemt en toch alcohol drinkt, wordt vanaf de eerste slok ziek, met hoofdpijn, misselijkheid en braken als gevolg.
Op deze manier helpt Antabuse verslaafden om alcohol te weerstaan. Maar farmaproducent Sanofi heeft beslist om het middel niet langer te verdelen. Dit terwijl naar schatting 10 à 15 procent van de drankverslaafden in ons land het geneesmiddel gebruikt.
Door Antabuse in te nemen, weten alcoholverslaafden: 'vandaag kan ik niet drinken'.
Frieda Matthys - Professor Psychiatrie aan de VUB
Frieda Matthys, professor Psychiatrie aan de Vrije Universiteit Brussel (VUB) en gespecialiseerd in verslavingen, is niet te spreken over dat besluit. "Door Antabuse in te nemen, weten alcoholverslaafden: 'Vandaag kan ik niet drinken.' Het neemt de voortdurende discussie met zichzelf weg. Het medicijn zorgt voor rust en betekent voor sommigen het verschil tussen functioneren of herval. Voor hen is dit een ramp."
Alcoholici raken niet meer aan pil die hen helpt om niet te drinken
Exacte cijfers over het aantal Belgische Antabusegebruikers zijn er niet. Producent Sanofi maakt geen verkoopcijfers bekend. "Maar meerdere tienduizenden patiënten hebben het medicijn nodig in de loop van hun traject", weet psychiater Hendrik Peuskens van het Vlaams expertisecentrum Alcohol en andere Drugs (VAD).
Getuigenis van een Antabusegebruiker
Roel (zijn achternaam deelt hij liever niet, red.) overwon een alcoholverslaving, mede dankzij het medicijn Antabuse. "Aan het begin van mijn herstel nam ik het dagelijks, gedurende ongeveer een jaar. Ik kan je garanderen: het werkt. Eén keer dronk ik toch nadat ik het medicijn had genomen. Ik werd erg ziek, alsof ik een ernstige voedselvergiftiging had opgelopen", vertelt hij in het Radio 1-programma "De wereld vandaag".
Vanaf dat moment helpt Antabuse Roel om de zucht naar drank te bestrijden. "Ook vandaag nog neem ik een pilletje wanneer ik me in een situatie bevind die potentieel gevaarlijk is om te hervallen. Het is mijn stok achter de deur. Ik vind het onbegrijpelijk dat het product van de markt wordt gehaald. Dit zal een gigantische impact hebben op de slaagpercentages van behandeling van alcoholverslaving."
Gebruiker Antabuse getuigt: "Dat het medicijn wegvalt, zal de behandeling van verslaafden bemoeilijken"
Commerciële belangen
Waarom haalt Sanofi het medicijn dan toch van de markt? Volgens Peuskens is er al langer sprake van stockbreuken en problemen met de aanlevering van de grondstof waarmee Antabuse wordt gemaakt: disulfiram. "En wellicht spelen er ook commerciële belangen mee", aldus Peuskens.
Frieda Matthys bevestigt: "Het medicijn is al heel lang op de markt verkrijgbaar aan een lage prijs. Farmabedrijven mogen die prijs niet zelf bepalen. Wellicht was de weinig winstgevende productie ervan niet langer interessant voor Sanofi."
Kankerverwekkend
Maar was er ook een probleem voor de volksgezondheid? In een schriftelijke reactie schrijft Sanofi dat het bedrijf reeds in december 2022 alle Antabuse (disulfiram 400 mg) verpakkingen terugriep uit de markt. Dit op verzoek van het Federaal Agentschap voor Geneesmiddelen en Gezondheidsproducten (FAGG).
Antabuse zou te hoge concentraties bevatten van de kankerverwekkende stof nitrosamine. Nitrosamines zijn verontreinigende stoffen die onbedoeld kunnen ontstaan tijdens het maken van bepaalde producten, waaronder geneesmiddelen. Sommige nitrosamines kunnen kankerverwekkend zijn na langdurige blootstelling.
Op 13 maart 2023 publiceerde Sanofi het besluit om het medicijn niet langer te produceren. "Sanofi neemt, in nauwe samenwerking met de gezondheidsautoriteiten, alle nodige stappen om de veiligheid en het welzijn van de patiënten te waarborgen", klinkt het.
FOD Economie
Maar dat nitrosamine schadelijk is bij langdurige inname is al lang bekend en dat geldt ook voor andere geneesmiddelen", zegt Frieda Matthys. "Vergelijkbare middelen die mensen helpen om geen alcohol te drinken zijn er niet. Antabuse is veruit het beste beschikbare middel."
Volgens Matthys moet de FOD Economie het initiatief nemen om het medicijn opnieuw op de markt te brengen tegen een hogere prijs. Het is namelijk de minister van Economie die zich uitspreekt over de fabrieksprijs van geneesmiddelen. "Zonder Antabuse zou het voor sommige van mijn patiënten mislopen."
Alternatieven
Wat nu voor alcoholverslaafden die rekenen op Antabuse voor hun behandeling? Naar de apotheker trekken voor een "magistrale bereiding" waarbij de merkloze grondstof wordt verwerkt tot een generiek geneesmiddel is momenteel weinig zinvol. Het tekort aan de stof disulfiram gooit ook hier roet in het eten.
Volgens Koen Straetmans van de Algemene Pharmaceutische Bond (APB) zijn er twee opties. Ofwel kan je in overleg met de huisarts overschakelen op een alternatief ontwennend geneesmiddel met een andere werkzame stof.
Wie daarentegen enkel geholpen is met Antabuse kan via de apotheker een gelijkaardig medicijn laten leveren uit Nederland, geproduceerd door andere fabrikanten. "Maar wie kiest voor deze laatste optie, moet rekenen op een wachttijd van 10 tot 21 dagen", aldus Straetmans.
